III SA/Po 515/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-11-21
Skład orzekający: Barbara Koś, Marzenna Kosewska, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty i budowle pozostałe po zlikwidowanej linii kolejowej, które fizycznie istnieją, ale nie są wykorzystywane do działalności gospodarczej ze względów technicznych, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy podatkowe nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego w celu ustalenia, czy stan techniczny zlikwidowanej linii kolejowej i jej infrastruktury uniemożliwia jej wykorzystanie do działalności gospodarczej. Samo fizyczne istnienie linii kolejowej i likwidacja z przyczyn ekonomicznych nie są wystarczające do uznania jej za związaną z działalnością gospodarczą, jeśli istnieją obiektywne i trwałe względy techniczne wyłączające takie wykorzystanie.Stan faktyczny
Spółka A złożyła korekty deklaracji na podatek od nieruchomości za 2009 rok, kwestionując opodatkowanie gruntów i budowli pozostałych po zlikwidowanej linii kolejowej jako związanych z działalnością gospodarczą. Organy podatkowe uznały, że likwidacja z przyczyn ekonomicznych i fizyczne istnienie linii kolejowej powodują jej opodatkowanie według najwyższych stawek, ponieważ nie stwierdzono względów technicznych wyłączających takie wykorzystanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę, podnosząc naruszenie przepisów dotyczących względów technicznych oraz faktu, że nie prowadzi działalności w zakresie transportu kolejowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądził zwrot kosztów postępowania i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 21 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Marzenna Kosewska ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie m.in. art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613; dalej: u.p.o.l.), Wójt Gminy O. określił Spółce A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ podatkowy wyjaśnił, że w dniu 14 stycznia 2011 r. z siedzibą w Warszawie złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2009. W danych dotyczących przedmiotów opodatkowania, w rubryce grunty wykazano: grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej – o pow. [...] m²; grunty ujęte w planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny rekreacyjne lub letniskowe i wykorzystywane do tych celów oraz grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków inaczej niż grunty zabudowane – tereny mieszkaniowe i oznaczone symbolem innym niż B – o pow. [...] m²; budynki mieszkalne – o pow. [...] m²; budynki pozostałe – o pow. [...] m²; budowle o wartości [...] zł. Łączna kwota podatku wyniosła [...] zł. Natomiast wraz z pismem z dnia [...] spółka złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości na 2009 r., wykazując jako podstawę opodatkowania: grunty ujęte w planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny rekreacyjne lub letniskowe i wykorzystywane do tych celów – o pow. [...] m²; budynki mieszkalne – o pow. [...] m²; budynki pozostałe – o pow. [...] m²; budowle o wartości [...] zł. W korekcie tej podatnik wykazał łączną kwotę podatku w wysokości [...] zł. W informacji o przedmiotach zwolnionych wskazano jako zwolnione, na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, budowle o wartości [...] zł. Uzasadniając złożoną korektę, spółka wskazała, że nastąpiła likwidacja linii kolejowej M. – O., tym samym grunty te nie mogą być opodatkowane jako związane z działalnością gospodarczą. Według strony, pozostałości po zlikwidowanej linii kolejowej nie są budowlami kolejowymi, ponieważ nie mogą służyć do prowadzenia ruchu kolejowego oraz utrzymania linii kolejowej. Natomiast grunty będące w użytkowaniu wieczystym spółki, na których są posadowione pozostałości po zlikwidowanej linii kolejowej podlegają podatkowi od nieruchomości jako grunty według stawki określonej dla gruntów "pozostałych". Z kolei w dniu 25 sierpnia 2009 r. strona wniosła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za wskazany okres, w której wykazała jako podstawę opodatkowania: grunty ujęte w planie zagospodarowania przestrzennego jako tereny rekreacyjne lub letniskowe i wykorzystywane do tych celów – o pow. [...] m²; budynki mieszkalne – o pow. [...] m²; budynki pozostałe – o pow. [...] m²; budowle o wartości [...] zł. Jako łączną kwotę podatku spółka wykazała [...] zł. W informacji o przedmiotach zwolnionych wskazano jako zwolnione na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., budowle o wartości [...] zł.
Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy O. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia stronie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., za nieruchomości stanowiące własność Spółka A po zlikwidowanej linii kolejowej usytuowanych na terenie Gminy O. W toku postępowania ustalono, iż Spółka A są dysponentem gruntów na terenie gminy O. o łącznej powierzchni [...] ha, z czego [...] ha to grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako Tk – [...] ha, Ti - [...] ha, dr - [...] ha oraz budowle o wartości [...] zł. Linia kolejowa nr [...] będąca przedmiotem sporu usytuowana jest na trasie M.-O. i została zlikwidowana na podstawie Uchwały Nr 116 Zarządu spółki B z dniem [...] Całkowite zawieszenie przewozów na linii M.-O. nastąpiło z dniem 1 stycznia 1994 r. z przyczyn ekonomicznych, na podstawie decyzji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej nr [...] z dnia 22 listopada 1993 r.
W dniu 23 lutego 2012 r. dokonano oględzin linii kolejowej na odcinku O.-R. z udziałem pracowników Gminy O. oraz przedstawiciela Spółki A. Ze sporządzonego protokołu wynika, iż linia kolejowa jest w ciągłości, fizycznie usytuowana na gruncie, a nasypy wokół niej nie są uszkodzone. W związku z tym organ podatkowy stanął na stanowisku, że w niniejszym stanie faktycznym nie można mówić o względach technicznych, zarówno w odniesieniu do gruntów, jak również usytuowanych na nich liniach kolejowych. Likwidacja linii kolejowej z przyczyn ekonomicznych nie pozwala na stwierdzenie, że grunty i budowle w sposób trwały, ze względów technicznych, nie mogą być wykorzystywane do celów prowadzenia działalności gospodarczej.
W dniu 28 marca 2012 r. Wójt Gminy O. po raz pierwszy wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł, opodatkowując jednak grunty o powierzchni [...] m² i budowle o wartości [...] zł według stawki dla przedmiotów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło tę decyzję. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że znajdujące się w aktach informacje z rejestru gruntów i wydruki z ewidencji gruntów nie odpowiadają wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Według organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie podatkowe w stosunku do Spółka A., natomiast decyzję skierował do Spółki B, podając przy tym niewłaściwy adres siedziby podmiotu. We wskazanym orzeczeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nakazało Wójtowi Gminy O., przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zebrać dowody w postaci wypisów z ewidencji gruntów i budynków w formie wymaganej dla określenia zobowiązania podatkowego, jednoznacznie ustalić podmiot zobowiązany do jego uiszczenia oraz zebrać dowody pozwalające na ustalenie, czy zachodzą "względy techniczne", o których mowa w art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wójt Gminy O. ponownie określił Spółce A w Warszawie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2009 w kwocie [...] zł. Organ pierwszej instancji opodatkował, na podstawie art. 2, art. 3 ust.1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 ust. 9 u.p.o.l., grunty o powierzchni [...] m² stawką dla gruntów "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej", budynki o powierzchni [...] m² stawką dla budynków "mieszkalnych", budynki o powierzchni [...] m² stawką dla budynków "pozostałych" oraz budowle o wartości [...] zł stawką 2% wartości. Organ podatkowy wskazał, że spółka A. jest przedsiębiorcą, a zgodnie z art. 2 ust.1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć przedmioty opodatkowania znajdujące się w posiadaniu przedsiębiorcy. Sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę powoduje powstanie obowiązku podatkowego według stawek najwyższych, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych. Jednak w niniejszej sprawie względy te zdaniem organu nie zaistniały. W tym zakresie organ uznał, że względy techniczne uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej powinny mieć obiektywny i trwały charakter, niezależny do woli przedsiębiorcy. Względy ekonomiczne czy finansowe nie mają w tym wypadku żadnego znaczenia. W zakresie ewentualnego zwolnienia wynikającego z art. 7 ust.1 pkt 1 i pkt 1a u.p.o.l. organ stwierdził, że nie mają one zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem zawieszenie przewozów na linii M.-O. nastąpiło z dniem 1 stycznia 1994 r.
W dniu 11 września 2012 r. strona złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając organowi podatkowemu pierwszej instancji naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W ocenie spółki, stan budowli i gruntów stwierdzony podczas oględzin linii kolejowej potwierdza, że w roku 2009 nie stanowiły one jakiejkolwiek całości użytkowo-technicznej i nie mogły być wykorzystane dla takiej działalności gospodarczej, jaką jest udostępnianie infrastruktury kolejowej lub prowadzenie przewozu towarów lub osób. Zaprzestanie ruchu kolejowego na przedmiotowym odcinku miało miejsce ponad 25 lat temu, a dysponenci nieruchomości od lat nie dokonują żadnych remontów ani nakładów na tę infrastrukturę. Według strony, trudno jest podzielić stanowisko organów zawężające pojęcie "względy techniczne" do skażenia chemicznego radioaktywnego lub bakteriobójczego, bowiem jest to wykładnia niedopuszczalna i sprzeczna z wykładnią językową. Ponadto w żaden sposób nie można przyjąć, by strona prowadziła na terenie linii kolejowej działalność gospodarczą rozumianą jako działalność ciągłą, zorganizowaną i o charakterze zarobkowym.
W piśmie uzupełniającym odwołanie z dnia 1 października 2012 r. strona wskazała, że przedmiotem jej działalności nie jest transport kolejowy ani żaden inny rodzaj działalności, który mógłby wskazywać na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na spornym odcinku. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego spółka A pełni rolę zarządczo-administracyjną. W konsekwencji, strona jest uprawniona do wykonywania działalności zarobkowej, jednak nie działalności z wykorzystywaniem linii kolejowych, bowiem nie jest przewoźnikiem kolejowym.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy O. z dnia [...]. Organ odwoławczy uznał, że dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości należy odrzucić definicję linii kolejowej jako budowli zawartą w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, bowiem ustawa o podatkach i opłatach lokalnych odsyła do przepisów prawa budowlanego, a nie do ustawy o transporcie kolejowym. Odesłanie do tego uregulowania ma miejsce tylko w kwestii dotyczącej warunków zwolnienia linii kolejowych od podatku od nieruchomości. Natomiast art. 3 pkt 1 lit b ustawy - Prawo budowlane, do której odsyła u.p.o.l. stanowi jednoznacznie, że budowlą jest każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury. Przepis ten wymienia obiekty budowlane będące budowlą, a wśród nich linie kolejowe. Zatem w ocenie organu, jak długo linia kolejowa faktycznie istnieje, czyli nie została rozebrana, tak długo stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Przy czym linia kolejowa powinna być pojmowana jako grunt oraz posadowione na nim budowle i budynki, odrębnie opodatkowane. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko Wójta Gminy O. odnośnie do "względów technicznych", wyłączających opodatkowanie uznając, że w pojęciu tym nie mieszczą się okoliczności faktyczne i prawne prowadzące do niewykorzystania przedmiotu opodatkowania, będące skutkiem świadomego działania przedsiębiorcy, zależnego od jego woli. W tym zakresie nie ma też znaczenia argument odwołującego, że strona w ogóle nie prowadzi i nie może prowadzić działalności w zakresie transportu kolejowego, bowiem sam fakt posiadania nieruchomości powoduje, że podlega ona opodatkowaniu, bez względu na to, czy przynosi ona zysk posiadaczowi. Podzielono także stanowisko organu I instancji co do kwestii braku podstaw do zwolnienia z opodatkowania gruntów, budynków i budowli pozostałych po linii kolejowej z uwagi na upływ czasu, jaki minął od daty jej likwidacji.
