IV SA/Gl 222/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi N. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. orzekł zwrot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego pobranych przez osobę uprawnioną N. P. w kwocie 1.050,00 zł za okres od dnia 01 października 2011 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 107,06 zł oraz dalszymi odsetkami ustawowymi naliczanymi po dniu wydania tej decyzji do dnia spłaty całości orzeczonej do zwrotu kwoty. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...]z dnia [...]została obniżona kwota alimentów na rzecz osoby uprawnionej z kwoty 400 zł. miesięcznie do kwoty 250 zł. miesięcznie poczynając od dnia 11 marca 2011 r. i w związku z powyższym począwszy od dnia 01 października 2011 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługiwały osobie uprawnionej w niższej kwocie. Podniesiono, że z uwagi na fakt, że strona pobrała świadczenia w kwotach wyższych niż te, które wynikały z tytułu wykonawczego, wobec czego stanowią świadczenia nienależnie pobrane i na stronie ciąży obowiązek ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W odwołaniu z dnia [...] N. P. zaskarżył powyższą decyzję i wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu strona podniosła, że wypłacane alimenty były pobierane na podstawie wyroku Sądu, a wyrok w sprawie o obniżenie alimentów z dnia 04 kwietnia 2012 r. jest dla niego bardzo krzywdzący, gdyż sąd obniżył alimenty poczynając od dnia 11 marca 2011 r.. Strona dodatkowo powołała się na trudną sytuację materialną podnosząc, że jest studentem studiów dziennych Politechniki [...], a jej jedynym źródłem utrzymania są alimenty od ojca oraz pomoc ze strony matki. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z art. 2 pkt 7, art. 10 ust. 1, art. 23 ust. 1 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 07 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. z 2009 r. Dz. U. Nr 1 poz. 7 ze zm.) zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Zaś w myśl art. 29 ust. 2 omawianej ustawy w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio (art. 23 ustawy stanowi, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami). Następnie SKO podniosło, że decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. przyznał N. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, w kwocie po 400,00 zł. miesięcznie na okres od 01 października 2011 r. do 30 września 2012 r.. Decyzja ta zawierała pouczenie, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenie w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 2) oraz że zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy, w przypadku zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie (pkt 4). W tej mierze wskazano, że w dniu 10 kwietnia 2012 r. organ I instancji powziął wiadomość o zmianie wysokości alimentów przysługujących stronie. Z wyroku Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] z dnia [...] wynika, że poczynając od dnia 11 marca 2011 r. została obniżona kwota alimentów na rzecz osoby uprawnionej z kwoty 400 zł miesięcznie (ustalonych wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. akt: [...] z dnia[...].) do kwoty 250 zł miesięcznie. Powyższy wyrok, któremu Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności, uprawomocnił się z dniem 14 sierpnia 2012 r.. Podniesiono, że organ I instancji w dniu [...] wszczął postępowanie w sprawie ponownego ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej N. P., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o zmianie z dniem [...] własnej decyzji nr: [...] z dnia [...] w ten sposób, że zmniejszono osobie uprawnionej N. P. wysokość świadczeń należnych począwszy od 01 października 2011 r. do 30 września 2012r. z kwoty 400,00 zł do kwoty 250,00 zł.. Po przedłożeniu przez stronę prawomocnego wyroku organ I instancji w dniu 19 września 2012r. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] nakazał stronie zwrot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 1.050,00 zł za okres od dnia 01 października 2011 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r. wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 107,06 zł oraz dalszymi odsetkami ustawowymi naliczanymi po dniu wydania tej decyzji do dnia spłaty całości orzeczonej do zwrotu kwoty. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że obecne brzmienie art. 29 ust. 2 ustawy wprowadzone zostało przez art. 2 pkt 13 lit. a ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 01 stycznia 2012 .r. Powyższy przepis do dnia 31 grudnia 2011 r. stanowił, że w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu oraz że przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio. Ponadto z art. 3 ustawy zmieniającej z dnia 19 sierpnia 2011 r. wynika, że sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że w badanej sprawie organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 29 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący N. P. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium zarzucając jej naruszenie art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne przyjęcie, że otrzymane przez skarżącego świadczenie alimentacyjne było w całości nienależne, mimo że nie wystąpiły przesłanki ustawowe do przyjęcia takiego poglądu, gdyż alimenty, które skarżący otrzymał od ojca zobowiązanego do alimentacji były tylko niewielką częścią należnych alimentów, gdyż cały czas istniała w tej sprawie znaczna zaległość alimentacyjna, która przez długi czas przewyższała otrzymaną pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., wobec czego żądanie zwrotu całej kwoty otrzymanych świadczeń uznać należy za nieuprawnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze strona przeciwna podniosła, iż na orzeczoną kwotę świadczenia do zwrotu składają się kwoty stanowiące różnicę pomiędzy pierwotnie zasądzoną wysokością alimentów, a kwotą zmienioną poprzez obniżenie alimentów o 150 zł. Natomiast podstawy materialno - prawnej do wydania zaskarżonej decyzji należy upatrywać w przepisie art. 29 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ponadto w związku z art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), w badanej sprawie należało zastosować przepis art. 29 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego nie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. Tym samym skarga nie może zostać uwzględniona. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) określającej zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji, warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zasady finansowania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 omawianej ustawy, zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Zaś w myśl art. 29 ust. 2 omawianej ustawy w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta C. przyznał N. P. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku od 18 lat do ukończenia 25 roku życia, w kwocie po 400,00 zł. miesięcznie na okres od 01 października 2011 r. do 30 września 2012 r.. Decyzja ta zawierała pouczenie, że zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy, w przypadku zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba, która złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie (pkt 4). Bezsporne nadto pozostaje, że z wyroku Sądu Rejonowego w C. sygn. akt [...] z dnia [...] wynika, że poczynając od dnia 11 marca 2011 r. została obniżona kwota alimentów na rzecz osoby uprawnionej z kwoty 400 zł miesięcznie (ustalonych wyrokiem Sądu Rejonowego w C. sygn. akt: [...] z dnia [...]) do kwoty 250 zł miesięcznie Powyższy wyrok, któremu Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności, uprawomocnił się z dniem 14 sierpnia 2012 r.. Niewątpliwym pozostaje też, że organ I instancji w dniu 11 kwietnia 2012 r. wszczął postępowanie w sprawie ponownego ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej N. P., a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o zmianie z dniem [...] własnej decyzji nr: [...] z dnia [...] w ten sposób, że zmniejszono osobie uprawnionej N. P. wysokość świadczeń należnych począwszy od 01 października 2011 r. do 30 września 2012r. z kwoty 400,00 zł do kwoty 250,00 zł.. Trafnie zatem uznano, że w tych okolicznościach faktycznych i prawnych zaistniała podstawa do stwierdzenia, w oparciu o art. 29 ust. 2 ustawy, obowiązku zwrotu wypłaconych już świadczeń przez ich beneficjenta w części w jakiej przewyższały one ustalone alimenty za dany okres alimenty. Trzeba także wskazać – czego w istocie nie dostrzegł organ odwoławczy - że w przedmiotowym przypadku nie mamy do czynienia ze "świadczeniem nienależnym" (gdyż w okresie pobierania alimentów przez skarżącego nie istniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 2 pkt 7 lit. a-d ustawy), lecz ze "świadczeniem nie należącym się" w rozumieniu art. 29 ust. 2. Odnosząc się natomiast do podnoszonych w skardze argumentów, należy powtórzyć za organem odwoławczym, iż na orzeczoną kwotę świadczenia do zwrotu składają się kwoty stanowiące różnicę pomiędzy pierwotnie zasądzoną wysokością alimentów, a kwotą zmienioną poprzez obniżenie alimentów o 150 zł., zaś podstawy materialno - prawnej do wydania zaskarżonej decyzji należy upatrywać w przepisie art. 29 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wbrew zarzutom skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło całokształt materiału dowodowego i dokonało prawidłowej oceny przesłanek do stwierdzenia, że część pobranego świadczenia alimentacyjnego należy zwrócić jako nienależącego się oraz w poprawny sposób uzasadniło zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się istotnego naruszenia przez organ administracji przepisów art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.. Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowody wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy, a swoje stanowisko uzasadnił, w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.