II SA/Bd 821/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-11-12
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Anna Klotz, Leszek Tyliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba wykonująca umowę zlecenie, od której odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne, może jednocześnie podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników i ubiegać się o rentę strukturalną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba wykonująca umowę zlecenie, od której odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne, traci ustawowe podstawy do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. W związku z tym, nie spełnia ona warunku podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną, co skutkuje odmową przyznania świadczenia. Kwestia ta została prawomocnie rozstrzygnięta przez sądy powszechne.Stan faktyczny
Skarżący H. P. ubiegał się o rentę strukturalną. Po przyznaniu renty, organ I instancji wznowił postępowanie, ponieważ dowiedziano się, że skarżący od 2007 roku wykonywał pracę na umowę zlecenie, co skutkowało wstecznym wyłączeniem go z ubezpieczenia społecznego rolników. Sądy powszechne potwierdziły, że skarżący nie podlegał ubezpieczeniu rolników od 1 lipca 2007 roku. W związku z tym, organy administracji odmówiły przyznania renty strukturalnej, uznając, że skarżący nie spełnił warunku podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników w dniu złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Leszek Tyliński Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 roku sprawy ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego przyznania renty strukturalnej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...](zwany dalej "Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR"), na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 147, art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, zwanej w skrócie "k.p.a."), art. 6 pkt 1 i art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), oraz na podstawie § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109 poz. 750 ze zm.), uchylił decyzję Nr 0027-2011-000018 o przyznaniu renty strukturalnej skarżącemu H. P. , wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego w [...] w dniu [...]r. oraz odmówił zainteresowanemu przyznania renty strukturalnej.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia orzekający organ podniósł, iż wniosek skarżącego o przyznanie renty strukturalnej wpłynął w dniu 1 września 2010 r. Do wniosku zostało załączone m.in. zaświadczenie Nr [...] z Kasy [...] z dnia [...] r., z którego wynikało, że wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 r. do dnia wystawienia ww. dokumentu, z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w wyniku pozytywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. Nr 109 poz. 750 ze zm.) wydał w dniu [...]r. postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej, z zaznaczeniem, że wnioskodawca w terminie 9 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia winien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.
W dniu [...] r. skarżący złożył zmianę do wniosku wraz z dokumentami potwierdzającymi przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej w postaci aktu notarialnego Repertorium [...]- umowa darowizny z dnia [...]r., oraz oświadczeń o rozwiązaniu umowy dzierżawy z dnia [...]r.
Po przekazaniu gospodarstwa rolnego oraz po zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] przyznał wnioskodawcy rentę strukturalną w wysokości 1.115,00 zł.
W dniu 3 listopada 2011 r. do organu wpłynęło pismo [...] Placówka Terenowa w[...], w którym znajdowała się informacja, iż w stosunku do skarżącego doszło do wstecznego wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników na podstawie pisma z Zakładu [...] wskazującego, iż ubezpieczony od 1 lipca 2007 r. wykonuje pracę na umowę zlecenie. Do pisma dołączone zostało aktualne zaświadczenie Nr [...]r., informujące organ, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2007 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.
W związku z powyższym w dniu 4 listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Równocześnie organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień na okoliczność spełnienia warunków do przyznania renty strukturalnej, tj. prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podleganiu przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników i czy w dniu złożenia wniosku podlegał ww. ubezpieczeniu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący w dniu 8 listopada 2011 r. złożył oświadczenie, że od 3 września 1983 r. prowadził wspólnie z żoną gospodarstwo rolne, które systematycznie powiększał i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, jak i w momencie składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Poinformował również, że od 1 lipca 2007 r. pracował na umowę zlecenie jako kierowca w Ochotniczej Straży Pożarnej w [...]. Wraz z oświadczeniem przedłożył umowę zlecenie z dnia 22 grudnia 2010 r., porozumienie stron rozwiązujące umowę zlecenie z dnia 21 września 2011 r., dowód wpłaty składki [...] za czwarty kwartał 2011 r., decyzję Prezesa [...] z dnia[...] o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, zaświadczenie z Urzędu Gminy w [...] z dnia [...]r. oraz pismo z [...] z dnia [...]r.
W dniu [...] r. skarżący wniósł o zawieszenie toczącego się postępowania ze względu na złożone przez niego odwołanie od decyzji Prezesa [...] z dnia [...]r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. W odpowiedzi organ wydał postanowienie o zawieszeniu postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu prawa strony do ubezpieczenia społecznego rolników w okresie od 1 lipca 2007 r. do 31 stycznia 2011 r. przez Sąd Okręgowy we[...].
