V SA/Wa 827/13
WyrokWSA w Warszawie2013-11-21
Skład orzekający: Piotr Kraczowski, Beata Krajewska, Barbara Mleczko – Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy finansowej jest zasadne, gdy toczy się postępowanie karne dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa wyłudzenia dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy finansowej było zasadne. Podstawą do zawieszenia było toczące się postępowanie karne dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa wyłudzenia dofinansowania, co stanowiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 543/2011, a jego rozstrzygnięcie było konieczne do wydania decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej. Podkreślono, że samo podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie prawomocny wyrok, jest wystarczającą przesłanką do zawieszenia postępowania w celu ochrony interesów finansowych UE.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na utworzenie grupy producentów i prowadzenie działalności. W trakcie postępowania administracyjnego wpłynęło zawiadomienie o wszczęciu śledztwa przez Prokuraturę Okręgową w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa wyłudzenia dofinansowania przez firmę A. Sp. z o.o. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zawiesił postępowanie administracyjne, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 543/2011. Prezes ARiMR utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak podstaw do zawieszenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego; oddala skargę
Przedmiotem skargi złożonej przez A. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w L. (zwaną dalej Skarżącą lub Spółką) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) nr [...] z [...] stycznia 2013 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w G. z [...] listopada 2012 r. nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej.
Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym sprawy.
Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Marszałek Województwa P. rozpoznając wniosek A. Sp. z o.o. z siedzibą w L. orzekł o wstępnym uznaniu tej spółki za grupę producentów owoców i warzyw oraz zatwierdził plan dochodzenia do uznania tej grupy za organizację producentów owoców i warzyw.
Spółka A. realizowała w latach 2008 - 2012 ww. plan dochodzenia do uznania (PDU), przy czym kilkakrotnie Marszałek Województwa P. zatwierdzał zmiany do przyjętego planu dochodzenia do uznania przedmiotowej grupy za organizację producentów owoców i warzyw.
W dniu [...] lipca 2012 r. Skarżąca złożyła do P. Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
W trakcie prowadzonego przez organ administracyjny postępowania do P. Oddziału Regionalnego ARiMR wpłynęło zawiadomienie Prokuratury Okręgowej w S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. (sygn. akt [...]) informujące ARiMR w G., jako pokrzywdzonego, o wszczęciu śledztwa w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa polegającego na wyłudzeniu w celu osiągnięcie korzyści majątkowej za pośrednictwem firmy A. Sp. z o.o. w C., przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę, dofinansowania w postaci środków pieniężnych w kwocie nie mniejszej niż [...] tj. o czyn z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 194 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i art. 273 przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.
W dniu [...] września 2012 r. pracownicy biura Oddziału Regionalnego ARiMR wzięli udział w spotkaniu, które miało miejsce w siedzibie Centralnego Biura Śledczego w G.. Jak wynika ze sporządzonej z tego spotkania notatki, w trakcie ww. spotkania uzyskano informację, iż zakresem prowadzonego śledztwa (sygn. sprawy [...]), nadzorowanego przez Prokuraturę Okręgową w S., objęta jest również okoliczność uzyskania przez spółkę A. pomocy finansowej w tym środków z budżetu Unii Europejskiej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw, a także pomocy finansowej, będącej przedmiotem aktualnie rozpatrywanego wniosku o płatność.
