II SA/Wa 1238/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Janusz Walawski (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA – Andrzej Góraj Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym – oddala skargę – Komendant [...] Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w dniu [...] kwietnia 2013 r., wydał rozkaz personalny nr [...], którym utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w L. nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. o odmowie ustalenia A. S. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozkazu personalnego podał za organem pierwszej instancji, że ww. w raporcie z dnia [...] lutego 2013 r. zwróciła się do Komendanta Powiatowego Policji w L. o ponowne zaliczenie do wysługi lat dla celów uposażeniowych okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Podała, że w jej aktach osobowych znajdują się dokumenty potwierdzające powyższe i podkreśliła, że już w raporcie z dnia [...] maja 2010 r. zwróciła się do Komendanta Powiatowego Policji w L. o przeliczenie wysługi lat. Organ w rozkazie personalnym nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. ustalił wysokość wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] lipca 2007 r. na poziomie 9%. Komendant [...] Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] października 2010 r. stwierdził nieważność powyżej określonego rozkazu personalnego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wymienił dokumenty, na podstawie których organ pierwszej instancji ustalił stan faktyczny sprawy i przedstawił argumentację organu pierwszej instancji dlaczego odmówiono A. S. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym, należy wskazać, iż organ odwoławczy jest zobowiązany, zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, wyrażonymi w art. 6 i 7 K.p.a., zbadać prawidłowość zaskarżonej decyzji w całości, nie jest zaś związany zarzutami podniesionymi w odwołaniu. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Natomiast w § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), zostały określone m.in. okresy służby, okresy traktowane jako równorzędne ze służbą oraz inne okresy uwzględniane przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego. Zgodnie z § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia, dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2-5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia wysługę lat oraz poszczególne jej okresy składkowe ustala się na dzień przyjęcia policjanta do służby, chyba że z przepisów odrębnych wynika inny termin zaliczenia danego okresu. Z powyższych przepisów wynika, że policjant ma możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów w przypadku, gdy przy przyjęciu do służby nie dysponował właściwymi dokumentami. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (DZ. U. Nr 54, poz. 310) wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Od dnia 1 stycznia 1991 r., zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), pod pojęciem domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia łącznie następujące warunki: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym, zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, iż wnioskowany okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] grudnia 1996 r. do dnia [...] grudnia 2002 r. nie miał charakteru pracy stałej. A. S., kształcąc się w szkole ponadpodstawowej i wyższej, była na utrzymaniu rodziców, którzy pracowali zawodowo, a jej głównym zajęciem w tym czasie była nauka i związane z nią obowiązki. Czas dojazdu do szkoły, czas pobytu w szkole, który zajmował ok. 7-8 godzin, nie licząc odpoczynku, wyklucza możliwość uznania pracy ww. w gospodarstwie rodziców jako pracy o charakterze stałym. Stała praca wymaga pewnego nastawienia psychicznego polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu zatrudnienia poza nim. Rozkaz personalny Komendanta [...] Policji stał się przedmiotem skargi wniesionej przez A. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w związku z naruszeniem przez organ art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organy dokonały niewłaściwej i dowolnej oceny materiału dowodowego i uznały, że jej praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego, a ona nie identyfikowała się z pracą w tym gospodarstwie, którą faktycznie wykonywała. Komendant [...] Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana na podstawie powyżej określonych przepisów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ wydając zaskarżony rozkaz personalny, działał w granicach prawa określonego w przepisach prawa procesowego, jak również znajduje on potwierdzenie w przepisach prawa materialnego. Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. W ustępie 2 powyżej przytoczonego przepisu została zawarta delegacja dla Ministra Spraw Wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, do określenia, w drodze rozporządzenia, w którym należało określić szczegółowe zasady otrzymywania oraz wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, uwzględniając grupy zaszeregowania i odpowiadające im stawki uposażenia, zaszeregowania stanowisk służbowych do poszczególnych grup i odpowiadające im stawki uposażenia, zaszeregowanie stanowisk służbowych do poszczególnych grup i odpowiadające im policyjne stopnie etatowe, warunki podwyższania tego uposażenia, a także sposób ustalania jego wzrostu z tytułu wysługi lat. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Natomiast art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) stanowi, że ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagrodzeń przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 Nr 50, poz. 291) zawarta jest definicja terminu "domownik". Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku – rozumie się osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W rozpoznawanej sprawie należało przesądzić, czy skarżąca spełniła warunek, o którym mowa w lit. c) powyżej przytoczonego przepisu. Zgodnie z art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. Obowiązek udokumentowania okresów pracy w gospodarstwie rolnym ciąży na policjancie, co wprost wynika z § 5 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia. Skarżąca do wniosku o zaliczenie okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy załączyła zeznania dwóch świadków, co stanowi wykonanie dyspozycji zawartej w art. 3 ust. 3 tego rozporządzenia. Po analizie zeznań świadków i innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, Sąd stwierdza, że ocena tych dowodów dokonana przez organ jest w pełni zasadna i mieści się w zasadzie swobodnej oceny dowodów. Zasada swobodnej oceny dowodów określona w art. 80 Kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności pomiędzy stronami postępowania, która dotyczy ustalonego stanu faktycznego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Prawo organu do dysponowania zakresem postępowania dowodowego oraz zasada swobodnej oceny dowodów są konsekwencją zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Organ prowadzący postępowanie musi mieć możność rozszerzenia zakresu postępowania dowodowego w miarę potrzeby dla ustalenia prawdy obiektywnej i możności swobodnej oceny uzyskanych w tej drodze dowodów. Rozkaz personalny, odmawiający skarżącej zaliczenia okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, niewątpliwie świadczy, że w sprawie występują sprzeczne interesy stron postępowania. W takich sprawach obowiązkiem organu administracji publicznej i sądu jest przeprowadzenie analizy tych interesów i stwierdzenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, jakie względy, zarówno prawne, jak i społeczne zostały przy podejmowaniu rozstrzygnięcia wzięte pod uwagę, a dlaczego pewne argumenty (dowody) zostały przedłożone nad inne. Jeżeli organ administracji publicznej uzasadni przekonywująco, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 107 § 3 K.p.a., dlaczego dokonał takiej, a nie innej oceny materiału dowodowego i nie uwzględnił dowodów przedstawionych przez stronę, nie można tylko z tego powodu podważyć jego stanowiska, zarzucając mu oparcie rozstrzygnięcia na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, a tym samym błędnej ocenie tego stanu w świetle przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu, świadczona przez skarżącą praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru pracy stałej. Wskazuje na to jej wiek, zakres obowiązków szkolnych i podczas studiów. Zasadnie organ uznał, że skarżąca mogła pomagać w pracach w gospodarstwie rolnym, jednakże pomoc (praca) ta nie miała charakteru pracy o charakterze stałym. Sąd podziela stanowisko organu, że skarżąca w gospodarstwie rolnym rodziców świadczyła jedynie doraźną pomoc, zwyczajowo wymaganą od dzieci rolników, której nie można zakwalifikować jako stałej pracy, zwłaszcza jeżeli weźmie się pod uwagę wielkość gospodarstwa rolnego jej rodziców i liczbę zamieszkujących w niej osób. Ponadto rodzice skarżącej pracowali zawodowo, a w tym stanie rzeczy trudno przyjąć, że to na niej ciążył obowiązek związany z prowadzeniem ich gospodarstwa rolnego. Podkreślić należy, że istotą regulacji w ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie jest "automatyczne" wliczenie tych okresów i z tego tytułu wypłata zwiększonego świadczenia tylko z tego tytułu, że wnioskodawca zamieszkiwał w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca zobowiązany jest wykazać, że spełnia warunki określone w tym zakresie ustawą, a rolą organu jest zebranie materiału dowodowego i poddanie go w tym zakresie ocenie, a w szczególności, czy przesłanki ustawowe zostały spełnione. W tym miejscu podać należy, że Sąd rozpoznając niniejszą sprawę podał analizie dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdził, że wydane orzeczenia, przy zbieżnych stanach faktycznym, zapadały w związku z uchybieniami organów w zakresie przepisów procesowych, a w szczególności z uchybieniem art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., co miało bezpośredni wpływ na stosowanie przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie Sąd takich uchybień nie stwierdził. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd stwierdza, że są one niezasadne. Organ, wydając zaskarżony rozkaz personalny, nie naruszył wskazanych w skardze przepisów. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu skargi jest polemiką z argumentami organu i została oparta na dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, jednakże, co należy podkreślić, każda sprawa posiada przymiot indywidualny. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 przywołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.