II SA/Gl 710/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Piotr Broda, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2013 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wnioskiem z dnia 10 października 2012 r. P. H., I. K. i B. H.-K. zwrócili się do Starosty [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w M., oznaczonej jako działka nr 1, o powierzchni 10826 m2 (sprawa także wymienionej przez wnioskodawców działki nr 2 była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego). Strony podkreśliły, iż wniosek składają w trybie art. 136 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W wyniku rozpatrzenia wniosku Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...], orzekł – na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania dotyczącego zwrotu ww. nieruchomości. W uzasadnieniu stwierdził, iż w sprawie będącej przedmiotem wniosku zostało już wcześniej przeprowadzone postępowanie zakończone ostateczną decyzją, która została pozytywnie zweryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Dodatkowo, z urzędu, wskazał nadto, że nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za wznowieniem postępowania. Od decyzji tej, w ustawowo przewidzianym terminie, P. H., I. K. i B. H.-K. złożyli odwołania. P. H. w swoim odwołaniu, uzupełnionym pismem z 15 stycznia 2013 r., potwierdził, iż jego wniosek został złożony w trybie art. 136 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a także w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11 lipca 2012 r. sygn. akt K08/10. Zakwestionował prawidłowość poprzednio przeprowadzonego i ostatecznie zakończonego postępowania o zwrot przedmiotowej działki poprzez pominięcie istotnych faktów polegających na błędnym ustaleniu, że działka ta została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Ponadto powołując się na art. 145a k.p.a. podniósł, iż w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego winno zostać wznowione postępowanie - nie wskazał jednak orzeczenia, którego miałoby ono dotyczyć. I. K. i B. H.-K. w swoim odwołaniu zawarły identyczne argumenty i zarzuty co P. H. także akcentując, iż wniosek swój złożyły na podstawie art. 136, 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że aktem notarialnym z [...]r. repertorium A nr [...]- zawartym na podstawie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości - została nabyta od . H. na rzecz Skarbu Państwa - [...]Zakładów Budowy Maszyn Górniczych "A" nieruchomość położona w M., oznaczona jako działka nr 3 (z której została wydzielona działka nr 1, będąca przedmiotem niniejszego postępowania) za kwotę 207.612,00 zł (dwieście siedem tysięcy sześćset dwanaście złotych). Wskazał nadto, że wnioskiem z 27 lipca 1998 r. L. H. (której spadkobiercami są P. H., I. K. i B. H.-K.) zwróciła się do Wojewody [...] o zwrot nieruchomości położonej w M. oznaczonej jako działka nr 1. Wniosek ten Wojewoda przekazał do załatwienia Staroście [...]wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. W wyniku rozpatrzenia wniosku Starosta [...] decyzją z [...]r. nr [...], orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, iż działka nr 1 została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Na skutek odwołania P. H., I. K. i B. H.-K. (którzy w związku ze śmiercią L. H., jako jej spadkobiercy stali się stronami postępowania) Wojewoda [...] decyzją z [...]r. znak [...]utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, uznał bowiem, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami ustawy o gospodarce nieruchomościami potwierdzając słuszność odmowy zwrotu działki nr 1. Decyzja ta, w związku ze złożeniem na nią przez P. H. skargi, została pozytywnie zweryfikowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Sąd podzielił stanowisko Wojewody zawarte w ww. decyzji z [...]r. i prawomocnym wyrokiem z 5 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 630/06 oddalił wniesioną doń skargę. W konsekwencji, jak wskazał Wojewoda [...], zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, czy obecny wniosek o zwrot nieruchomości dotyczy tej samej sprawy, która została już ostatecznie rozstrzygnięta, bowiem fakt ten wykluczałby jej ponowne rozpatrzenie. Treść przedmiotowego wniosku potwierdza, że P. H., I. K. i B. H.-K. żądają zwrotu nieruchomości położonej w M. oznaczonej jako działka nr 1. Niewątpliwym jest zatem, że kwestia zwrotu ww. nieruchomości była już przedmiotem postępowania i została ostatecznie zakończona ww. decyzją Starosty [...] z [...] r., utrzymaną w mocy ww. decyzją Wojewody [...] z [...] r. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego z kolei zostało pozytywnie zweryfikowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który prawomocnym wyrokiem z 5 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 630/06 oddalił skargę P. H. Oznacza to, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe, a bezprzedmiotowość postępowania stanowi przesłankę do jego umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - co uczynił organ I instancji. Dodatkowo Wojewoda [...] zauważył, że Starosta w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji podniósł kwestię braku możliwości podjęcia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. w związku z art. 145a k.p.a. Zainteresowani nie składali jednak w tej mierze wniosku i potwierdzili w odwołaniach, iż ich wniosek został złożony w trybie art. 136 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Należy zatem zasygnalizować, iż ewentualne rozstrzygnięcie co do postępowania w trybie art. 145 k.p.a. nie mogło nastąpić w zaskarżonej decyzji. Problematyka ta winna być rozpatrzona w oddzielnym postępowaniu. Odnosząc się w tej mierze do poruszonej w odwołaniach kwestii Wojewoda wskazał, iż organy nie mają obowiązku podejmowania z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, natomiast mają obowiązek podjąć takie postępowanie na żądanie strony - o ile spełnia określone warunki. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniach dotyczących kwestionowania prawidłowości poprzednio przeprowadzonego i ostatecznie zakończonego postępowania o zwrot przedmiotowej działki Wojewoda wskazał, iż kwestia ta nie może być ponownie badana w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ nadzoru nie mógł się także odnieść do skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 lipca 2012 r. sygn. akt K08/10 powołanego w odwołaniach, gdyż skarżący nie wskazali jaki wpływ ma ten wyrok na ewentualny zwrot ww. nieruchomości. W ocenie Wojewody wyrok ten pozostaje bez wpływu na niniejsze postępowanie. Pismem z dnia 18 marca 2013 r. I. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Wojewody [...] domagając się wydania przez Sąd wyroku: 1) zobowiązującego właściwy rzeczowo organ administracji do podjęcia postępowania w trybie art. 145 k.p.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości a ponadto do: 2) ponownego wydania decyzji zgodnie ze złożonym wnioskiem z 10 października 2012 r.; 3) uwzględnienia uzasadnienia skargi z 21 lipca 2006 r., które z przyczyn obiektywnych nie zostało w terminie przesłane organowi kontrolnemu a tym samym prawdopodobnie nie zostało przekazane Sądowi przed wydaniem wyroku z 5 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 630/06. W uzasadnieniu skarżąca opisała wady, którymi jej zdaniem dotknięte było postępowanie wywłaszczeniowe, wskazując następnie, iż przedmiotowa działka nie została wykorzystana na cel inwestycyjny i winna podlegać zwrotowi. Zarzuciła nadto, iż zaskarżona decyzja nie uwzględnia wszystkich dowodów w sprawie. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Zważyć bowiem w tym miejscu należy, że bezspornym, nie zakwestionowanym przez strony faktem jest, iż wnioskiem z 27 lipca 1998 r. L. H. (której spadkobiercami są P. H., I. K. i B. H.-K.) zwróciła się do Wojewody [...] o zwrot nieruchomości położonej w M., oznaczonej jako działka nr 1. Wniosek ten Wojewoda przekazał do załatwienia Staroście [...] wykonującemu zadanie z zakresu administracji rządowej. W wyniku rozpatrzenia wniosku Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o odmowie zwrotu ww. nieruchomości wskazując, iż działka nr 1 została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Na skutek odwołania P. H., I. K. i B. H.-K. Wojewoda [...] decyzją z [...] r. znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, zaś wniesiona przez P. H. skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Gl 630/06. Bezspornym jest także, iż składając w dniu 10 października 2012 r. kolejny wniosek P. H., I. K. i B. H.-K. zwrócili się do Starosty [...] ponownie o zwrot tej samej wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1. Strony podkreśliły nadto we wniosku, że składają go w trybie art. 136 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ani jednym słowem nie wyrażając jakiejkolwiek intencji wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Niewątpliwym jest zatem, iż w swym wniosku strony domagały się powtórnego przeprowadzenia postępowania zwykłego, w sprawie która była już w przeszłości zakończona ostateczną decyzją i prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, co czyniło niedopuszczalnym jej ponowne badanie. Fakt, iż wniosek swój strony złożyły w trybie art. 136 i 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zarówno P. H. jak i B. H.-K. oraz I. K. jednoznacznie potwierdzili także we wniesionych odwołaniach od umarzającej postępowanie decyzji Starosty [...]. Poprawnie zatem Wojewoda [...] rozpatrzył wniesione pisma jako odwołania wniesione w ramach postępowania zwykłego. Wskazać jednak w tym miejscu należy, że w odwołaniach, o których mowa, strony dodatkowo, czego nie uczyniły przez cały okres postępowania pierwszoinstancyjnego, przywołały wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 lipca 2012 r. sygn. akt K08/10, wspominając, bez sformułowania w tej mierze jednoznacznego żądania, art. 145a k.p.a. Zdaniem Sądu obligowało to organ, do którego wniesiono zatytułowane "Odwołanie" pisma, do wezwania stron do wskazania, czy owe pisma oprócz odwołania od decyzji pierwszoinstacyjnej zawierają dodatkowo także wnioski o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, a w razie potwierdzenia takiej intencji do podjęcia właściwych w tej mierze działań (nie zaś jedynie do wskazania w piśmie z dnia 16 stycznia 2013 r. przekazującym Wojewodzie [...] odwołania, że przywołany przez strony wyrok TK dotyczył ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych podczas gdy podstawą wydanej w roku 2005 odmowy zwrotu nieruchomości była realizacja celu wywłaszczenia). Z przedłożonych Sądowi akt nie wynika czy organ powyższe uczynił jednak kwestia ta wykracza poza zakres kognicji Sądu w niniejszej sprawie albowiem przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody podjęta w wyniku rozpoznania odwołania od decyzji wydanej w uruchomionym na wniosek stron postępowania zwykłym, nie zaś jakikolwiek akt podjęty w efekcie dodatkowo wspomnianej w odwołaniu kwestii ewentualnego uruchomienia postępowania nadzwyczajnego. W konsekwencji wydane przez organy decyzje uznać należy, co do zasady, za prawidłowe. Niedopuszczalnym jest bowiem powtórne prowadzenie postępowania zwykłego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją, zweryfikowaną pozytywnie prawomocnym wyrokiem. Do dyskusji pozostaje jedynie czy właściwym wyrazem odmowy przeprowadzenia powtórnie postępowania zwykłego zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją winno być oparte na art. 105 k.p.a. umorzenie postępowania, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, czy też, co w odczuciu Sądu byłoby właściwsze, wydanie na podstawie art. 61a k.p.a. postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania (ustalenie bowiem, iż tożsama sprawa była już przedmiotem analogicznego postępowania, nie wymagało, jak się wydaje, przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego). W przedmiotowej sprawie kwestia ta nie ma jednak istotnego znaczenia oba bowiem rozstrzygnięcia z punktu widzenia interesów stron wskazywałyby niedopuszczalność powtórnego merytorycznego rozpoznania w postepowaniu zwykłym wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a tym samym prowadziłyby do identycznego skutku w postaci nierozpoznania złożonego wniosku.. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.