Z uwagi na ww. informację dotyczącą prowadzonego postępowania przygotowawczego, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego zwrócił się do Marszałka Województwa P. z prośbą o wydanie opinii w sprawie spełniania kryteriów "wstępnego uznania" przez ww. grupę producentów (pisma z dnia [...] października 2012 r., oraz [...] listopada 2012 r.). Urząd Marszałka Województwa P. ustosunkowując się do przedmiotowych zapytań (pisma z dnia [...] września, [...] października oraz [...] listopada 2012 r.) wskazał m.in., iż skarżąca spełnia warunki wstępnego uznania określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 16 grudnia 2008 r. w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców i warzyw, uznawania organizacji producentów owoców i warzyw oraz warunków i wymagań, jakie powinny spełniać plany dochodzenia do uznania (Dz. U. 2009 nr 5 poz. 27). Jednocześnie Marszałek Województwa P. poinformował, iż z uwagi na prowadzenie ww. śledztwa badane są obecnie przesłanki zastosowania dyspozycji art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) z dnia 7 czerwca 2011 r. nr 543/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L. 157/1 z dnia 15 czerwca 2011 z późn. zm.) /zwanego dalej: "rozporządzeniem Komisji UE 543/2011"/.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G. postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte wnioskiem z [...] lipca 2012 r. w sprawie przyznania na rzecz A. Sp. z o.o. pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazano art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 § 1 k.p.a. oraz art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE nr 543/2011. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ I instancji wyjaśnił, iż Prokuratura wszczęła śledztwo w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa mającego miejsce w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, polegającego na wyłudzeniu, za pośrednictwem firmy A. Sp. z o.o. w C., przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę, dofinansowania w postaci środków pieniężnych w kwocie nie mniejszej niż [...] zł tj. o czyn za art. 286 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i art. 273 kk przy zast. art. 11 § 2 w zw. z art. 12 kk. Zdaniem organu w sprawie zachodzą podstawy do uznania prokuratury za organ w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W świetle ustalonych okoliczności za taki sam organ w ocenie Dyrektora ARiMR uznać należało Marszałka Województwa, do którego obowiązków należy m.in. wydawanie decyzji w zakresie uznania za organizację producentów i zrzeszeń. Nadto organ I instancji wskazał na realizację w przedmiotowej sprawie przesłanek określonych treścią art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE Nr 543/2011.
Pismem z [...] grudnia 2012 r. Skarżąca złożyła zażalenie do Prezesa ARiMR na ww. postanowienie zarzucając organowi I instancji naruszenie nstp. przepisów prawa:
- art. 6 kpa, poprzez przekroczenie przez organ I instancji kompetencji wynikających z przepisów prawa,
- art. 77 i 80 kpa, poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o notatkę służbową sporządzona na okoliczność przebywania pełnomocnika organu w siedzibie organów ścigania,
- art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez zawieszenie postępowania w sprawie wniosku złożonego przez Stronę pomimo braku podstaw do tego,
- art. 114 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1),
- art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15 czerwca 2011 r., str. 1), poprzez jego błędne zastosowanie.
Ponadto strona zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na uznaniu, iż przed Marszałkiem Województwa P. toczy się postępowanie w zakresie zawieszenia wstępnego uznania Grupy oraz wskazywała na zagrożenie związane z nałożeniem na Polskę sankcji z tytułu redukcji płatności. Do zażalenia dołączono pismo Marszałka Województwa P. znak [...] z dnia [...] listopada 2012 r.
Następnie Strona składała pisma procesowe datowane na dzień: [...] grudnia 2012 r., [...] grudnia 2012 r. oraz [...] grudnia 2012 r. oraz dołączyła zarządzenie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w S. z dnia [...] grudnia 2012 r. sygn. akt [...] o odmowie udostępnienia akt w postępowaniu przygotowawczym.
Rozpoznając ww. zażalenie skarżącej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. Wyjaśniono tutaj, iż zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wskazano tutaj, iż przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym jak i procesowym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Tym samym zdaniem organu treść rozstrzygnięcia innego organu lub sądu, do którego kompetencji należy wydanie takiego rozstrzygnięcia, jest koniecznym elementem podstawy rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji przez organ administracji. Zdaniem Prezesa ARiMR dopiero po zakończeniu postępowania przez właściwe organy w sprawie podejrzeń, możliwe będzie wydanie ostatecznej decyzji w sprawie. Ponadto wskazano, iż także w kontekście art. 115 ust. 1 rozporządzenia Nr 543/2011 stwierdzenie popełnienia oszustwa jest przesłanką stanowiącą przeszkodę do przyznania płatności. W konsekwencji należy przyjąć, że podejrzenie popełnienia oszustwa powinno odnosić się do kwestii przyznania pomocy a nie wykonania decyzji przyznającej taką pomoc.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazano m.in., iż w ramach prowadzonych postępowań organy mają obowiązek dokonywania interpretacji przepisów prawa w zgodzie z przyjętymi w doktrynie i judykaturze poglądami. Za niezrozumiały uznano zarzut niezastosowania się przez organ I instancji do wytycznych zawartych w doktrynie i judykaturze bowiem strona nie sprecyzowała których to przepisów prawa Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR nie zastosował.
W skardze na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła o jego uchylenie zarzucając organowi naruszenie m.in.:
- art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez zawieszenie postępowania w sprawie wniosku złożonego przez Stronę pomimo braku podstaw do tego zawieszenia,
- art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011 poprzez przyjęcie, że zaistniało podejrzenie popełnienia oszustwa przez skarżącego umożliwiające organowi zawieszenie postępowania,
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez niepodjęcie niezbędnych kroków w celu prowadzenia właściwego postępowania dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- art. 61 § 4, art. 89 § 2 i art. 79 kpa poprzez przeprowadzenie dowodów w sposób uniemożliwiający skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie,
- art. 10 § 1 k.p.a poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu.
- art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie dostatecznej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwych wyników niniejszego postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano m. in., iż przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa nie powinien mieć w sprawie zastosowania bowiem zgodnie z art. 1 b ustawy o rynkach warzyw i owoców stosuje się w przedmiotowym postępowaniu przepisy kpa, o ile ustawa albo przepisy w niej wymienione stanowią inaczej. Wskazano przy tym, iż mająca w sprawie zastosowanie ustawa o rynkach warzyw i owoców jak również art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011, w sposób wyczerpujący ustala katalog przesłanek do zawieszenia płatności bądź wstępnego uznania i uznania grup producentów. Tym samym zdaniem strony skarżącej wskazana podstawa prawna (art. 97 § 1 pkt 4 kpa) została zatem przez organ wskazana błędnie, bowiem ustawa o rynkach warzyw i owoców oraz rozporządzenie Komisji (UE) 543/2011 wyklucza stosowanie ogólnych przepisów kpa dotyczących zawieszenia postępowania.
Skarżąca zarzuciła też, iż Dyrektor ARiMR nie posiadał legitymacji do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na brak stosownego umocowania w oparciu o przepisy ww. rozporządzeń unijnych czy też przepisy ustawy o rynkach warzyw i owoców. Wskazano przy tym, iż bez wątpienia jednym z organów upoważnionych w sposób wyraźny do zawieszenia postępowania w oparciu o wskazaną w niniejszym postępowaniu podstawę prawną, jest Marszałek Województwa (wprost wymieniony w ustawie o rynku warzyw i owoców). Jednakże marszałek województwa w ramach prowadzonego przez siebie postępowania dotyczącego uznawania A. sp. z o.o. nie zawiesił postępowania w oparciu o treść art. 115 rozporządzenia Komisji (UE) 543/2011.
W zakresie zasadności zawieszenia postępowania z uwagi na okoliczność powstania zagadnienia wstępnego w związku z toczącym się przed Prokuraturą Okręgową w S. postępowaniem przygotowawczym, skarżąca wyjaśniła, iż z taką okolicznością nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zagadnieniem wstępnym mogłoby być bowiem wyłącznie takie postępowanie Prokuratury Okręgowej w S., które uzasadniałoby podejrzenie popełnienia oszustwa opisane w art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE 543/2011. Wskazano tutaj, iż z informacji pisemnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie wynika, jakoby Prokuratura ta prowadziła postępowanie w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa przez grupę producentów A. Sp. z o.o., polegającą na wyłudzeniu pomocy unijnej objętej wnioskiem skarżącego o płatność z dnia [...] lipca 2012 r. W ocenie skarżącej istotną okolicznością jest tutaj to, iż przedmiotowa prokuratura prowadzi postępowanie dotyczące popełnienia przestępstw za pośrednictwem A. sp. z o.o. przez nieokreślone osoby fizyczne. Brak także innych dowodów wskazujących na powiązanie podejrzanych osób ze spółką A.
Skarżąca zarzuciła również szereg naruszeń przepisów postępowania wskazując, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało przez organy orzekające w sprawie w sposób nieprawidłowy.
Odpowiadając na wniesioną skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma podtrzymano stanowisko organów prezentowane w toku postępowania administracyjnego oraz odniesiono się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność.
