II OZ 368/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 992/13 oddalające wniosek o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 992/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie warunków zabudowy, oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł tytułem uiszczonej części należnego wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2013 r. w przedmiocie warunków zabudowy, wskazując, że nie odebrał korespondencji z Sądu, albowiem od października 2013 r. do 13 grudnia 2013 r. w związku z posiadanymi schorzeniami praktycznie nie wychodził z domu, a więc nie miał możliwości pójścia do urzędu pocztowego po odbiór korespondencji. Oświadczył także, że mieszka sam, a z uwagi na stan zdrowia nie mógł odpowiedzieć na postanowienie Sądu czy udzielić komukolwiek pełnomocnictwa. W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uzasadniają twierdzenia, że uchybił on terminowi bez swojej winy. W opinii Sądu wysoce nieprawdopodobnym jest, aby przy opisanych dolegliwościach wnioskodawca nie musiał korzystać z porad lekarskich, czy hospitalizacji. Wątpliwym również jest, iż w związku z podnoszoną niemożnością opuszczania mieszkania, wnioskodawca nie korzystał w tak długim okresie z pomocy innych osób, chociażby w zakupach produktów żywnościowych, leków, czy przy opłacaniu rachunków. Korzystając z takiej pomocy skarżący miałby zatem realną możliwość podjęcia działań i zadbania o swoje interesy w postępowaniu, które sam zainicjował wnosząc przedmiotową skargę, chociażby w zakresie wysłania korespondencji do Sądu. Nadto Sąd zauważył, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zaś kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem Sądu taka sytuacja w rozpatrywanym przypadku nie miała miejsca. Dlatego, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi Sąd oddalił. Jednocześnie zwrócono skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, zarzucając mu: 1. naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy skarżący jednoznacznie wskazał, że jest osobą schorowaną z II grupą inwalidzką (renta przyznana na stałe) ze schorzeniami ruchu i urazem kręgosłupa, co powoduje częste zaniki pamięci i brak możliwości normalnej egzystencji, co było przyczyną niedotrzymania terminu, 2. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw w ten sposób, że skarżący będący rencistą i mający ograniczoną zdolność obrony swoich praw z uwagi na ograniczenia ruchowe i częste zaniki pamięci związane z urazem kręgosłupa, a także swój wiek, pomimo poinformowania Sądu i wskazania jako dowodu akt organu rentowego o przyznaniu renty, nie został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających przyznanie świadczenia rentowego lub innych dokumentów świadczących o jego stanie zdrowia lub też nie wyznaczono jawnego posiedzenia, na którym mógłby uzupełnić powyższy brak, jeżeli zdaniem Sądu istniały wątpliwości, że skarżący jest rencistą. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę zakwestionowanego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi lub jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skarżący ponownie wskazał, że jest osobą schorowaną, cierpiącą na zaniki pamięci, co uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. W związku z powyższym nie odebrał kierowanej do niego przesyłki i nie uzupełnił braków skargi. Z powyższych względów nie można się zgodzić z twierdzeniem Sądu, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż nie dopełnił obowiązków bez swojej winy. Gdyby nie choroba to skarżący działałby osobiście lub przez pełnomocnika w sposób prawidłowy. Zaś osoby które mu pomagają również nie widziały o przesyłce. Zdaniem wnoszącego zażalenie powyższe okoliczności świadczą o braku winy skarżącego i dołożenia należytej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywrócenie terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Przy czym okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu winny być uprawdopodobnione w złożonym piśmie. Zaś ciężar uprawdopodobnienia tych okoliczności spoczywa na składającym wniosek o przywrócenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesione zażalenie nie podważyło oceny Sądu pierwszej instancji co do tego, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Zażalenie w zasadzie powtórzyło argumenty wniosku powołując się na chorobę skarżącego, która uniemożliwiła mu jakiekolwiek działanie w okresie październik – 13 grudzień 2013 r., w tym opuszczanie mieszkania, w sytuacji gdy skarżący – jak twierdzi – mieszka sam. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania oceny Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, albowiem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący powołuje się na choroby, które prawdopodobnie towarzyszą mu od lat. Zaświadczenie lekarza orzecznika ZUS, które skarżący dołączył do zażalenia, a z którego wynika całkowita trwała niezdolność do pracy, datowane jest na dzień 25 października 2001 r. Zatem ciężar wykazania, że w okresie w którym strona winna dokonać czynności procesowej nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i to na tyle istotne, że uniemożliwiło mu jakiekolwiek działanie, w tym posłużenie się osobami trzecimi, spoczywa na skarżącym. Tymczasem skarżący twierdził jedynie, że choroba zmusiła go do pozostawania w domu. Twierdzeń o takiej treści trudno uznać za uprawdopodobnienie okoliczności o której mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. Zaś okoliczność w postaci zaawansowanego wieku skarżącego i uznania całkowitej niezdolności do pracy nie oznacza jeszcze, że właśnie w okresie w którym skarżący winien dokonać czynność procesowej, nie mógł tego uczynić z przyczyn obiektywnych, od niego niezależnych. Trudno również uznać, że poinformowanie Sądu i wskazanie jako dowodu akt organu rentowego o przyznaniu renty obliguje Sąd, jak chciałby tego skarżący, do wezwania skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających świadczenie rentowe lub innych dokumentów o jego stanie zdrowia, albowiem jak już wyżej wskazano kwestia przyznania skarżącemu świadczenia rentowego w 2001 r. z powodu jedynie swojego zaistnienia nie ma wpływu na ocenę, czy skarżący uchybił terminowi do dokonania czynności. Odnosząc się zaś do zarzutu, że Sąd mógł wyznaczyć posiedzenie jawne "jeżeli zdaniem Sądu istniały wątpliwości, że Skarżący jest rencistą", to podnieść należy, że postanowienie o przywróceniu terminu lub odmowie jego przywrócenia może być rozpoznane na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 86 § 1 zd. 2 P.p.s.a. Zaś okoliczności, które zdaniem skarżącego świadczą o braku winy w uchybieniu terminu, winny być zawarte w złożonym wniosku. Powyższe wynika z art. 87 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji wyznaczanie rozprawy celem wyjaśnienia tych okoliczności byłoby niecelowe. Ponadto okoliczność, że skarżący jest rencistą sama w sobie nie determinuje twierdzenia, że w tym konkretnym przypadku uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.