II FZ 23/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia N. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Go 496/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi N. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., I SA/Go 496/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił wniosek N. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w dniu 18 września 2013 r. N. B. złożyło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr [...]. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 września 2013 r. zostało wezwane do uiszczenia wpisu w kwocie 2.000 zł. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 7 października 2013 r., a wpis uiścił 15 października 2013 r. Wobec uiszczenia wpisu po terminie, Sąd - postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. - skargę odrzucił. W dniu 26 listopada 2013 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do "opłaty wpisu od skargi", uiszczając ponownie kwotę 2.000 zł. Uzasadniając wniosek wskazał, że 7-dniowy termin do uiszczenia wpisu upływał 14 października 2013 r., ale już 8 października 2013 r. dokonał w B. w G.. polecenia przelewu kwoty wpisu. Natomiast Bank nie dokonał przelewu tej kwoty na konto Sądu, gdyż nie mógł tego uczynić ze względów technicznych. N. stwierdziło, że skoro Bank nie wykonał skierowanego w terminie polecenia przelewu, to nie może ono ponosić winy w nieterminowej opłacie wpisu. Nadto wskazało, że dodatkowo 15 października 2013 r. dokonało przelewu kwoty 2.000 zł tytułem wpisu. Do powyższego wniosku skarżący dołączył: wydruk ze strony internetowej, z którego wynika, że dyspozycją oczekującą na akceptację, do realizacji na 8 października 2013 r. zadysponowano kwotę 2.000 zł; 2 duplikaty poleceń przelewu kwoty 2.000 zł ze wskazaniem sygnatury niniejszej sprawy - z 15 października 2013 r. i z 26 listopada 2013 r. oraz zaświadczenie z 25 listopada 2013 r. wydane przez B. Oddział w G.., w którym Bank informuje, że 8 października 2013 r. została złożona w systemie bankowości elektronicznej dyspozycja przelewu, której beneficjentem był Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na kwotę 2.000 zł z rachunku N. B., na którym N. zapewniło środki celem realizacji zlecenia. Jednakże z przyczyn technicznych przelew nie został zrealizowany, co spowodowało jego automatyczne usunięcie. Nadto Bank wskazał, że system bankowości elektronicznej nie posiada funkcji informującej użytkownika systemu o usunięciu przelewów niezrealizowanych, co oznacza, że przelewy takie są usuwane bez informacji dla użytkownika. Jednocześnie poinformował, że N. w dniu 15 października 2013 r. ponownie dokonało polecenia zapłaty, która została tego samego dnia zrealizowana. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi Sąd pierwszej instancji, powołując się na dyspozycję art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." wskazał, iż skoro przyczyną uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi było niezrealizowanie złożonego w terminie polecenia przelewu i brak informacji o jego niezrealizowaniu przez Bank, to dokonanie kolejnego polecenia przelewu w dniu 15 października 2013 r. (tym razem już zrealizowanego) oznacza, że najpóźniej tego właśnie dnia skarżący dowiedział się, że wpis nie został uiszczony. Zatem najpóźniej w tym momencie ustała przyczyna uchybienia terminu do uiszczenia wpisu. W świetle powyższych ustaleń, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można przyjąć, że skarżący dopiero w chwili odrzucenia skargi dowiedział się o nieuiszczeniu wpisu, co miało być przyczyną uchybienia terminu do jego uiszczenia. Gdyby skarżący aż do chwili odrzucenia skargi przez Sąd nie wiedział, że polecenie przelewu z 8 października 2013 r. nie zostało zrealizowane, to nie poleciłby ponownie przelać kwoty wpisu w dniu 15 października 2013 r. W konsekwencji, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jeżeli przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej 15 października 2013 r. (data uiszczenia wpisu), to z tym dniem rozpoczął bieg 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Ostatnim dniem złożenia takiego wniosku był 22 października 2013 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył 26 listopada 2013 r., a więc po terminie wskazanym w art. 87 p.p.s.a. i jako spóźniony, wniosek ten podlega odrzuceniu. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi biegł od 15 października 2013 r., podczas gdy właściwa analiza stanu faktycznego uzasadnia przyjęcie, iż termin ten biegł od dnia 20 listopada 2013 r., tj. od dnia ogłoszenia postanowienia o odrzuceniu skargi, gdyż w tym dniu skarżący uzyskał informację o dokonaniu wpisu po terminie. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. W uzasadnieniu zażalenia N. opisało szczegółowo procedurę wyjaśniania z Bankiem kwestii przelewu zawierającego wpis od skargi. Podniosło również, że dopiero w momencie uzyskania pisemnego zaświadczenia od Banku mogło wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu i wykazać brak winy w jego uchybieniu, co też uczyniono, i co jest zgodne z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. W ocenie strony dopełniono również zapisów art. 87 § 5 p.p.s.a., zatem art. 88 p.p.s.a. nie powinien mieć zastosowania. Dodatkowo N. wskazało, iż posiada 6 rachunków bankowych w 2 bankach, zaś z rachunku, z którego dokonywany był przelew wykonuje się około 450 operacji miesięcznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Zanim jednak sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy nie spełnia ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub 141 § 1 p.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego (por Dauter B., Komentarz do art. 88 p.p.s.a., (w:) Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011). Jeśli jednak wniosek został złożony terminowo i jest dopuszczalny, to sąd administracyjny musi rozstrzygnąć wniosek - przywracając termin bądź odmawiając przywrócenia terminu. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał wniosek o przywrócenie terminu za spóźniony. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Stosownie zaś do § 3 powołanego artykułu, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. 1 p.p.s.a.). Przez ustanie przyczyny uchybienia terminowi należy rozumieć sytuację, w której zostaną usunięte przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności procesowej. Zasadnicze znaczenie dla oceny terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu ma więc ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, przy czym to strona skarżąca zobowiązana jest wskazać, co stanowiło przeszkodę dla terminowego dokonania czynności w postępowaniu. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie wskazał, że ostatnim dniem terminu na wystąpienie z wnioskiem był dzień 22 października 2013 r. Przyczyna uchybienia terminu ustała bowiem w dniu 15 października 2013 r. (tj. w dacie złożenia ponownej dyspozycji do uiszczenia wpisu od skargi), co obligowało Sąd pierwszej instancji do przyjęcia, że wniosek został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz wiązało się z koniecznością jego odrzucenia na podstawie art. 88 p.p.s.a. Nietrafny jest podniesiony w zażaleniu argument, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi winien być liczony od dnia odrzucenia skargi z powodu przekroczenia terminu do uiszczenia wpisu. Jeżeli strona w dniu 15 października 2013 r. dokonuje dyspozycji przelewu tytułem wpisu od skargi wobec powzięcia informacji, że przelew, który zleciła 8 października 2013 r., nie został przez Bank zrealizowany, to nie może skutecznie podnosić zarzutu, iż o przekroczeniu terminu do dokonania wpisu dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący należycie dbający o swoje interesy, dokonując zlecenia przelewu w dniu 8 października 2013 r. powinien sprawdzić, czy został on przyjęty przez bank. Jego ponowienie po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi (wynikającego z pouczenia doręczonego stronie wraz z odpisem zarządzenia – k. 20) świadczy, iż strona już wówczas dowiedziała się, że uchybiła zakreślonemu terminowi. Uznać należy zatem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie wniosek o przywrócenie terminu odrzucił jako spóźniony. Argumenty strony skarżącej o znacznej liczbie posiadanych kont bankowych, dużej liczbie dziennych operacji bankowych czy starannie prowadzonej księgowości pozostają bez wpływu na rozstrzygniecie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie, ponieważ oddając ponownie do realizacji przelew środków na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim tytułem wpisu od skargi, podając przy tym dokładne oznaczenie sprawy, strona musiała wiedzieć, że nie wypełniła w zakreślonym terminie dyspozycji zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 września 2013 r. z uwagi na wadliwe działanie banku, a więc w tym momencie ustała przyczyna uchybienia terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.