W skardze spółka podniosła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1a ust.1 pkt 3 i pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W kwestii naruszenia art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. skarżąca podniosła, że zlikwidowanie linii kolejowej z innych niż techniczne względów i wyłączenie jej z ruchu kolejowego nie może powodować, że po upływie kilku lub kilkunastu lat stan linii nie może pogorszyć się na tyle, że jej wykorzystanie do działalności gospodarczej i to jakiejkolwiek, nie będzie możliwe. Samo pozostawienie torów kolejowych na nasypach nie świadczy jeszcze o możliwości prowadzenia na nich działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej stan budowli i gruntów stwierdzony w toku oględzin potwierdza, że w roku 2009 i obecnie, nie stanową one jakiejkolwiek całości użytkowo–technicznej i nie mogły być wykorzystywane dla działalności, jaką jest prowadzenie przewozu towarów i osób. Skarżąca uważa nawet, że niemożliwym jest prowadzenie jakiejkolwiek działalności na spornym odcinku linii kolejowej. Ten argument, poparty zarzutem obrazy art. 1a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uzasadniony został faktem, że Spółki A w ogóle nie może prowadzić działalności z zakresie transportu kolejowego. Taka forma działalności, jaką prowadzi spółka w zakresie narzuconym jej ustawą, jest sprzeczna z definicją działalności gospodarczej w rozumieniu wskazanej ustawy. Biorąc też pod uwagę fakt, że Spółka A. oddało Spółce B do korzystania składniki majątkowe, w tym również sporny odcinek linii kolejowej, trudno uznać, by skarżąca była ich posiadaczem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 , art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4, art. 5 i art. 6 u.p.o.l. oraz art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Z ustaleń organów wynika, że przedmiotem sprawy jest opodatkowanie podatkiem od nieruchomości gruntów i budowli pozostałych po zlikwidowanej linii kolejowej nr [...] M. – O. w części, jaka znajduje się na terenie Gminy O. Organy wyjaśniły, że ponieważ linia kolejowa, pojmowana jako grunt oraz posadowione na nim budowle kolejowe i budynki fizycznie istnieje, a jej likwidacja nastąpiła z przyczyn ekonomicznych, to stanowi ona przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek, jako związana z działalnością gospodarczą podatnika, będącego przedsiębiorcą. Skoro bowiem linia kolejowa nie została rozebrana, a tory są przejezdne na odcinku O. – R. przez Myślątkowo, co wynika z protokołu oględzin z dnia [...], to nie ma przeszkód technicznych do jej użytkowania. Brak nakładów i remontów i związany z tym stan infrastruktury towarzyszącej (semafory, urządzenia sygnalizacyjne, itp.) nie wyczerpuje przesłanki względów technicznych w rozumieniu wskazanego przepisu, są to bowiem przeszkody do usunięcia, gdyby zdecydowano się na przykład wykorzystać linię do przewozów towarowych czy turystycznych. Strona natomiast wskazywała, że zlikwidowanie linii kolejowej z innych niż techniczne względów i wyłączenie jej z ruchu kolejowego nie może powodować, że po upływie kilku lub kilkunastu lat stan linii nie może pogorszyć się na tyle, że jej wykorzystanie do działalności gospodarczej i to jakiejkolwiek, nie będzie możliwe. Taki stan linii jest aktualny i trwały i w tym zakresie strona powoływała się w szczególności na zły stan techniczny infrastruktury kolejowej i pozostałych torów kolejowych, podając, że nie istnieje sprawna sieć trakcyjna i inne elementy techniczne linii kolejowej, takie jak: semafory, bocznice, sygnalizacja, itp., konieczne do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie udostępniania infrastruktury kolejowej lub prowadzenia przewozu towarów lub osób.
Należy wskazać, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Zgodnie z wyrażoną w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 60 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem organów podatkowych jest podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewnia między innymi przepis art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie uczyniły zadość obowiązkom wynikającym z przytoczonych przepisów. Z definicji zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wynika, że wszystkie budynki, budowle i grunty, będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą – z dwoma wyjątkami, które w tym przypadku nie zachodzą – są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, chyba że przedmiot opodatkowania nie może wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Organy podatkowe zobowiązane były zatem wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości kluczową dla rozstrzygnięcia kwestię, związaną z tym, czy określony przedmiot opodatkowania, to jest będące w posiadaniu przedsiębiorcy – Spółka A w W. grunty i budowle zlikwidowanej linii kolejowej nr 239 M.-O., ze względu na ich stan techniczny są i mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, oparcie ustalenia tej kwestii wyłącznie na oględzinach przeprowadzonych w dniu [...] było niewystarczające i przedwczesne. Oględziny obejmowały tylko odcinek położony na terenie Gminy O. i nie uwzględniały stanu technicznego całej linii nr [...] i urządzeń towarzyszących. Zatem stanowisko organu o sprawności technicznej linii kolejowej nie wynika z zebranego materiału dowodowego i należy je uznać za ustalenie przedwczesne.
Rozważania organu dotyczące wykładni pojęcia "względy techniczne" należy uznać za prawidłowe co do zasady. W szczególności dotyczy to stwierdzenia, że względy techniczne odnoszą się do złego, nie odpowiadającego prowadzonej działalności gospodarczej stanu technicznego danego przedmiotu opodatkowania i to stanu, którego nie da się usunąć; wyłączenie musi mieć charakter obiektywny, czyli że dany przedmiot nie nadaje się do użytku nie tylko w działalności gospodarczej podatnika, ale do żadnej innej działalności gospodarczej i to niezależnie od woli podatnika. Jednocześnie, w ocenie Sądu, w przypadku takiego obiektu, jak linia kolejowa, konieczne jest jednak indywidualne badanie – ze względu na jego specyfikę, pozwalające na ocenę, czy stan samej linii w powiązaniu ze stanem jej infrastruktury powoduje, że prowadzenie działalności gospodarczej na gruncie i w budowlach jest możliwe ze względów technicznych. Zatem w sytuacji, gdy według podatnika względy techniczne i stan infrastruktury powodują, że sporna linia kolejowa nie jest i nie może być wykorzystywana w działalności gospodarczej – czemu dał wyraz w złożonej deklaracji podatkowej, a organ podatkowy kwestionuje prawidłowość tej deklaracji – to w toku prowadzonego postępowania organ powinien ustalić w sposób nie budzący wątpliwości, że możliwe jest w tym miejscu wykonywanie działalności gospodarczej, polegającej na udostępnianiu lub prowadzeniu przewozów towarów lub osób, czyli działalności ściśle kolejowej i stanowisko to uzasadnić. W szczególności pomocna może być w tym zakresie opinia biegłego, specjalisty w zakresie linii kolejowych, który stwierdzi, czy stan techniczny spornej linii – i to na całej długości, a nie tylko na odcinku położonym na terenie Gminy O. – w roku podatkowym 2009 jest tego rodzaju, że mogła i może nadal być wykorzystywana (nadaje się) do prowadzenia działalności gospodarczej, nawet po realizacji prac remontowych samej linii i towarzyszącej jej infrastruktury. Opinia taka, w ocenie Sądu, jest konieczna, bowiem sam fakt fizycznego istnienia obiektu linii kolejowej, lecz nieczynnego od wielu lat (strona twierdzi, że od 25 lat) jest niewystarczający do ustalenia, że wskazane w przepisie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. względy techniczne nie występują. Konieczne będzie również jednoznaczne wyjaśnienie – i tu również może być przydatny biegły – czy ewentualne wyłączenie przedmiotu opodatkowania z działalności gospodarczej ma charakter obiektywny, to jest stwierdzenie, czy grunty i budowle zlikwidowanej linii kolejowej nie mogłyby być wykorzystywane do innej, niż ściśle kolejowa, działalności gospodarczej. Opinia specjalisty będzie pomocna do ustalenia, czy sporny obiekt (grunty i budowle) pod względem technicznym nie nadaje się do użytku, nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie, ale do żadnej innej działalności gospodarczej, gdyż nie spełnia określonych wymogów technicznych niezbędnych do jego wykorzystania w celach gospodarczych, przy czym przeszkody, które nie pozwalają na eksploatację muszą istnieć w danym momencie, ale również mają mieć charakter trwały. Organ zobowiązany będzie w tym zakresie ustalić i wskazać w decyzji, o jakie budowle chodzi. Zauważyć należy bowiem, że decyzja nie zawiera żadnej informacji – poza podaniem wartości – o rodzaju, charakterze i stanie budowli, wchodzących w skład przedmiotowej linii kolejowej.
Niezależnie od opinii biegłego, stosownie do art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej organ ma do dyspozycji także inne środki dowodowe (przesłuchanie strony, świadków itp.), które umożliwić mogą dokonanie oceny, a sama strona też winna wykazać stosowną inicjatywę dowodową. Strona powinna zwłaszcza wykazać, że nie ma wpływu na decyzję o podjęciu prac remontowych, umożliwiających funkcjonowanie linii kolejowej dla przewozu osób i towarów. Brak takich możliwości może być bowiem przesłanką do stwierdzenia, że prowadzenie działalności gospodarczej ściśle kolejowej jest niemożliwe ze względów technicznych.
Pozostałe zarzuty skargi nie są uzasadnione. W szczególności status skarżącej spółki jako przedsiębiorcy wynika z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nr KRS [...] (w aktach administracyjnych) i nie był przez stronę kwestionowany. Posiadanie gruntów przez skarżącą wynika z poświadczonych wypisów z ewidencji gruntów i budynków, gdzie występuje jako użytkownik wieczysty bądź dysponent, w odniesieniu do budowli natomiast jest ich właścicielem. Trafnie wskazał również organ odwoławczy, że przedmiot tej działalności nie musi wprost dotyczyć prowadzenia transportu kolejowego; wystarczy, że przedmiot opodatkowania jest w posiadaniu przedsiębiorcy, podkreślając, że wpis do rejestru spółki A. w W. obejmuje m.in. wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Tak więc obiekty te, nawet niewykorzystywane w danym momencie, należy uznać za związane z działalnością gospodarczą, chyba że nie mogą być wykorzystane do takiej działalności ze względów technicznych. Zatem zarzuty skarżącej, iż nie jest podatnikiem, ponieważ nie jest przewoźnikiem kolejowym i nie może wykonywać zarobkowego transportu kolejowego z wykorzystaniem spornej linii, są nieuzasadnione na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżąca nie wykazała również, że oddała sporny odcinek linii kolejowej do używania spółce B w W. i ten podmiot jest w jej posiadaniu na podstawie umowy nr [...] z dnia [...]. Twierdzeniu temu przeczy w szczególności fakt złożenia przez skarżącą deklaracji podatkowej uwzględniającej posiadanie spornych gruntów i powoływanie się na zwolnienie podatkowe w zakresie budowli należących do zlikwidowanej linii kolejowej. W aktach administracyjnych nie ma wskazywanej umowy, a już w decyzji z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazywało, że podatnik powinien złożyć organowi ten dokument, skoro jego zdaniem ma on znaczenie w sprawie. Ponadto Wójt Gminy O. wezwał spółkę pismem z dnia [...], nr [...], do przedłożenia m.in. uwierzytelnionej kserokopii umowy D-50 i spółka nie wykazała, aby taką umowę przedłożyła. W tych okolicznościach nie mogła oczekiwać, że organy będą oceniać znaczenie tej umowy w wydanych decyzjach, jak również Sąd nie może zająć stanowiska w tej kwestii. Ubocznie tylko należy zauważyć, że ewentualne udostępnienie linii kolejowej PLK S.A. może wskazywać na prowadzenie działalności gospodarczej przez podatnika z wykorzystaniem spornej linii.
Wskazać również należy, że trafne jest stanowisko organu co do tego, że przepis art. 7 ust. 1a u.p.o.l., wprowadzony ustawą nowelizacyjną z 2006 r. i przewidujący szczególne zwolnienie podatkowe w okresie trzech lat od wejścia w życie decyzji likwidacyjnej dla przedmiotów opodatkowania pozostałych po likwidacji linii kolejowych, ma zastosowanie do stanów faktycznych zaistniałych od dnia [...] i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, skoro likwidacja spornej linii kolejowej nastąpiła na podstawie Uchwały Nr [...] Zarządu spółki B. z dnia [...].
Mając powyższe na uwadze, należało orzec, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt c/ i art. 152 p.p.s.a. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło