IV SA/Po 493/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] działającego jako prezydent miasta na prawach powiatu z dnia [...].01.2013r. nr [...], który odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku A. P. w sprawie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian polegających na przywróceniu granic dawnych działek ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...], w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].09.1987 r. nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia podziału działek nr [...],[...],[...] i [...] na podstawie ostatecznego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].04.2007 nr [...] uzupełnionego postanowieniem tego organu z 2012 nr [...], wyjaśniającym treść decyzji z 2007. Do wydania postanowień obu instancji doszło w następujących okolicznościach sprawy. [...] września 1987 r. Kierownik Wydziału Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] nr [...]: • udzielił zezwolenia na dokonanie podziału nieruchomości położonej w [...] przy ul. Szkolnej – [...], obręb [...], ark. mapy [...] działki [...],[...],[...] i [...] o powierzchni [...] m2 i [...] m2 zapisanych w księgach wieczystych [...] i [...] stanowiących własność Z. Z. oraz Z. Z. i jego żony D. Z., • zatwierdził przedłożony projekt podziału przedmiotowych nieruchomości na działki o nr od [...] do [...] oraz od [...] do [...] stanowiący załącznik do decyzji, który otrzymał klauzulę o jego zatwierdzeniu, • uznano zachowanie dotychczasowego stanu własności na obszarze objętym podziałem, z tym, że działki [...],[...] i [...] po uprawomocnieniu się decyzji podziałowej przechodziły na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem według zasad o wywłaszczaniu nieruchomości. Okazało się, że działka [...] KW [...], która uległa podziałowi na działki [...] do [...] nie stanowiła własności małżonków Z.ch gdyż Skarb Państwa sprzedał ją dwukrotnie: • pierwotnie małżonkom W. i J. P. w roku 1960, • po raz wtóry po przyłączeniu [...]. do miasta [...] małżonkom D. Z. i Z. Z. w 1983r. W drodze powództw o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wnoszonych przez W. P. i A. P. – następcy prawnego J. P. pierwotni właściciele działki [...] odzyskali ją i to na podstawie prawomocnych wyroków: • Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2000 r. sygn.. [...] – działki o numerach od [...] do [...], • Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. sygn. [...] – działkę o numerze [...]. W międzyczasie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...].09.1987r. nr [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...] ul. [...] nr działki [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło treść decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w ten sposób, że przedmiotem stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] września 1987r. była cała nieruchomość podlegająca podziałowi. Organ pierwszej instancji stwierdził, że na skutek orzeczenia SKO z dnia [...].04.2007r. nr [...] przywrócono granice dawnej działki [...] i oznaczono ją numerem [...] (KW [...]). Natomiast pozostałe działki, które uległy podziałowi decyzją z [...].09.1987r. zapisane są w sześciu innych księgach wieczystych a ich właścicielami są osoby trzecie. Zarówno postanowienie pierwszej jak i drugiej instancji powołując się na przepisy art.22 ust.2, art.20 ust.2 pkt 1 i art.51 Ustawy z 17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 nr 193 poz. 1287 ze zm.) oraz § 46 ust.1 w związku z § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. nr 38 poz.454) stwierdziły, że dane zawarte w ewidencji, będące własnością osób fizycznych podlegają aktualizacji na wniosek właściciela nieruchomości. Uznając więc, że A. P. nie będąc właścicielem działek, które uległy podziałowi w decyzji z dnia [...].09.1987r. nr [...] – poza działką [...], której losy opisano wyżej nie ma przymiotu strony, bowiem nie ma interesu prawnego we wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków i przywróceniu granic dawnych działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]. Zarówno w zażaleniu od postanowienia Prezydenta Miasta [...] jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. P. zarzucał, że zmiany w operatach ewidencji gruntów i budynków polegające na przywróceniu granic dawnych działek [...], [...] i [...] winny stanowić wykonanie decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...].09.1987r. nr [...] – z dnia [...].04.2007r. [...] wyjaśnionej postanowieniem z [...] kwietnia 2012r. nr [...], a odmowa wszczęcia postępowania i tamowanie tejże odmowy przez organ drugiej instancji narusza art.6 KPA., 16 KPA w związku ze [...] KPA oraz art.28 KPA. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że skarżący nie ma interesu prawnego a jedynie faktyczny w żądaniu wprowadzenia zmian ewidencyjnych dla działek sąsiadujących z jego działką nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Istotą niniejszej sprawy jest stwierdzenie, czy skarżący posiada przymiot strony i czy na jego wniosek mogło być wszczęte postępowanie w sprawie wprowadzenia w operacie ewidencji gruntów i budynków zmian polegających na przywróceniu granic dawnych działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] z arkusza mapy [...] obrębu [...]. Stosownie do postanowień § 46 ust.1 w zw. z § 10 i 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych: – właścicieli nieruchomości, – osób i jednostek organizacyjnych, które władają tymi nieruchomościami, – użytkowników wieczystych, – jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, – państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, – organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, – użytkowników gruntów państwowych i samorządowych, – osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy. Z powyższego wykazu wynika, że uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację danych w ewidencji konkretnej nieruchomości nie przysługuje osobom, bądź jednostkom organizacyjnym, którym przysługują jakiekolwiek prawa do nieruchomości sąsiednich, a taką osoba jest skarżący, będący właścicielem nieruchomości sąsiedniej działki nr [...]. Wobec tego skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do wnioskowania o zmianę danych zawartych w ewidencji działek nr [...], [...], [...]. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postepowania jest wyłącznie osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo która żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawowe znaczenie dla wykładni tego przepisu ma pojęcie interesu prawnego. Czynnikiem różnicującym interes prawny i interes faktyczny jest istnienie lub brak normy prawnej przyznającej ochronę danemu podmiotowi. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu i pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną tegoż podmiotu (tak NSA w wyroku z 2 czerwca 1998r. IV SA 2164/97 – LEX nr 43262). Skoro organ stwierdził, że żądanie o wszczęcie postepowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, organ miał podstawy do wydania postanowienia w myśl regulacji zawartej w art. 61 a § 1 KPA, który to artykuł został dodany do K.P.A. – ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz.U. z 2011 nr 6 poz. 18), która weszła w życie 11.04.2011 r. Skarżący nie wykazał normy prawa materialnego stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku, tym samym nie wykazał interesu prawnego dającego mu przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Stąd też w ocenie Sądu organy słusznie odmówiły wszczęcia postępowania. Odnosząc się do zarzutu skargi, że organy upoważnione do prowadzenia operatów ewidencji gruntów i budynków jedynie w części dokonały zmian w operacie odnoszącym się do dawnej działki [...] – stanowiącej własność skarżącego mimo, że stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...].09.1987 r. nr [...], w której podzielono nieruchomości – dotyczyło poza działką nr [...] (własność skarżącego) działek [...], [...], [...] stanowiących własność Z. Z.. Obecnie wymienione działki są własnością poza Z. Z.r ównież osób trzecich i znajdują się w sześciu różnych księgach wieczystych (k. akt administracyjnych). Dla istoty zarzutu skargi ważne jest przede wszystkim omówienie celu prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Otóż zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz.U. z 2010 r. nr 193 poz. 1287 ze zm.) – ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) prowadzi się w celu stworzenia jednolitego dla kraju systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają na podstawie art. 46 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych wymienionych w § 10 i 11 rozporządzenia (Dz.U. nr 38 poz. 454). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowany jest pogląd, że zapisy w ewidencji gruntów mają jedynie charakter techniczno – deklaratoryjny. Rejestr odzwierciedla aktualny stan prawny nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Stwierdzenie nieważności decyzji ma ten skutek, że decyzja traci moc obowiązującą od dnia jej wydania (skutek prawny z mocą wsteczną). Z obrotu prawnego wyeliminowane zostaje pierwotne rozstrzygnięcie sprawy i w wielu przypadkach sprawa administracyjna wraca do stadium w jakim była przed dniem wydania decyzji nieważnej. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku sprawa będzie wymagała rozstrzygnięcia na nowo. Sprawy dotyczące wprowadzania zmian do ewidencji gruntów i budynków są właśnie takimi, w których powrót do wpisów istniejących wcześniej, bezprawnie zmienionych, która to bezprawność została stwierdzona decyzją nieważnościową może okazać się niemożliwa. Jest bowiem niespornym, że po podziale działek [...], [...] i [...] doszło do zmian własnościowych, z dzielonych działek wytyczono również drogi co obrazują odpisy zamieszczonych w aktach administracyjnych ksiąg wieczystych. Toteż dane ewidencyjne funkcjonujące przed podziałem nieruchomości straciły swoją aktualność i zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków podlegają archiwizacji. W ocenie Sądu organy rozpoznające sprawę nie naruszyły również art. 6 K.P.A. Wyjaśniły bowiem podstawę prawną swego rozstrzygnięcia i wskazały przepisy mające zastosowanie w sprawie. Mając na względzie powyżej przedstawione rozważania Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270) skargę oddalił. jh