W toku postępowania sądowego obie strony postępowania kilkakrotnie uzupełniały prezentowaną w sprawie argumentację wskazując na zasadność swojego stanowiska w sprawie. Stanowisko A. Sp. z o.o. uzupełniano w pismach z dnia:
• [...].03.2013 r. – k. 54-61 akt sądowych,
• [...].06.2013 r. – k. 74-82 akt sądowych,
• [...].08.2013 r. – k. 105-118 akt sądowych,
• [...].08.2013 r. – k. 148-159 akt sądowych,
• [...].09.2013 r. – k. 182-190 akt sądowych,
• [...].11.2013 r. – k. 257-268 akt sądowych,
natomiast stanowisko Prezesa ARiMR uzupełniano w pismach z dnia:
• [...].08.2013 r. – k. 97-99v.,
• [...].08.2013 r. - k.164-166,
• [...].09.2013 r. – k. 174-175v.,
• [...].09.2013 r. – k. 193-194,
• [...].11.2013 r. – k. 270-272,
Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. tut. Sąd zwrócił się do Prokuratury Apelacyjnej w G.o udzielnie informacji dotyczących sprawie [...].
Odpowiadając na ww. wezwanie tut. Sądu Prokuratura Apelacyjna w G. pismem z dnia [...] października 2013 r. (sygn. akt [...]) poinformowała m.in., iż przedmiotem śledztwa określonym w jego wszczęciu jest podejrzenie popełnienia przestępstwa mającego na celu osiągnięcia korzyści majątkowej, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w krótkich odstępach czasu, w okresie od co najmniej września 2008 r. do lipca 2012 r. w G., L. oraz C., polegającego na wyłudzeniu za pośrednictwem firmy A. Sp. z o.o. w C. przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę, dofinansowania na działalność związaną z produkcją płodów rolnych. Wskazano także, iż zakres postępowania [...] został rozszerzony zarówno w odniesieniu do podmiotów, których sprawa dotyczy (objęto nim również podmioty powiązane z A. Sp. z o.o. kapitałowo, jak i osobowo), jak i w odniesieniu do czasu, w jakim ww. podmioty działały, to jest również po lipcu 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 j.t.). – zwanej dalej: p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego w oparciu o treść przepisu art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2000 r. Nr 98, poz. 1071) – powoływanej dalej jako: "kpa", oraz w oparciu o art. 115 ust. 2 rozporządzenia Komisji UE Nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L. 157/1 z dnia 15 czerwca 2011 r. z późn. zm.) – zwanego dalej także: "rozporządzeniem Komisji".
Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, a zatem analizując orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami, jak i z normami prawa zawartymi w ww. aktach prawnych Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia.
Przechodząc do wyjaśnienia podjętej w sprawie oceny, wskazać należy, iż Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania dotyczącego przyznania pomocy finansowej skarżącej spółki z uwagi na toczące się postępowanie karne (sygn. akt [...]) dotyczące podejrzenia popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu dofinansowania na działalność związaną z produkcją płodów rolnych, za pośrednictwem firmy A. Sp. z o.o. w C. przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę. Skarga dąży do wykazania, iż brak było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie z uwagi na brak powoływanych przez organ przesłanek zawieszenia, natomiast według organu istniały takie przesłanki. Organy administracyjne wskazywały tutaj na okoliczność wystąpienia zagadnienia wstępnego wynikającego ze wskazanego wyżej postępowania toczącego się przed Prokuraturą.
Dokonując oceny sprawy przy uwzględnieniu wyżej powołanych stanowisk stron oraz w kontekście bardzo obszernej argumentacji prezentowanej w toku postępowania, wyjaśnić należało trzy zasadnicze kwestie objęte zarzutami skargi.
W pierwszej kolejności Sąd zbadał kwestię właściwości rzeczowej, która w ocenie strony skarżącej określona została w sposób nieprawidłowy. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przedmiotowa sprawa rozpoznana została przez organy właściwe do jej załatwienia. Wskazać tutaj bowiem należy na treść przepisu art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz.U. z 2011 r. nr 145, poz. 868 t.j.) - zwanej dalej ustawą "o organizacji rynku owoców i warzyw.", zgodnie z którym Dyrektor oddziału regionalnego ARiMR, właściwy ze względu na siedzibę wstępnie uznanej grupy producentów, wydaje decyzje m.in. w sprawach przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej jak również na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania. Tym samym nie ulega wątpliwości, iż Dyrektor ARiMR jako właściwy do rozpoznania wniosku o przedmiotową pomoc finansową jest również właściwy do podejmowała innych incydentalnych rozstrzygnięć (np. zawieszenia) w ramach postępowania dotyczącego tego samego zakresu (tj. rozpoznania wniosku o pomoc finansową).
Odnosząc się tutaj do zarzutów strony skarżącej, która wskazywała, że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest marszałek województwa z uwagi na ogólne odesłanie zawarte w treści przepisu art. 2 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw, wyjaśnić należy, iż odesłanie to nie potwierdza stanowiska skarżącej spółki. Powoływany tutaj przepis stanowi, iż w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej (tutaj skarżący wskazuje na rozporządzenie Komisji nr 543/2011), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, zadania kompetencje właściwego organu państwa członkowskiego wykonuje marszałek województwa w tym dokonuje powiadomień, przekazuje informacje oraz wydaje decyzje. Słusznie strona skarżąca wskazuje tutaj, iż organy administracyjne związane zasadą legalizmu nie powinny domniemywać kompetencji funkcjonalnej poprzez rozszerzającą wykładnię przepisu prawa. Z taką sytuacją w przedmiotowej sprawie nie mamy jednak do czynienia. Ustawodawca w dalszej części ustawy (art. 9 ust. 1 pkt 3) jak również w dalszej treści przepisu art. 2 ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw wskazał bowiem, iż marszałek województwa jest właściwy w sprawach uznania organizacji producentów, uznania ponadnarodowych organizacji producentów i zrzeszeń oraz w sprawach zawieszenia albo cofnięcia: wstępnego uznania grupy producentów, uznania organizacji producentów i ich zrzeszeń, uznania ponadnarodowych organizacji producentów i zrzeszeń [art. 2 ust. 1 pkt 3)-5)]. Mamy zatem tutaj czynienia z taką sytuacją w której, ustawodawca w art. 2 omawianej ustawy określił ogólną właściwość marszałka województwa w zakresie określonym przepisami Unii Europejskiej z tym zastrzeżeniem, że ustawa w dalszej części nie będzie stanowić inaczej. Skoro zatem we wskazanym powyżej ust. 1 art. 2 doprecyzowano w jakich sprawach marszałek rozstrzyga (brak tu informacji o zawieszeniu postępowania w sprawie wniosku o pomoc finansową) przy jednoczesnym wskazaniu w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy o organizacji rynku owoców i warzyw, iż Dyrektor ARiMR wydaje decyzje w sprawach przyznania wstępnie uznanej grupie producentów pomocy finansowej, to uznać należy, iż właściwy do zawieszenia postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z uwagi na treść art. 115 ust.2 rozporządzenia Komisji (UH) Nr 543/2011 jest Dyrektor ARiMR.
Organy obu instancji orzekające w sprawie były zatem umocowane do zbadania zasadności zawieszenia postępowania w sprawie pomocy finansowej o którą ubiegała się strona skarżąca.
Przechodząc do drugiej zasadniczej kwestii oceny sprawy tj. zbadania korelacji postępowania dotyczącego oceny przesłanek zawieszenia postępowania w tej sprawie z postępowaniem toczącym się przed marszałkiem województwa w przedmiocie uznania grupy za organizację producentów, wyjaśnić należy, iż oba ww. postępowania wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie pozostają ze sobą we wzajemnej zależności. Tym samym nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej jakoby okoliczność nie zawieszania postępowania prowadzonego przed marszałkiem potwierdzała stanowisko A. o braku podstaw do zawieszenia postępowania w tej sprawie.
Przede wszystkim wyjaśnić tutaj należy, iż ocena sprawy rozpoznawanej przed marszałkiem sprowadza się w zasadzie do ustaleń, czy grupa spełnia określone warunki formalne określone w art. 125a rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 i czy dysponuje odpowiednim potencjałem w myśl art. 125b rozporządzenia Rady nr 1234/2007. Marszałek w postępowaniach dotyczących uznania grupy za organizację producentów w żaden sposób nie dokonuje porównawczej oceny zawartości planu dochodzenia do uznania w stosunku do stanu realizacji tego planu. Nie bada się również w toku takiego postępowania jednej z najistotniejszych kwestii dla postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej, jaką jest fakt rzeczywistego poniesienia kosztu oraz fakt jego racjonalnie i ekonomicznie uzasadnionej wysokości. Nadto w przedmiotowej sprawie marszałek wprost wskazuje, że ocena kwestii udostępniania inwestycji przed upływem okresów 5 lat lub 10 lat o których mowa w § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania nie leży w jego gestii a jest w kompetencjach Dyrektora OR ARiMR. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, iż organy administracyjne (Dyrektor ARiMR oraz Marszałek województwa) działają w sposób niespójny odmiennie rozumiejąc mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Oba ww. postępowania pozostają zatem bez wzajemnego wpływu na ocenę przesłanek zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się przed Prokuraturą postępowanie.
Odnosząc się do oceny wzajemnych relacji wymienionych wyżej postępowań wskazać jeszcze należy, iż śledztwo z powodu uznania grupy za organizację producentów nie zostało umorzone z powodu uznania grupy za organizację. Natomiast wydanie przez Marszałka decyzji o zatwierdzeniu A. jako organizację producentów nie może być okolicznością uzasadniającą uchylenie zaskarżonych postanowień, skoro okoliczność ta nie istniała w momencie ich wydawania. Tym samym za bezpodstawne uznać należy twierdzenia skarżącej co do rzekomego potwierdzenia przez Marszalka prawidłowej realizacji planu dochodzenia do uznania i prawidłowości wypłaconych przez ARiMR środków.
Dyrektor ARiMR miał zatem prawo do wydania rozstrzygnięcia w zakresie zawieszenia przedmiotowego postępowania natomiast ocena Marszałka rozpoznającego sprawę uznania grupy za organizację, nie odnosi skutku w tej sprawie. Na tej płażczyźnie rozważyć należało trzecią kwestię kluczową dla oceny sprawy tj. zasadność zaskarżonego zawieszenia.
Podstawę rozstrzygnięcia organu stanowiło podejrzenie popełnienia przestępstwa, przy pomocy wprowadzonej do obiegu gospodarczego dokumentacji poświadczającej nieprawdę, polegającego na wyłudzeniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, za pośrednictwem firmy A. Sp. z o.o. w C., dofinansowania w postaci środków pieniężnych w kwocie nie mniejszej niż [...] zł tj. o czyn za art. 286 § 1 kk i art. 271 § 1 i 3 kk i art. 273 kk przy zast. art. 11 § 2 w zw. z art. 12 kk.
Podkreślić tutaj należy, iż nie jest okolicznością sporną, że zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa były składane przez: Centralne Biuro Śledcze, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Urząd Skarbowy. Jak wynika z informacji Prukuratury Apelacyjnej w G. zakres postępowania [...] został rozszerzony zarówno w odniesieniu do podmiotów, których sprawa dotyczy (objęto nim również podmioty powiązane z A. Sp. z o.o. kapitałowo, jak i osobowo), jak i w odniesieniu do czasu, w jakim ww. podmioty działały, to jest również po lipcu 2012 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia (jak i obecnie) toczyło się postępowanie w sprawie ww. podejrzenia popełnienia przestępstwa.
W kontekście powyższej okoliczności wskazać należy na treść przepisu art. 115 mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011. Zgodnie z tym przepisem państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatność na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007. W ust. 1 tego przepisu określono natomiast, że w przypadku gdy organizacja producentów, zrzeszenie organizacji producentów lub grupa producentów popełniła oszustwo w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 12234/2007, państwa członkowskie, bez uszczerbku dla wszelkich innych sankcji i kar stosowanych na mocy prawodawstwa unijnego i krajowego wyłączają odnośne działania lub operacje ze wsparcia w ramach programu operacyjnego lub planu uznawania i odzyskują wszelką pomoc, którą już wypłacono na te operacje. Podkreślić tutaj należy, iż powoływany przepis rozporządzenia 543/2011 jako wykonawczy akt wtórnego prawa UE ma charakter wiążący dla polskiego porządku prawnego. Przepis ten obowiązuje bezpośrednio i nie jest tutaj wymagana dodatkowo jego transpozycja do prawa krajowego ani inne dodatkowe działanie legislacyjne. Organy administracyjne obowiązane były zatem kierując się treścią przedmiotowego przepisu rozważyć zasadność jego zastosowania w kontekście wskazanych wyżej niespornych okoliczności faktycznych.
Dokonując zatem oceny zarzucanego czynu zabronionego (nie przesądzając oczywiście o zasadności postępowania przygotowawczego zmierzającego do wniesienia lub też odstąpienia od wniesienia aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie karnej), nie budzi wątpliwości Sądu, iż popełnienie oszustwa w kontekście postępowania w przedmiocie przyznania pomocy finansowej stanowi przesłankę do odmowy przyznania pomocy finansowej oraz do cofnięcia pomocy już przyznanej pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie zarzucanego czynu zabronionego stanowi kwestię prawną, która w sposób bezpośredni wiąże się z prowadzonym tutaj postępowaniem administracyjnym dotyczącym wnioskowanej przez skarżącą pomocy finansowej. Nie ulega zatem wątpliwości zdaniem Sądu, iż organy administracyjne miały prawo uznać że w okolicznościach tej sprawy istnieje bezpośredni związek między śledztwem, a prowadzonym postępowaniem administracyjnym.
W konsekwencji z uwagi na potrzebę proceduralnej formy załatwienia sprawy w oparciu o wiążący organy administracyjne przepis art. 115 rozporządzenia 543/2011, zastosować w sprawie należało art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wyjaśnić tutaj należy, iż przez zagadnienie wstępne rozumie się zagadnienie prawne o charakterze materialnym jak i procesowym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd, i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. (G. Łaszczyca: Pojęcie zagadnienia wstępnego w kodeksie postępowania administracyjnego, PiP 2002, nr 7, s. 63).
Mając zatem na uwadze powyższe wyjaśnienia wskazać należy, iż w ocenie Sądu kwestia prowadzenia sprawy przez Prokuraturę w zakresie opisanego wyżej oszustwa zasadnie uznana została za podstawę do zawieszenia prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie wniosku o przyznanie pomocy finansowej. Sąd zgadza się tutaj ze stanowiskiem organu, iż zasadniczym celem zawieszenia postępowania na podstawie art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 z uwagi na podejrzenie popełnienia przestępstwa jest zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. Prezentowane tutaj stanowisko strony skarżącej jakoby zaskarżone postanowienie było przedwczesne, ponieważ osoba co do której prowadzone jest postępowanie karne objęta jest zasadą domniemania niewinności, Sąd uznał na bezpodstawne. Czytelna treść wskazanego wyżej przepisu art. 115 ust. 2 rozporządzenia 543/2011 wyraźnie wskazuje już na samo podejrzenie popełniania przestępstwa a nie na wniesienie aktu oskarżenia czy też wydanie w sprawie wyroku przez Sąd. Słusznie organ odnosząc się do tej kwestii wskazał na iluzoryczność powoływanego przepisu przy zastosowaniu wykładni strony skarżącej. Gdyby bowiem przyjąć stanowisko skarżącej w tej kwestii, brak byłoby możliwości zawieszenia postępowania nawet w sytuacji skierowania przez ARiMR zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do prokuratury. Innymi słowy zawieszenie płatności na podstawie art. 115 ust. 2 ww. rozporządzenia KE byłoby niemożliwe a sam przepis byłby bezużyteczny. Skoro bowiem w przepisie tym wskazano, iż postępowanie o pomoc finansową może być zawieszone w przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, to nie sposób uznać, iż o podejrzeniu popełnienia przestępstwa mówić można dopiero po wniesieniu do Sądu aktu oskarżenia. Prezentowane przez skarżącą stanowisko w tym zakresie jest zatem nieprawidłowe.
Nadto podsumować należy, iż zarzuty skargi wskazujące na nieważność postępowania z uwagi na brak właściwości organów orzekających, oraz odnoszące się do braku podstaw prawnych do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia również nie zasługiwały na uwzględnienie.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, iż także w tym zakresie skarga okazała się nietrafna. W ocenie Sądu organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7 kpa, 77 § 1 i 80 kpa). Organ w sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Reasumując zatem powyższe, stwierdzić należy, iż ustalenia organu dokonane w przedmiotowej sprawie są spójne, logiczne, a strona miała zapewnione prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Organy administracyjne orzekały na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy i wydały rozstrzygnięcia w oparciu o prawidłowo zastosowane i obowiązujące w sprawie przepisy prawa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłyby prowadzić do uwzględnienia skargi, dlatego też uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło