II SA/Rz 779/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania Z. M. od decyzji Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu położonego w J. przy ul. [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu M. M. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego pod ww. adresem. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 oraz art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – powoływanej dalej jako "ustawa"). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek Z. M., którym zwróciła się o wymeldowanie córki M. M. z lokalu położonego w J., przy ul. [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że jej córka nie zamieszkuje w ww. lokalu od [...] czerwca 2012 r. W toku przeprowadzonego postępowania, organ I instancji ustalił, że Z. M. przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w J. M. M. w dniu [...] czerwca 2012 r. opuściła ww. lokal, ze względu na konflikt z matką Z. M. i jak wyjaśniła lokal opuściła na czas zażegnania konfliktu z matką. To ona wyremontowała mieszkanie, opłaca czynsz, media. Zamierza do tego lokalu powrócić, pozostawiła w nim rzeczy osobiste. Matka uniemożliwia jej to wymieniając zamki. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Burmistrz Miasta [...], decyzją z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu położonego w J. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa rozpoznawana była pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego i niedopełnienia obowiązku wymeldowania oraz ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Organ podniósł, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można przyjąć, że M. M. opuściła ww. lokal w sposób trwały. Jest to raczej stan przejściowej nieobecności związanej z sytuacją rodzinną i brakiem akceptacji ze strony matki Z. M. na jej zamieszkanie. M. M. opuszczając ww. lokal nie działała z zamiarem zerwania więzi i skoncentrowania swoich majątkowych i osobistych interesów w nowym miejscu Nadto opuszczenie lokalu nie nastąpiło dobrowolnie (z powodu konfliktu z matką zmuszona była opuścić lokal). Od tej decyzji odwołanie złożyła Z. M. raz jeszcze wnioskując o wymeldowanie M. M. Wskazała, że jej córka dobrowolnie opuściła mieszkanie, a do przeprowadzki przygotowywała się prze wiele miesięcy. Zwróciła uwagę na swój stan zdrowia, na konflikt z córką oraz na fakt znęcania się nad jej osobą Wojewoda, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu M. M. z lokalu położonego w J. przy ul. [...]. Organ odwoławczy cytując treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, wskazał, że w okolicznościach sprawy istotne znaczenie ma czy M. M. opuściła swoje miejsce stałego pobytu w ww. lokalu. Przypomniał, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobycie osób a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Zameldowanie służy celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Z. M. i M. M. mieszkały razem w lokalu przy ul. [...] w J. W wyniku konfliktu i nieporozumień M. M. w dniu [...] czerwca 2012 r. opuściła ten lokal. Obie strony wzajemnie się oskarżają i każda z nich prezentuje odmienną wersję zdarzeń, poprzedzających opuszczenie lokalu. Z. M. wskazuje na znęcanie się nad nią, okradania jej i bicie. Natomiast M. M. wskazuje na ciągłe awantury, grożenie. Zwróciła także uwagę, że u jej matki lekarz rozpoznał zespół psychoorganiczny charakteropatyczny. Podała, że chce powrócić do tego lokalu, pozostawiła w nim swoje rzeczy osobiste, opłaca także rachunki i czynsz za lokal, nie stosowała środków prawnych umożliwiających jej powrót do przedmiotowego lokalu. Organ prezentując orzeczenia sądów administracyjnych wyrażające pogląd, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, gdy osoba przebywająca dotychczas w lokalu została pozbawiona doń dostępu, ale nie skorzystała w odpowiednim czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (np. przywrócenie posiadania), wskazał, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym uznać należało, iż M. M. opuściła swoje miejsce stałego pobytu w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w J. Wojewoda podał, że wyżej wymieniona opuściła lokal w wynik nieporozumień z matką. Przy czym na potrzeby sprawy meldunkowej, zbędne