I FZ 21/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] spółki jawnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2204/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. [...] spółki jawnej w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 4 grudnia 2013 r., III SA/Wa 2204/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił spółce jawnej A. [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa. Sąd pierwszej instancji zauważył, że choć z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że od marca 2013 r. dokonywana przez spółkę sprzedaż maleje, to w styczniu 2013 r. przychody skarżącej ze sprzedaży towarów i usług wyniosły 1.374.763,95 zł, a zgodnie z zeznaniem podatkowym za 2012 r. przychody te wyniosły ponad 37 mln zł. Z kolei z rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013 r. wynika, że w 2013 r. spółka osiągnęła przychody ze sprzedaży w kwocie 2.130.481,16 zł. Ponadto Sąd podkreślił, że z obliczonego na 2 października 2013 r. bilansu wynika, iż skarżąca w kasie i na rachunkach posiada środki w wysokości 780.044,50 zł. W związku z powyższym strona powinna dysponować środkami pozwalającymi na partycypowanie w kosztach postępowania. W tym kontekście podkreślono, że bez znaczenia dla oceny przesłanek przyznania spółce prawa pomocy jest strata z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 62.921,31 zł. Sąd zwrócił uwagę, że strata oznacza jedynie brak dochodu do opodatkowania, nie świadczy jednak o braku środków finansowych. Jednocześnie, odnosząc się do kwestii zobowiązań spółki w łącznej kwocie 3.205.819,58 zł, Sąd wskazał, że choć wielkość pasywów skarżącej określono na taką kwotę, to wpływ na ich wysokość miało zaliczenie pozycji "Kapitał (fundusz) własny" o wartości 872.941,66 zł oraz "Kapitał (fundusz) podstawowy" o wartości 105.000 zł, odzwierciedlających wartość majątku wniesionego przez właściciela. W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego zmianę przez zwolnienie z obowiązku poniesienia wpisu od skargi. Zdaniem strony, analiza dokumentów przedłożonych przez spółkę była wyrywkowa; bezzasadne zwłaszcza jest odnoszenie się jedynie do wysokości osiąganych przez nią przychodów w 2012 r. i w styczniu 2013 r., przy pominięciu wysokości aktualnych przychodów spółki, które są kilkaset razy mniejsze. Strona zwróciła ponadto uwagę, że m.in. z deklaracji VAT-7 za sierpień 2013 r. wynika, że mimo formalnego istnienia wpisu spółki w KRS nie prowadzi ona działalności, gdyż nie prowadzi sprzedaży towarów. Zdaniem spółki nadinterpretacją jest też twierdzenie, że w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2013 r. osiągnęła duże przychody. Wbrew ocenie Sądu koszty uzyskania przychodów mogą te przychody istotnie niwelować; wykazana w bilansie strata stanowi o braku dochodów na prowadzenie działalności. Sąd zignorował także to, że kwota zobowiązań spółki nie wynika tylko z jej kapitału, lecz również ze zobowiązań wobec Banku [...] oraz spółki S. (2.227.877,92 zł). W związku z powyższym nie można uznać, że spółka posiada środki na uiszczenie wpisu sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie odnotować należy, że sytuacja finansowa spółki była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w post. z 7 lutego 2014 r., I FZ 531/13. W orzeczeniu tym, odnosząc się do analogicznych jak w niniejszym postępowaniu wpadkowym okoliczności Sąd wskazał, że "w żaden sposób spółka nie zaprzeczyła posiadaniu znacznej wartości środków pieniężnych w kasie i na rachunkach. Zgodnie z danymi z przedstawionego bilansu jest to kwota ponad 780.000 zł, co wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie" (w niniejszym przypadku 7.274 zł). Zdaniem Sądu, "już samo to przemawia przeciwko przyznaniu skarżącej prawa pomocy w zakresie wskazanym w zażaleniu (tj. zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi)." Zauważono następnie, że "nie można zgodzić się ze skarżącą, że dla celów rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne są tylko aktualne przychody spółki. Choć istotnie przedłożone do akt sprawy deklaracje VAT-7 wskazują na zmniejszanie się obrotu spółki, nie można przy rozstrzyganiu, czy obciążyć kosztami wszczętego przez spółkę postępowania ogół obywateli, pominąć okoliczności, że w 2012 r. spółka ta osiągnęła ponad 140.000 zł dochodu, przy przychodach sięgających prawie 40 mln zł (39.717.682,18 zł). Należy przyjąć, że przy takiej wysokości przychodów i dochodów, wielokrotnie przewyższających należne w sprawie koszty sądowe, nie jest bezpodstawnym stwierdzenie, iż spółka jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie tych kosztów. Nadto warto zauważyć, że z przedłożonych zeznań podatkowych nie wynika, czy faktyczne zaprzestanie działalności (na które wskazuje strona) ma charakter trwały, brak sprzedaży dotyczy bowiem wyłącznie sierpnia 2013 r., tj. ostatniego miesiąca, za który spółka przedstawiła deklarację VAT-7. Zauważenia wymaga również, że zgodnie z przedłożonym bilansem na dzień 31 sierpnia 2013 r. spółce przysługiwały należności krótkoterminowe na kwotę 2.253.698,59 zł, w większości z tytułu dostaw towarów i usług. W takiej sytuacji to, że spółka wykazuje stratę z działalności rzędu prawie 63.000 zł, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy, zwłaszcza jeśli uwzględni się inną pozycję bilansu, tj. to, że zysk z lat poprzednich wyniósł 830.862,97 zł." Jednocześnie w odniesieniu do kwestii zobowiązań spółki wobec banku oraz spółki S., Sąd podniósł, że "zobowiązania prywatnoprawne (np. kredyty/pożyczki) nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Podkreślenia wymaga, że opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Takim uzasadnionym powodem nie jest wskazanie na obciążające wnioskodawcę zobowiązania prywatnoprawne." W związku z powyższym uznano, że "w okolicznościach sprawy spółka nie wykazała, że spełnione w jej przypadku zostały przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przychody spółki za 2012 r. (prawie 40 mln zł), jak i wykazany w tymże roku dochód (ponad 140.000 zł), znaczna wartość środków pieniężnych znajdujących się w kasie i na rachunkach (ponad 780.000 zł) i wysokość przysługujących spółce należności krótkoterminowych (ponad 2 mln zł) przemawiają przeciwko uznaniu, że spółka nie ma i nie jest w stanie wygospodarować dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie." Skład orzekający nie widzi podstaw, aby od powyższego stanowiska (które podziela) odstępować na gruncie niniejszej sprawy, zważywszy na tożsamość przesłanek i okoliczności faktycznych podlegających ocenie w przedmiotowym postępowaniu wpadkowym. Nie ma przy tym wpływu na tę ocenę wyższy wpis od skargi w przedmiotowej sprawie, skoro środki, którymi spółka dysponuje, w dalszym ciągu stanowią jego wielokrotność. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa.