IV SA/Gl 1183/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie podlega ona wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta R., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt. 2 i art. 75 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 3 oraz ust. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy orzekł o utracie przez H. W. statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 sierpnia 2012 r. oraz utracie prawa do zasiłku z tą samą datą. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż strona przebywała za granicą przez łączny okres co najmniej 10 dni, pozostając w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. W takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku. W odwołaniu od tej decyzji H. W. wyjaśnił m.in. iż rzeczywiście nie poinformował o wyjeździe, natomiast przepisy art. 71 i art. 75 ustawy nie precyzują w jaki sposób bezrobotny ma spędzać dni wolne od pracy. W dniu 31 sierpnia 2012 r. . aż do godzin popołudniowych pozostawał w dyspozycji urzędu pracy. W tym dniu po południu, po wcześniejszym sprawdzeniu skrzynki pocztowej wyjechał za granicę na uroczystość rodzinną mającą miejsce 1 września 2012r. Wyjazd ten nie kolidował z gotowością do podjęcia pracy i zgłoszeniem się, w razie potrzeby, w urzędzie pracy w dniu 3 września.2012 r. Nagły wypadek losowy spowodował, że znalazł się w klinice kardiologicznej, w której został poddany dwu operacjom, w tym jednej ratującej życie. W konsekwencji tego zdarzenia nie mógł powrócić do kraju przed dniem 10 września 2012 r. Podkreśla również, iż w jego interesie leżało to, aby respektować obowiązki związane z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej, bowiem od tego zależy jego prawa do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w całości w mocy decyzję organu I instancji. W części pierwszej uzasadnienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz poczynione w nim ustalenia, zaś w kolejnej motywy swojego rozstrzygnięcia. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunkuje uzyskanie i zachowanie statusu bezrobotnego od legitymowania się gotowością do podjęcia zatrudnienia. W celu potwierdzenia tej gotowości i uzyskania informacji o możliwości zatrudnienia lub szkolenia, bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się w wyznaczonych terminach do właściwego powiatowego urzędu pracy, a także informowania urzędu o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. W myśl art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 2. Jednym z tych warunków jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy bezrobotny, który w okresie krótszym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Jeżeli bezrobotny nie dokonał zawiadomienia, to w ogóle nie może korzystać z dobrodziejstwa przepisu art. 75 ust. 3 ustawy. W skardze z dnia 26 listopada 2012 r. H. W. nie podziela argumentów organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu jego decyzji. Podkreśla w szczególności, iż zna i realizuje swoje obowiązki związane z posiadaniem statusu bezrobotnego, w tym dotyczące zgłaszania się w wyznaczonych terminach w urzędzie pracy. Wskazuje na swoją trudną sytuację społeczną oraz indywidualną w związku z utratą po 40 latach pracy i pozostawaniem bezrobotnym Krótkotrwały wyjazd za granicę, w okresie weekendu, nie miał wpływu na jego zdolność i gotowość do podjęcia pracy. Wyjazd ten nie kolidował z gotowością do podjęcia pracy i zgłoszeniem się, w razie potrzeby, w urzędzie pracy w dniu 3 września.2012 r. Nagły wypadek losowy, którego nie mógł przewidzieć, spowodował, że znalazł się w klinice kardiologicznej, w której został poddany dwu operacjom, w tym jednej ratującej życie. W konsekwencji tego zdarzenia nie mógł powrócić do kraju przed dniem 10 września 2012 r. Podnosi również zarzut naruszenia, w jego przypadku, naruszenia praw człowieka. Mimo jego trudnej sytuacji, w tym: złego stanu zdrowia, utraty pracy, braku możliwości uzyskania pracy oraz pozostawania osobą bezrobotną, organ odwoławczy nie zajął się w sposób właściwy (wnikliwy) jego sprawą. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska H. W., wyrażonego w skardze, podkreślił, iż wyjazd za granicę był planowany, nie miał charakteru nagłego i nieprzewidywalnego. O takim, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy, wyjeździe był on zobowiązany zawiadomić urząd pracy. Wojewódzki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W odniesieniu do decyzji, bo tego rodzaju rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, Sąd może ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydent Miasta R. z dnia z dnia [...] nr [...] o utracie przez H. W. statusu osoby bezrobotnej z dniem 31 sierpnia 2012 r. oraz utracie prawa do zasiłku z tą samą datą. Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 33 ust. 4 pkt. 1 w zw. z art. 75 ust. 3 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 674, dalej: ustawa). Art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy stanowi, iż starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu osobę bezrobotną, jeśli nie spełnia ona warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy, bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Przepis art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy określa definicje bezrobotnego przyjmując, iż oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnia wymogi wskazane w punktach a – l. Przywołane wyżej przepisy dają podstawę do przyjęcia normy prawnej zgodnie z którą, jednym z warunków posiadania statusu bezrobotnego jest zdolność i gitowość do podjęcia pracy, wyrażająca się w przebywaniu w kraju oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia. Przebywanie poza granicami kraju powyżej 10 dni lub pozostawanie w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia stanowi podstawę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Właściwy organ nie może pozbawić bezrobotnego tego statusu, jeśli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Przyjdzie zauważyć, że ustawodawca łączy zdolność i gotowość do podjęcia pracy jako warunek zachowania statusu bezrobotnego. Pośrednio może to potwierdzać norma zawarta w art. 80 ust. 2 ustawy, zgodnie z którą bezrobotni, z wyjątkiem odbywających leczenie w zakładzie lecznictwa odwykowego, są obowiązani do przedstawienia zaświadczeń o niezdolności do pracy wskutek choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny na druku określonym odrębnymi przepisami. Nieprzedstawienie zaświadczenia w wymaganej formie skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego z pierwszym dniem niezdolności do pracy na podstawie art. 33 ust. 4 pkt. 10 ustawy. Między zdolnością a gotowością do podjęcia pracy zachodzi związek tego rodzaju, że brak zdolności oceniany w kontekście dyspozycji normy zawartej w art. 80 ust. 2 wyklucza stan gotowości do podjęcia pracy. Innymi słowy rzecz ujmując, nie można postawić zarzutu braku gotowości do podjęcia zatrudnienia w sytuacji, w której bezrobotny nie jest zdolny do podjęcia pracy ze względu na chorobę lub sprawowaną opiekę nad chorym członkiem rodziny. Ustalenia powyższe mają istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, bowiem tak organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy uznały, iż skarżący nie spełniał warunku w postaci gotowości do podjęcia zatrudnienia ze względu na wyjazd z kraju i nie powiadomienie o zamiarze wyjazdu urzędu pracy. Jak wynika z akt sprawy, wyjazd z kraju nastąpił w dniu 31 sierpnia 2012 r. (piątek) w godzinach popołudniowych. W dniu 3 września 2012 r. (poniedziałek), ze względu na pogorszenie się stanu zdrowia (zasłabnięcie) stawił się na konsultacje u lekarza rodzinnego i w ich wyniku został skierowany na badania kliniczne. W trakcie badań zdiagnozowano pęknięcie płuca, co spowodowało konieczność natychmiastowej operacji. Kopia zaświadczenia lekarskiego znajdująca się w aktach sprawy potwierdza niezdolność do pracy skarżącego w dniach od 3 do 15 września 2012 r. Wskazane dokumenty, jak również okoliczności z nich wynikające nie zostały zakwestionowane przez organy prowadzące postępowanie w sprawie. Wobec powyższego uznać przyjdzie, iż z dniem 3 września 2012 r. pojawił się u H. W. stan niezdolności do podjęcia pracy, o czym został poinformowany urząd pracy. W okresie zwolnienia lekarskiego nie zachodziła przesłanka utraty statusu osoby bezrobotnej ze względu na brak zdolności do wykonywania pracy. Pozostaje zatem do rozważenia czy przebywanie w Niemczech w okresie od 31 sierpnia do 2 września 2012 r., bez wcześniejszego powiadomienie urzędu pracy o zamiarze wyjazdu za granicę, wyczerpuje przesłankę uzasadniającą podjęcie decyzji skutkującej utratą statusu bezrobotnego. Skarżący, jak wynika "Oświadczenia", złożonego w dniu 4 kwietnia 2012 r. własnoręcznym podpisem potwierdził przyjęcie do wiadomości treści art. 75 ust. 3 ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, że został pouczony o nałożonym na niego obowiązku w sposób umożliwiający mu jego późniejsze wykonanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2012 r. I OSK 1483/11, LEX nr 1109578). Zdaniem składu orzekającego literalne odczytanie przepisów w okolicznościach rozpatrywanej sprawy w taki sposób, że krótkotrwały wyjazd za granicę, w okresie weekendu, bez wcześniejszego zawiadomienia o tym urzędu pracy stanowi zawsze przesłankę uzasadniającą pozbawienie statusu bezrobotnego, aczkolwiek zgodne z literalną wykładnią art. 75 ust. 3 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt. ustawy, pozostaje w kolizji z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego tj. z zasadą równości oraz zasadą proporcjonalności. Jeśli chodzi o pierwszą z nich (zasadę równości), to przyjdzie zauważyć, iż wyjazd bezrobotnego w takiej samej sytuacji ( w okresie weekendu) poza miejsce zamieszkania, nawet jeśli jest to wyjazd do miejscowości odległej o kilkaset kilometrów. Przyznaje to organ odwoławczy, pisząc w uzasadnieniu swojej decyzji, iż krótkotrwałe wyjazdy do innych miejscowości na terenie kraju w sprawach rodzinnych, czy w poszukiwaniu pracy, o ile z bezrobotnym możliwy jest kontakt, choćby pośredni, nie są uznawane za brak gotowości do podjęcia zatrudnienia. W świetle tych spostrzeżeń, akceptowanych przez skład orzekający, nie można zatem bezrobotnego wyjeżdżającego za granicę, na krótki okres czasu, w sprawach rodzinnych, z którym jest możliwy kontakt (potwierdza to jego kontakt z urzędem pracy w związku z zaistniałą chorobą) traktować inaczej (nierówno), aniżeli osobę wyjeżdżającą do innej miejscowości znajdującej się na terenie kraju. Odnośnie drugiej ze wskazanych zasad, to sankcja zastosowana przez organy orzekające w sprawie, znajdująca oparcie ustawowe, pozostaje nieproporcjonalna (nieadekwatna) do zachowania (zawinienia) skarżącego. Niedopełnienie czysto formalnego obowiązku, nie mającego w tym przypadku merytorycznego znaczenia z tego względu, że i tak w okresie weekendu nie mógłby otrzymać propozycji zatrudnienia (a przecież taki jest cel normy nakładającej obowiązek zawiadomienia o zamiarze wyjazdu za granicę – zachowanie gotowości do podjęcia pracy) nie powinno skutkować utratą statusu osoby bezrobotnej, ze względu na konsekwencje jakie są z tym związane. Poza tym, co ma znaczenie dla właściwej wykładni postanowień art. 75 ust. 3 ustawy, w przepisie mowa jest obowiązku konieczności zawiadomienia o zamierzonym "pobycie" za granicę bądź też o "przebywaniu" za granicą w okresie dłuższym niż 10 dni. Trudno zakwalifikować wyjazd skarżącego do syna w związku ze sprawami rodzinnymi jako wyjazd w celu "pobytu" lub "przebywania" za granicą . W tym stanie rzeczy, skoro stan faktyczny sprawy nie odpowiada hipotezie normy zrekonstruowanej na podstawie art. 75 ust. 3 w zw. z 2 ust. 1 pkt. 2 i art. 33 ust. 4 pkt. 1 ustawy, bowiem nie wykazano, iż wyjazd za granicę skarżącego oznaczał utratę (brak) zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia i że w tej sytuacji, kiedy wjazd ten odbywała się w okresie weekendu oraz miał charakter krótkotrwały i rodzinny nie miał on obowiązku zawiadomienia o nim urzędu pracy, brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia tezy, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała podstawa do podjęcia decyzji o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w treści niniejszego wyroku. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wobec naruszenia art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 33 ust. 4 pkt 4a w związku z art. 73 ust. 2a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, działając na podstawie art. 132 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.