I OZ 54/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1780/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1780/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w gospodarstwie domowym, które skarżąca prowadzi wspólnie z matką, dochód miesięczny wynosi 1.630,52 zł. Renta rodzinna matki skarżącej wynosi około 900 zł i w znacznej części przeznaczana jest na leki. Natomiast sama skarżąca od dnia 1 września 2012 r. nie pracuje i otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 549 zł. W marcu 2013 r. B. G. otrzymała 8.000 zł za wywłaszczenie gruntu. W skład majątku skarżącej wchodzi 1/3 udziałów w mieszkaniu o powierzchni 100m2, oraz 1/3 udziałów w nieruchomości gruntowej o powierzchni 0,93h. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z nadesłanych dokumentów wynika, że średnie miesięczne opłaty w gospodarstwie domowym wynoszą: za gaz 50 zł, za energię elektryczną 175 zł, telefon komórkowy 37 zł, telefon stacjonarny 40 zł, wodę 34 zł, opał 275 zł, podatek od nieruchomości 48 zł. Z przedstawionego przez skarżącą wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 11 lipca 2013 r. do 15 października 2013 r. wynika, że w dniu 14 sierpnia 2013 r. czyli w dacie wniesienia skargi na rachunku zgromadzone były środki w wysokości 12.830,12 zł natomiast w dniu 6 września 2013 r. skarżąca dokonała wypłaty gotówkowej z rachunku w wysokości 12.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że B. G. nie wykazała, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w wysokości 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd I instancji zwrócił przede wszystkim uwagę, że we wszystkich pismach skarżąca przyznaje, że otrzymała odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości około 8.000 zł. Wydruk z rachunku bankowego świadczy o tym, że w momencie wniesienia skargi dysponowała sumą około 12.000 zł. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy bierze się pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Fakt, że zasiłek dla bezrobotnych nie przysługuje skarżącej od października 2013 r. nie ma znaczenia, gdyż skarżąca ma możliwość dysponowania kwotą otrzymaną jako odszkodowanie, jedynie nieznacznie uszczuploną przez bieżące wydatki czy zakup opału. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. G., domagając się jego uchylenia w całości, zarzucając naruszenia art. 246 § 1 pkt 2, art. 255 i art. 165 P.p.s.a. W ocenie wnoszącej zażalenie Sąd I instancji nie uwzględnił faktu, że zgromadzona kwota 12.830 zł stanowiła odszkodowanie za wywłaszczony grunt, przy czym kwota odszkodowania stanowiła współwłasność jej i matki. Pieniądze te przeznaczone były na bieżące potrzeby, utrzymanie domu oraz zwrot zaciągniętych pożyczek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą ogólną postępowania przez sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez stronę kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja finansowa B. G. została oceniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób prawidłowy. Istotnie, dochód gospodarstwa domowego skarżącej jest niewielki, jednakże mając na uwadze wysokość środków pieniężnych, jakie strona posiadała na rachunku bankowym w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wysokość kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania wynoszą 200 zł, należy stwierdzić że uiszczenie wpisu nie narazi wnioskodawczyni na uszczerbek koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Nie ma przy tym znaczenia, że środki zgromadzone na koncie stanowiły współwłasność skarżącej i jej matki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.