VIII SA/Wa 561/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi O. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy", "Kolegium"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania O. K. (dalej "skarżąca", "wnioskodawczyni") od decyzji z dnia [...] marca 2013 r. znak: [...], wydanej z upoważnienia Burmistrza Gminy K. przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. (dalej "organ I instancji"), uchylającej w całości decyzję Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. i przyznającej skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł. miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz z dniem [...] czerwca 2013 r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...]. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. organ I instancji uwzględnił wniosek skarżącej z dnia [...] października 2012 r. i przyznał jej świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] zł. miesięcznie na okres od dnia [...] października 2012 r. do [...] września 2013 r. Organ wówczas ustalił, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania tego świadczenia, gdyż dochód jej czteroosobowej rodziny (w skład której wchodziła wnioskodawczyni, jej matka, ojczym i siostra) nie przekraczał kryterium dochodowego w wysokości 725 zł w przeliczeniu na osobę, a egzekucja alimentów od dłużnika w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna. W dniu [...] lutego 2013 r. matka skarżącej H. Z. dostarczyła do organu wyrok rozwodowy, wydany przez Sąd Okręgowy w R. z dnia [...] listopada 2012 r. w sprawie [...], który uprawomocnił się w dacie [...] grudnia 2012 r. W związku z tym skład rodziny skarżącej uległ zmianie i należało ponownie przeliczyć dochód rodziny, który miesięcznie wyniósł [...] zł. (roczny dochód matki skarżącej w 2011 r. [...] zł : 12 miesięcy + miesięczny dochód skarżącej z pracy na umowę zlecenie w kwocie [...] zł). Miesięczny dochód rodziny został podzielony na 3 osoby, co dało kwotę [...] zł, która przekroczyła kryterium dochodowe. Dlatego decyzją z dnia [...] marca 2013 r. organ I instancji uchylił w całości ostateczną decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. oraz przyznał skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...] zł. miesięcznie na okres od [...] października 2012 r. do [...] grudnia 2012 r. Podstawą prawną decyzji były m.in. przepisy art. 2, art. 9 ust. 1, ust. 2 ust. 4a, art. 19 ust.1, art. 23 i art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem z racji osiągania niskich dochodów w rodzinie. Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium wydało decyzję opisaną na wstępie uzasadnienia, wskazując, że skarżąca (lat [...]) jest studentką I roku studiów niestacjonarnych w Społecznej [...] w [...] W 2011 r. dochód rodziny w całości pochodził z działalności gospodarczej matki skarżącej – H. Z., który wyniósł [...] zł., a w skali miesiąca [...] zł. Z kolei skarżąca była zatrudniona na umowę zlecenie w [...]Sp. z o.o. w W. w okresie od [...] czerwca 2012 r. do [...] listopada 2012 r., a następnie od [...] grudnia 2012 r. do [...] marca 2013 r. Miesięczny dochód rodziny zwiększył się w 2012 r. o wynagrodzenie skarżącej, przyjęte za lipiec 2012 r. o kwotę [...] zł. W dacie wydawania decyzji z dnia [...] marca 2013 r. organ I instancji uwzględnił dochód skarżącej pochodzący z pracy wykonywanej na umowę zlecenie. Z uwagi na fakt, że w dacie orzekania przez Kolegium, tj. [...] maja 2013 r. wygasła umowa zlecenie zawarta na okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] marca 2013 r., organ odwoławczy zobowiązał skarżącą do udzielenia informacji, czy po zakończeniu tej umowy podjęła inne zatrudnienie. Przy piśmie z dnia [...] maja 2013 r. skarżąca nadesłała umowę o pracę na okres próbny, zawartą z [...] S.A. w W. na okres od [...] kwietnia 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. Dołączyła również zaświadczenie o wynagrodzeniu za miesiąc kwiecień 2013 r. w wysokości [...] zł. netto. Wprawdzie zaświadczenie o wynagrodzeniu winno dotyczyć miesiąca maja 2013 r., ale Kolegium, po analizie umowy o pracę z dnia [...] kwietnia 2013 r., określającej wynagrodzenie w kwocie [...] zł brutto oraz dokumentu RMUA uznało, że skarżąca w maju 2013 r. otrzyma wynagrodzenie takie samo (nie niższe). W dacie więc orzekania przez Kolegium dochód skarżącej, pochodzący z umowy zleceni, nie podlegał uwzględnieniu, bowiem ostatnia umowa zlecenia wygasła w dacie [...] marca 2013 r. Nastąpiło zaś uzyskanie dochodu przez skarżącą z tytułu wynagrodzenia za pracę w [...] S.A. w W. (art. 2 pkt. 18 lit. c i art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Miesięczny dochód rodziny, jaki należało przyjąć przy ustalaniu prawa do świadczenia wyniósł zatem [...] zł (miesięczny dochód matki za 2011 r. [...] zł oraz dochód skarżącej [...] zł), zaś na osobę w rodzinie (3 osoby) [...] zł, co oznacza przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 725 zł. Zgodnie z art. 18 ust. 5 ww. ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny, powiększony o uzyskany dochód, powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Tak więc od 1 czerwca 2013 r. nie przysługuje skarżącej świadczenie z funduszu alimentacyjnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W skardze na decyzję z dnia [...] maja 2013 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że mieszka, pracuje i studiuje w Warszawie oraz prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 134, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność wydanych decyzji w przedmiocie ustalenia skarżącej prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym od [...] października 2012 r. do [...] września 2014 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2013 r. uchylił ostateczną decyzję z dnia [...]listopada 2012 r. i skrócił pierwotny okres przyznania skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego do [...] grudnia 2012 r., z uwagi na zmniejszenie ilości członków rodziny w związku z rozwodem jej matki, co wpłynęło na zwiększenie się kwoty miesięcznego dochodu przypadającego na osobę i przekroczenie kryterium dochodowego. Podstawą takiego działania organu był art. 24 ust. 1 ww. ustawy, z którego wynika, że organ właściwy wierzyciela może bez zgody osoby uprawnionej zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli m.in. uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń. Organ odwoławczy, na skutek kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, powinien zastosować się do art. 138 § 1 lub § 2 k.p.a. w związku z art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ odwoławczy wydaje więc decyzję, w której (art. 138 § 1 k.p.a.): 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Ponadto organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 k.p.a.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że skarga jest o tyle zasadna, że skutkowała uchyleniem zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy naruszył w zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji jednocześnie nie orzekł merytorycznie co do istoty sprawy. Sformułowanie z punktu 2 decyzji Kolegium nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach postępowania administracyjnego, jest nieprecyzyjne i nie wskazuje, za jaki okres organ przyznał skarżącej świadczenia alimentacyjne. Jeśli organ orzekał na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., to powinien po uchyleniu zaskarżonej decyzji orzec merytorycznie, pozytywnie, za jaki okres świadczeniowy skarżącej należy się świadczenie alimentacyjne, ewentualnie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylić decyzję organu I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidział takiej formy orzeczenia, uchylającej ostateczną decyzję od pewnego okresu, pozostawiając niewiadomą, za jaki okres przyznano świadczenie. Decyzja musi być jasna, zrozumiała, przejrzysta, nadawać się do wykonania i nie można domyślać się jej treści. Z treści art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów również wynika, że na skutek zmiany sytuacji rodzinnej i dochodowej uprawnionego organ mógł zmienić lub uchylić decyzję ostateczną. W tej sytuacji organ nie uchylił decyzji ostatecznej w całości (tylko w części), a więc powinien orzec o jej zmianie merytorycznie (za jaki okres świadczenie jest przyznane po uwzględnieniu zmiany w sytuacji uprawnionego). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy zastosuje się do przytoczonej wyżej wykładni ar. 138 § 1 k.p.a., jednocześnie ustalając, po zbadaniu dochodów rodziny, w jakim okresie świadczeniowym skarżącej przysługuje świadczenie alimentacyjne, w tym zakresie wtedy zmieni decyzję ostateczną i orzeknie pozytywnie, ewentualnie uchyli ją w całości, właściwie uzasadniając. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.