jest szczegółowe roztrząsanie relacji między Z. M. i M. M. Również pozostawienie określonych rzeczy w lokalu nie świadczy, że dana osoba tam mieszka. Konflikt pomiędzy Z. M. i M. M. nie rokuje nadziei na szybkie rozwiązanie. Organ zaznaczył, że Z. M. cierpi na różne choroby, co ma wpływ na jej zachowanie. Jednakże to jej przysługuje tytuł prawny do lokalu. Fakt ponoszenia przez M. M. opłat za lokal, nie ma znaczenia, gdyż w ww. lokalu nie mieszka. Natomiast deklarowany zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu ma charakter subiektywny, zależy od zdarzenia przyszłego i niepewnego (gdy matka M. M. uspokoi się i zacznie brać leki). Nadto z akt sprawy jasno wynika, że Z. M. nie chce mieszkać z córką ani teraz ani w przyszłości. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. M. i wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że doszło do dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu przez M. M., powodującego obowiązek wymeldowania. Zarzuciła również naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Z. M. poza rozprawą, bez udziału skarżącej. Skarżąca zanegowała argumentację organu o dobrowolnym opuszczeniu lokalu, gdyż to choroba matki zmusiła ją wręcz do "ucieczki" z mieszkania. Podała, że matka nie zdaje sobie sprawy ze swojego stanu chorobowo-psychicznego. Trudno też wymagać od niej by w takiej sytuacji wszczynała przeciwko swojej matce postępowanie czy to karne, czy cywilne. Zarzuciła, że organ dał wiarę jedynie twierdzeniom podnoszonym przez Z. M. Wbrew ustaleniom organu nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób trwały, nadal chce tam zamieszkiwać, nie działała z zamiarem zerwania z nim więzi i skoncentrowania swoich spraw w innym miejscu. Skarżąca zarzuciła uniemożliwienie jej wzięcia udziału w przesłuchaniu Z. M. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i również odwołał się do argumentów zawartych w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisów art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.". Sąd, jak stanowi z kolei art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle przepisu art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają, czy kwestionowany akt (tu decyzja) nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością aktu (decyzji, postanowienia). Oceniając zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, tj. w aspekcie jej legalności Sąd nie stwierdził naruszenia prawa uzasadniającego wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu. Postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej prowadzone było na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Ewidencja ludności, jak wynika z art. 1 ust. 2 ustawy, służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarcza informacji między innymi o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Ze względu na cel ustawy (rejestracja faktów objętych ewidencją) ustawodawca dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej w art. 15 ust. 2 ustawy. Przepis ten stanowi: "Organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Przypomnieć należy, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 10 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy w zw. z art. 25 k.c.). Zatem muszą występować łącznie dwa elementy, aby można było pobyt danej osoby uznać za pobyt stały – musi ona fizycznie zamieszkiwać pod oznaczonym adresem i mieć wolę stałego w nim przebywania, czyli koncentracji swych spraw życiowych. W świetle zatem cyt. wyżej art. 15 ust. 2 ustawy aby wydać decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być dobrowolne i nosić cechy trwałości; taki pogląd prezentowany w orzecznictwie podziela Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej. Wyjaśniając istotę regulacji prawnej zawartej w tym przepisie, organ odwoławczy – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – prawidłowo wsparł się "orzecznictwem" sądów administracyjnych, obszernie przedstawiając wyrażane w tym zakresie poglądy (np. wyrok NSA OZ we Wrocławiu z dnia 11.06.1985 r., SA/Wr 278/85, publ. Prawo i Życie z 1986 r., Lex nr 518467, NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7.03.2001 r., SA/Rz 858/99 i z dnia 13.10.2000r., SA/Rz 81/99) i w rezultacie trafnie przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącej w drodze decyzji administracyjnej. Z ustaleń dokonanych zaskarżoną decyzją, znajdujących odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym wynika, że M. M. opuściła lokal mieszkalny przy ul. [...] w J., w którym była zameldowana na pobyt stały i nie zamieszkuje w nim od czerwca 2012 r. Lokal ten opuściła z powodu nieporozumień i konfliktów z matką Z. M. (na jej wniosek wszczęte zostało postępowanie o wymeldowanie skarżącej), wynikających – w jej ocenie – z niechęci matki do niej (czyli skarżącej), a także spowodowanych stanem zdrowia matki. Inną wersję wzajemnych relacji pomiędzy skarżącą a jej matką z okresu wspólnego zamieszkiwania przedstawiła w toku postępowania Z. M., wskazując na złe traktowanie przez córkę. Niesporne jest, że Z. M. przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w J. i nie chce ona powrotu córki do tego mieszkania ani teraz, ani w przyszłości. Do przedmiotowego lokalu skarżąca od listopada 2012 r. nie ma dostępu z powodu wymiany przez Z. M. zamków do drzwi wejściowych i jak wyjaśniła sama skarżąca, nie podejmowała żadnych środków prawnych zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego, a więc umożliwiających jej powrót do tego lokalu. Niesporne też jest, że skarżąca opłaca czynsz oraz opłaty za gaz i prąd i konsekwentnie deklaruje zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu. Zdaniem Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, który został udokumentowany i oceniony zgodnie z regułami K.p.a. (art. 77 § 1 i art. 80), organ odwoławczy prawidłowo zastosował normy prawa materialnego (art. 15 ust. 2 ustawy). Należy podkreślić, że nieskorzystanie ze środków prawnych przez osobę opuszczającą lokal z powodu zachowania jego właściciela, zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego (naruszenie posiadania) przed załatwieniem wniosku o wymeldowanie bez wątpienia powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania "fikcji meldunkowej". Skoro bowiem osoba zameldowana na pobyt stały została usunięta z lokalu nawet wbrew jej woli, ale nie podejmuje żadnych środków umożliwiających jej powrót do tego lokalu, a jednocześnie w innym lokalu faktycznie mieszka i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe, to w takiej sytuacji odmowa wymeldowania oznaczałaby w rzeczywistości utrzymywanie fikcji, podważającej tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności, co nie jest stanem pożądanym. Nadto długotrwała sytuacja, w której osoba zameldowana na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka (tu od czerwca 2012 r.), przebywając w tym czasie w innym lokalu, nie wykazuje zamiaru przewidzianego w art. 6 ust. 1 ustawy, uzasadnia przyjęcia wniosku, że opuszczenie lokalu cechuje trwałość i w konsekwencji powinno prowadzić do wydania decyzji o wymeldowaniu. Zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, deklarowany przez skarżącą, w sytuacji gdy Z. M. będąca właścicielem tego lokalu, co istotne, nie chce mieszkać z córką M. M. ani teraz, ani w przyszłości, w trafnej ocenie organu odwoławczego, ma charakter subiektywny i nie może zostać zrealizowany. Fakt, że skarżąca ponosi opłaty związane z eksploatacją tego lokalu (m.in. za prąd, gaz), ale w tym lokalu nie mieszka, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zastosowania normy prawnej art. 15 ust. 2 ustawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., podniesiony w skardze i tam opisany, nie jest trafny. Dotyczy on uchybienia organu I instancji (nie zapewniono skarżącej możliwości udziału w przesłuchaniu Z. M. w dniu [...] kwietnia 2013 r.), którego decyzja została uchylona (a więc usunięta z obrotu prawnego). Nadto trzeba wskazać, że warunkiem uwzględnienia takiego zarzutu jest wykazanie przez stronę skarżącą, że została pozbawiona możliwości udowodnienia swoich twierdzeń, czy też możliwości złożenia wyjaśnień i że uchybienie temu przepisowi mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Materiał zebrany w niniejszej sprawie nie daje żadnych podstaw do przypisania organowi odwoławczemu tego rodzaju naruszenia obowiązków proceduralnych i dlatego postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skarga została oddalona.