W dniu 11 września 2012 r. skarżący przedłożył wyrok Sądu Okręgowego we[...], IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] z dnia [...]r. oddalający odwołanie od decyzji Prezesa [...] z dnia [...]r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast pismem z dnia 27 lutego 2013 r. [...] Placówka Terenowa w [...] poinformowała Kierownika Biura Powiatowego[...], że wyrokiem z dnia [...]r., sygn. akt [...], Sąd Apelacyjny w [...] oddalił apelację ubezpieczonego od ww. wyroku Sądu Okręgowego. Wobec tego postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie z urzędu.
W wyniku ponownej weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej, Kierownik Biura Powiatowego [...] wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] w sprawie uchylenia decyzji Nr [...] w wyniku wznowienia postępowania i odmowie przyznania renty strukturalnej.
Organ ustalił, że:
• skarżący oświadczył nieprawdę w oświadczeniu złożonym dnia[...]., w którym stwierdził, iż "nie posiada własnego źródła dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego" oraz w danych osobowych, zobowiązaniach i oświadczeniach rolnika złożonym dnia 28 stycznia 2011 r., w których oświadczył, iż "nie jest zatrudniony w zakładzie pracy lub wykonuje inną pracę zarobkową podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego",
• skarżący od dnia 1 lipca 2007 r. do 20 września 2011 r. był zatrudniony na umowę zlecenie w Urzędzie Gminy w [...], od której były naliczane i odprowadzane składki ZUS,
• skarżący od dnia 1 lipca 2007 r. został wstecznie wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników decyzją Prezesa [...] z dnia [...]r., która stała się ostateczna na mocy Wyroku Sądu Apelacyjnego - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...]r.
Kierownik Biura Powiatowego [...] zwrócił również uwagę, że do dnia wydania decyzji skarżący nie poinformowała organu o wykonywanej pracy na umowę zlecenie, od której były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne.
W oparciu o całokształt materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że skarżący zarówno w dniu składania wniosku o rentę strukturalną jak i wydania decyzji w przedmiocie przyznania renty był zatrudniony na umowę zlecenie, od której były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. W związku z powyższym, decyzją Prezesa [...] został wstecznie wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników od 1 lipca 2007 r., a zatem na dzień złożenia wniosku 1 września 2010 r. nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu w [...] i jak wynika ze złożonego zaświadczenia Nr [...] r. z Kasy [...] Placówka Terenowa w[...], zainteresowany podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2007 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik.
Zdaniem organu skarżący składając wniosek o przyznanie renty strukturalnej miał obowiązek poinformować organ o wykonywanej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, jednak z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że strona oświadczyła nieprawdę, stwierdzając, że nie jest zatrudniona w zakładzie pracy i nie wykonuje innej pracy zarobkowej podlegającej obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu.
Biorąc pod uwagę powyższe, po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, Kierownik Biura Powiatowego [...]jednoznacznie stwierdził, że skarżący na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, a zatem nie spełnił warunku zawartego w § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, a w szczególności § 4 pkt 3 lit. a) oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.
Odwołujący się wyjaśnił, że faktycznie od dnia 1 lipca 2007 r. posiadał umowę zlecenie zawartą z Wójtem Gminy [...], której przedmiotem było utrzymanie w stałej gotowości bojowej sprzętu silnikowego znajdującego się na wyposażeniu OSP w [...] i kierowanie samochodem strażackim w czasie akcji bojowych, oraz ćwiczeń. Była to jego działalność społeczna na rzecz bezpieczeństwa pożarowego mieszkańców [...] i okolicznych wsi nie posiadających własnej OSP i działalność ta nie była nastawiona na uzyskiwanie zarobku, a podpisana umowa miała rekompensować symbolicznie jego trud w utrzymaniu sprzętu strażackiego OSP w gotowości bojowej, poza normalną pracą we własnym gospodarstwie rolnym. W ocenie odwołującego się, utrzymywanie sprzętu w gotowości bojowej stanowiło "dzieło", a nie usługę, jednakże sądy rozpatrujące jego odwołanie i apelację podchodziły do oceny jego sytuacji w sposób sformalizowany.
Ponownie oświadczył, że prowadził wspólnie z żoną własne gospodarstwo rolne, które było źródłem jego dochodów, a działalność na rzecz OSP w [...] była działalnością społeczną.
Co do zarzutu nieprawdziwego oświadczenia złożonego w dniu 5 października 2010 r., to zdaniem skarżącego, nie miał on wiedzy, iż jego działalność społeczna, a w szczególności zobowiązanie się do utrzymania sprzętu bojowego OSP w gotowości bojowej, i uzyskiwanie za dbanie o ten sprzęt niewielkiej kwoty za ten trud należy traktować, jako źródło dochodu, ponieważ kwota ta nie rekompensowała w żaden sposób wkładanego w tą działalność trudu.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego [...] po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Zdaniem organu odwoławczego z akt sprawy wynika, iż skarżący na dzień złożenia wniosku, tj. 1 września 2010 r. nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, dlatego przyjąć należało, że z tytułu wykonywania umów o świadczenie usług - do których zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartych z Urzędem Gminy w [...], podlegał on ubezpieczeniu społecznemu w [...]w okresie: od dnia 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz od dnia 1 stycznia 2008 r.
Organ II instancji zauważył, iż w myśl przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym obowiązkowo podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Natomiast stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 i w związku z art. 13 pkt 2 cytowanej ustawy zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlegają od dnia oznaczenia w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.
W tej sytuacji, wobec literalnego brzmienia przepisu § 4 pkt 3 lit. a) ww. rozporządzenia wskazującego, że w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną producent rolny nie może podlegać ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, rozstrzygnięcie organu I instancji zdaniem organu odwoławczego należy uznać za prawidłowe. Dyrektor Oddziału Regionalnego [...] nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu, iż organ I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, a w szczególności § 4 pkt 3 lit. a oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem w niniejszej sprawie, przy prawidłowo ustalonym, bezspornym stanie faktycznym, zakwestionowano spełnienie warunku określonego w § 4 pkt 3 lit. a) ww. rozporządzenia, co jednak implikowało wydanie przez organ I instancji decyzji w sprawie uchylenia decyzji Nr [...] w wyniku wznowienia postępowania oraz odmowy przyznania renty strukturalnej.
W skardze do sądu administracyjnego H. P. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, a w szczególności § 4 pkt 3 a oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Uzasadniając podniesiony zarzut skarżący w całości przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji stwierdzając dodatkowo, że nie ulega wątpliwości, iż w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu w [...] i nie mogło być inaczej, albowiem jego źródłem utrzymania, i to nie głównym, a jedynym było prowadzenie wraz z żoną własnego gospodarstwa rolnego.
Ponadto skarżący podniósł, iż ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników nie zawiera przepisu dotyczącego "wyłączenia, a w szczególności wstecznego wyłączenia z mocy prawa" z ubezpieczenia społecznego rolników, nie dając nawet szans wyboru ubezpieczenia, w razie wykonania usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej. W jego ocenie wyłączenie z ubezpieczenia społecznego rolników odbywa się nie na podstawie przepisu prawa, tylko interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 u. u. s. r., natomiast w państwie prawa stosowanie fikcji prawnej nie może mieć miejsca; nie może od niej zależeć życie człowieka i jego rodziny, a przyjęcie owej fikcji prawnej ma typowo fiskalny charakter, chodzi bowiem jedynie o "ozusowanie" umów cywilnoprawnych, przy czym argumentem przemawiającym za przyjęciem takiego stanowiska jest okoliczność, iż ewentualna emerytura z [...] dla skarżącego wynosiłaby parę złotych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego [...] z dnia [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylającej decyzję o przyznaniu skarżącemu renty strukturalnej oraz o odmowie przyznania renty strukturalnej w trybie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2, art. 147, art. 150 k.p.a., a więc decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania administracyjnego.
Przypomnienia wymaga, że instytucja wznowienia postępowania służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznych decyzji, które zostały wydane w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym w wadliwy sposób. Stwarza możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną w sposób wyczerpujący w przepisach postępowania procesowego. W wyniku wznowienia otwiera się możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy.
W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja powstała wobec ziszczenia się okoliczności polegającej na poinformowaniu organu I instancji przez [...] Placówkę Terenową w [...] o tym, iż w stosunku do skarżącego doszło do wstecznego wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników na podstawie pisma z [...], z którego wynikało, że ubezpieczony od 1 lipca 2007 r. wykonuje pracę na umowę zlecenia, a ponadto do pisma dołączone zostało zaświadczenie nr [...]r., informujące organ, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2007 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. W związku z pojawieniem się nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych wcześniej organowi, który wydał decyzję, Kierownik Biura Powiatowego [...]w sposób uprawniony wszczął postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 150 k.p.a. w celu wyjaśnienia i rozstrzygnięcia wątpliwości co do spełnienia przez stronę warunków przyznania renty strukturalnej.
Przesłanki ubiegania się o rentę strukturalną w okresie dotyczącym niniejszej sprawy, wynikają, jak słusznie zauważyły organy obu instancji, z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, które w § 4 pkt 3 przewiduje, iż rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on wyszczególnione tam warunki, w tym m. in.: warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną.
Do bezspornych w sprawie ustaleń faktycznych należy okoliczność, iż skarżący zarówno w dniu składania wniosku o rentę strukturalną jak i wydania decyzji w przedmiocie przyznania renty, był zatrudniony na umowę zlecenie, od której były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne, co potwierdził sam skarżący w dniu 8 listopada 2011 r., oświadczając, że od 1 lipca 2007 r. pracował na umowę zlecenie jako kierowca w Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] i wraz z oświadczeniem przedkładając umowę zlecenie z dnia [...] r., porozumienie stron rozwiązujące umowę zlecenie z dnia 21 września 2011 r., dowód wpłaty składki [...] za czwarty kwartał 2011 r., decyzję Prezesa [...] z dnia [...] r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, zaświadczenie z Urzędu Gminy w [...] z dnia [...] r. oraz pismo z [...] z dnia 16 września 2011 r.
Rozpatrując zaś kwestię podlegania skarżącego określonemu systemowi ubezpieczeń społecznych z punktu widzenia spełnienia przesłanki uzyskania renty strukturalnej, a więc podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w dniu złożenia wniosku tj. 1 września 2010 r., odwołać należy się do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazuje, że rolnik którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny podlega z mocy ustawy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, lecz przepisu tego nie stosuje się do osoby, która podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury lub renty (ust. 3). Podobnie, stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli rolnik ten nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Regulacje te wyznaczają standard podlegania rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu przez rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, ograniczony ustawowym warunkiem niepodlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, przez które rozumie się ubezpieczenie społeczne lub zaopatrzenie emerytalne określone w odrębnych przepisach (art. 6 pkt 12 ustawy).
Oznacza to ustawowy prymat podlegania innemu, niż rolniczy tytuł ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego przez rolnika równocześnie prowadzącego gospodarstwo rolne lub ustawowo określony dział specjalny. Zgodnie z art. 6 ust. 13 cytowanej ustawy (w brzmieniu od dnia 2 maja 2004 r.), za osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu rozumie się osobę podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych lub objętą przepisami o zaopatrzeniu emerytalnym.
Skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1991 r. do 30 czerwca 2007 r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik. W związku z faktem, że od dnia 1 lipca 2007 r. wykonywał umowę zlecenia, z tytułu której podlegał ubezpieczeniu społecznemu w [...], utracił z tym dniem ustawowe podstawy do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Kwestia ta została prawomocnie rozstrzygnięta w postępowaniu sądowym, będąc przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego we [...], IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...] oraz Sądu Apelacyjnego w[...], III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, sygn. akt [...], które to sądy swoimi wyrokami oddaliły najpierw odwołanie od decyzji Prezesa[...], a następnie apelację ubezpieczonego.
W rezultacie poza przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie pozostaje charakter czynności wykonywanych przez skarżącego na rzecz zlecającego tj. Gminy [...] w zakresie wykonywania zadań kierowcy pojazdu bojowego w Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] oraz innych czynności – w tym konserwacyjnych, związanych z wykonywaniem tej pracy. Dokonanie takiej oceny i określenie jej konsekwencji w zakresie podlegania określonemu rodzajowi ubezpieczenia społecznemu (rolniczemu lub w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych) było przedmiotem wskazanych wyroków sądu powszechnego, które wiążą organ. Niezasadny jest wobec tego stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, a w szczególności § 4 pkt 3 a oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał on ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu w [...] i nie zmienia tej okoliczności podnoszona przez skarżącego argumentacja, odnosząca się do określonej gradacji jego źródeł zarobkowania.
Wobec jasnego brzmienia przepisu § 4 pkt 3 lit. a) ww. rozporządzenia, zgodnie z którym, w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną producent rolny nie może podlegać ubezpieczeniu emerytalno - rentowemu, jak również prawidłowo ustalonego i bezspornego stanu faktycznego, wskazującego, iż skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu w [...] w okresie: od dnia 1 lipca 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. oraz od dnia 1 stycznia 2008 r., rozstrzygnięcie organu I i II instancji w ocenie Sądu należy uznać za prawidłowe.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło