I SA/Łd 882/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Wiktor Jarzębowski Sędziowie: sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za marzec 2008 r. oddala skargę. I SA/Łd 882/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że odwołanie A. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] stycznia 2013 r. określającej w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za marzec 2008r. w wysokości 264.420,00 PLN - zostało wniesione z uchybieniem terminowi określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. decyzją z [...] stycznia 2013r. określił A. P. w podatku od towarów i usług zobowiązanie podatkowe za marzec 2008r. w wysokości 264.420,00 PLN. Decyzja ta została doręczona 10 stycznia 2013r. M. M., jako osobie posiadającej pełnomocnictwo strony do odbioru przesyłek pocztowych. Pismem z 28 lutego 2013r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jako przyczynę przywrócenia terminu wskazano, że w czasie w którym decyzja została doręczona skarżący przebywał służbowo poza granicami kraju do 13 stycznia 2013 r., a po powrocie zachorował. Dopiero w dniu 26 lutego 2013r., kiedy stan zdrowia mu na to pozwolił skontaktował się z M. M., od której otrzymał decyzję. A. P. pismem z 4 marca 2013r. uzupełnił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazując, że po powrocie do kraju w dniu 13 stycznia 2013r. dowiedział się o raptownym pogorszeniu stanu zdrowia matki H. P., która zmarła w dniu 26 stycznia 2013r. Postanowieniem z dnia [...]., czyli z tej samej daty, w której wydano niniejsze postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Mając na względzie, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 stycznia 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie z 28 lutego 2013r. zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego przez ustawę terminu. Wyjaśniono, że termin do wniesienia odwołania jest terminem nieprzekraczalnym, a uchybienie jemu powoduje bezskuteczność wniesionego odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] r. zostało zaskarżone Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 i art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 162 § 1 O.p. poprzez uznanie, iż odwołanie A. P. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy podatnik złożył, prawidłowy formalnie wniosek o przywrócenie terminu, w którym uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, w szczególności w postaci wyjazdu zagranicznego, choroby podatnika oraz agonii i śmierci matki. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. oraz o połączenie sprawy wywołanej niniejszą skargą ze sprawą wywołaną skargą na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] stycznia 2013 r. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, jako pozostających ze sobą w związku, na podstawie art. 111 p.p.s.a. Autor skargi wniósł również o dopuszczenie dowodów uzupełniających z: protokołu rozprawy z dnia [...] r. sygn. akt [...], dokumentacji medycznej A. P. i dokumentacji medycznej H. P.. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w chwili wyjazdu podatnika, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. nie była jeszcze wydana. Wyjazd nastąpił bowiem 5 stycznia 2013 r., a decyzja została wydana [...] stycznia 2013 r. Podatnik nie mógł zatem przewidzieć, kiedy decyzja zostanie wydana i zwlekać z wyjazdem oczekując na otrzymanie tejże decyzji. Nadto, wyjazd A. P. miał charakter służbowy i nie było możliwości zmiany terminu wyjazdu. Podniesiono także, iż nawet jeżeli uznać wyjazd z kraju za okoliczność nieuprawdopodobniającą brak winy podatnika w początkowym okresie biegu terminu, to pozostałe okoliczności (w postaci choroby podatnika oraz agonii i śmierci matki), w pozostałym okresie biegu terminu uprawdopodobniają brak winy podatnika. Wskazano, że organ odwoławczy uznał również, iż agonia, śmierć i pogrzeb matki nie stanowiły okoliczności wyłączającej winę podatnika w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wywiedziono dalej, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. dokonując oceny tej okoliczności nie uwzględnił wpływu agonii matki skarżącego na jego stan psychiczny. Wyjaśniono, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym śmierć, tj. od 13 stycznia 2013 r. do 26 stycznia 2013 r. A. P. zamieszkiwał w tym samym mieszkaniu. Mając na uwadze, iż podatnik miał przez ten okres bezpośredni kontakt z umierającą matką, oczywistym jest zdaniem skarżącego, że sytuacja ta miała znaczny wpływ na pogorszenie jego stanu psychicznego. A. P. był w tym okresie niezdolny do podejmowania innych działań, mając w świadomości agonalny stan matki. Również sama śmierć i pogrzeb były dla skarżącego ogromnie ciężkim przeżyciem. Wyjaśniono również, że choroba jaką przechodził podatnik uniemożliwiała wykonywanie obowiązków. Zdaniem autora skargi znaczny okres czasu, na jaki A. P. otrzymał zwolnienie, wskazuje, iż była to choroba nagła oraz bardzo poważna. Podniesiono nadto, iż A. P. nie miał możliwości wyręczenia się inną osobą w sporządzeniu odwołania w terminie, ponieważ skarżący dopiero 26 lutego 2013 r. uzyskał informację o wydaniu decyzji, nie miał on zatem obiektywnej możliwości posłużenia się osobą trzecią, bowiem sam nie wiedział, iż decyzja została już wydana. Resumując wskazano w skardze, że skarżący uprawdopodobnił brak zawinienia w nie zachowaniu terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga A. P. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sporu jest stwierdzenie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżący uchybił 14 - dniowemu terminowi do wniesienia odwołania. Powyższą kwestię regulują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) – dalej O.p. Zgodnie z art. 223 § 2 cyt. ustawy O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Z kolei w myśl art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. O ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Treść tego przepisu została sformułowana w sposób kategoryczny i bezwarunkowy. Stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi. Organ, jak wynika z akt sprawy, decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r. prawidłowo wysłał adresatowi, tj. stronie skarżącej i doręczył w trybie art. 148 Ordynacji podatkowej w dniu 10 stycznia 2013 r. do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji za stronę. Powyższego strona nie kwestionuje. W tej sytuacji 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji z [...] stycznia 2013 r. minął w dniu 24 stycznia 2013 r. Odwołanie zostało wniesione pismem z dnia 28 lutego 2013 r., co oznacza, że zostało wniesione z uchybieniem terminowi do jego wniesienia, a w tej sytuacji organ - zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. - został przez ustawodawcę zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Należy zaznaczyć, że niniejsza skarga dotyczy problemu uchybienia terminowi do złożenia odwołania, a nie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, który został rozstrzygnięty postanowieniem z dnia [...] roku i który jest przedmiotem zaskarżenia do tutejszego Sądu w sprawie I SA/Łd 883/13. Tryb zastosowany w sprawie, tj. stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowne rozstrzygnięcie wniosku o przywrócenie terminu w tej samej dacie był prawidłowy. Zgodnie bowiem z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w sprawie sygn. akt I FSK 1060/12 - rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Zatem wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi nie może nastąpić po dacie wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tego uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Ta przesłanka została w niniejszej sprawie spełniona. Wskazać też należy, że stosownie do art. 133 § ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez ten sąd jest zatem materiał zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Przyjęcie zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Konsekwencją obowiązywania przywołanej regulacji jest też to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Jakkolwiek z art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika możliwość przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów jednak wyłącznie w przypadku, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym, jak podkreśla się w orzecznictwie celem postępowania dowodowego, o którym mowa w cytowanym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Sąd administracyjny nie jest zatem uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć niejako ponownemu merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2009r., sygn. akt I OSK 1869/07). Ponieważ dokumenty przedłożone z wnioskiem złożonym w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zmierzały w istocie do zmiany ustaleń faktycznych, dodatkowo zaświadczenie dotyczące stanu zdrowia matki skarżącego zostało wydane w dniu [...] lipca 2013 r., a więc po dacie wydania zaskarżonego postanowienia, a poza tym rozstrzygnięcie organu w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, sąd postanowił nie uwzględnić powyższego wniosku. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych przez skarżącego przepisów prawa, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd oddalił skargę. J.B.