II SA/Kr 1090/13
WyrokWSA w Krakowie2013-11-27
Skład orzekający: Mirosław Bator, Renata Czeluśniak, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod przebudowę ulicy może zostać zwrócona byłemu właścicielowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany w sposób inny niż pierwotnie określony w decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały cel wywłaszczenia, uznając, że budowa alejek asfaltowych i zagospodarowanie terenu zielonego stanowiło realizację celu "przebudowy ulicy Z.". Sąd podkreślił, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, a późniejsze decyzje i projekty, które nie były bezpośrednio związane z pierwotną decyzją wywłaszczeniową, nie mogą być podstawą do uznania nieruchomości za niewykorzystaną zgodnie z przeznaczeniem. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod przebudowę ulicy Z. Organ I instancji odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, którym miały być m.in. alejki asfaltowe i zieleń. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Strona skarżąca zarzuciła organom błędną i rozszerzającą wykładnię celu wywłaszczenia, wskazując, że na nieruchomości powstały obiekty handlowe, a nie elementy infrastruktury drogowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędzia WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi "[...]" S.A. w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 10 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu działki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej "[...]" S.A. w K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z 26 listopada 2012 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] oraz części działek: nr [...] i nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach działek: nr [...] i nr [...], poł. w obr. [...] (mały), b. gm. kat. B., na rzecz: "[...]" S.A w K. (w likwidacji).
Organ I instancji wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Gospodarki Komunalnej z 25 maja 1976 r. nr [...], bowiem była niezbędna pod przebudowę ulicy Z. odcinek I, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 28 grudnia 1971 r. nr [...].
Z uwagi na ogólnie określony cel wywłaszczenia organ I instancji dokonał konkretyzacji inwestycji stanowiącej podstawę wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości opierając się na dowodach z dokumentów w postaci projektu technicznego - planu szczegółowego dla obiektu ul. Z. w K. z 1972 r. oraz projektu uporządkowania terenu wokół pawilonu "[...]" w B., zatwierdzonego pismem z 20 lutego 1979 r. nr [...]. Na podstawie wskazanych projektów organ I instancji ustalił, iż w obszarze nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot planowano budowę asfaltowych alejek w układzie promienistym połączonych z zaprojektowanym przejściem podziemnym pod ulicą Z.. Przestrzenie pomiędzy alejkami miały wypełnić zielone wysepki, zaś zgodnie z projektem zagospodarowania terenu wokół pawilonu "[...]", na jednej z zielonych wysepek planowanej na przedmiotowej nieruchomości projektowano budynek kwiaciarni.
Następnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż na potrzeby omawianego postępowania o zwrot pozyskano z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. dowód w postaci zdjęcia lotniczego przedmiotowego terenu, przedstawiającego teren nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot według stanu na dzień 4 maja 1982 r., z którego wynika, że w tym okresie na przedmiotowej nieruchomości funkcjonował układ zaprojektowanych alejek asfaltowych połączonych z przejściem podziemnym pod ul. Z.. Ponadto w granicach części działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach dawnej działki nr [...], pół. w b. gm. kat. B., zlokalizowany był w tamtym okresie budynek usługowy, który zgodnie z projektem zagospodarowania terenu wokół pawilonu "[...]" miał stanowić kwiaciarnię. Przestrzeń pomiędzy alejkami (teren obejmujący m.in. działkę nr [...] oraz część działki nr [...]) wypełniały zielone wysepki. Zdaniem organu I instancji ustalenia poczynione w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym świadczą o tym, iż przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "[...]" S.A. w likwidacji z siedzibą w K., zarzucając organowi I instancji nieprawidłowe określenie celu, na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość, poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż zrealizowane na jej obszarze placu handlowego w B. stanowi realizację celu wywłaszczenia określonego w decyzji jak przebudowa ulicy Z.. Zdaniem strony odwołującej się stwierdzone przez organ I instancji zagospodarowanie terenu nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot nie stanowi ani części ulicy ani infrastruktury związanej z ulicą Z., wobec czego uznanie przez organ I instancji, iż na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia - w kontekście poglądów powszechnie aprobowanych w orzecznictwie i literaturze przedmiotu - świadczy o zastosowaniu przez ten organ niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni pojęcia "celu wywłaszczenia". W odwołaniu wskazano ponadto, iż o zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia świadczy dodatkowo zawiadomienie opublikowane na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta z 5 kwietnia 2012 r., którym poinformowano o możliwości zwrotu nieruchomości położonej na tym samym terenie co nieruchomość stanowiąca przedmiot omawianego postępowania administracyjnego, a co zdaniem strony odwołującej się potwierdza, iż teren ten nie został wykorzystany na cel wywłaszczenia.
Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 10 czerwca 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazano art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, oznaczona aktualnie jako działka nr [...] oraz części działek: nr [...] i nr [...], w granicach działek: nr [...] i nr [...], stanowiąca w dacie wywłaszczenia własność "[...]" Towarzystwo Akcyjne w P., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Gospodarki Komunalnej z 25 maja 1976 r. nr [...], bowiem była niezbędna pod przebudowę ulicy Z. odcinek I, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki o Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 28 grudnia 1971r. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi więc nieruchomość wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami o zwrot której pismem z 4 października 2005 r. wystąpił likwidator "[...]" S.A w likwidacji z siedzibą w K., J. L., w związku z czym organ stwierdził, iż dwie pierwsze przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostały w przedmiotowej sprawie spełnione.
Odnosząc się do kwestii zbędności wywłaszczonej nieruchomości Wojewoda wskazał, że na legalną definicję zbędności zawartą w art. 137 ustawy, zaznaczając równocześnie, iż w pierwszej kolejności organ jest obowiązany możliwie najbardziej precyzyjnie określić cel wywłaszczenia nieruchomości, a następnie ustalić w drodze dostępnych środków dowodowych, czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości zaistniała przesłanka zbędności, określona w art. 137 ust. 1 ustawy. Powołując się na stanowisko doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (m.in. T. Woś, Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości, Warszawa, 2010 r., s. 362 i następne) oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyrok z 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93) – organ podkreślił, że cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Następnie organ wyjaśnił, iż pomimo podjętych poszukiwań nie udało się odnaleźć wskazanej w decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Gospodarki Komunalnej z 25 maja 1976 r. nr [...] - decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 28 grudnia 1971 r. nr [...], co potwierdzają znajdujące się w aktach organu I instancji pisma z właściwych jednostek archiwalnych - Archiwum, Państwowego z 23 listopada 2010 r., Archiwum Zakładowego Urzędu Wojewódzkiego w K. z 12 października 2010 r., Archiwum Urzędu Marszałkowskiego Województwa z 14 października 2010 r. i Archiwum Urzędu Miasta z 18 października 2010 r., jak również pisma Wydziału Skarbu Miasta Urzędu Miasta z 27 lipca 2011 r., Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. z 26 sierpnia 2011 r. oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z 2 listopada 2011 r.
W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji pozyskał natomiast uwierzytelnioną kopię projektu technicznego - planu szczegółowego dla obiektu ul. Z. w K. z 1972 r. oraz uwierzytelnioną kopię projektu uporządkowania terenu wokół pawilonu "[...]" w B., zatwierdzonego pismem z 20 lutego 1979 r. nr [...], na którym znajduje się pieczęć Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego [...]. Analiza pierwszego z ww. dokumentów, na którym przedstawiono m.in. "zakres robót w odc. I-II" planowanej przebudowy ulicy Z., potwierdza ustalenia poczynione przez organ I instancji, iż w obszarze nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot planowano budowę asfaltowych alejek w układzie promienistym, w sąsiedztwie których zaprojektowano przejście podziemne pod ulicą Z.. Teren ten znajdował się pomiędzy pętlą tramwajową oraz zajezdnią autobusową w B.. Podkreślić należy, iż omawiany projekt został opracowany w dacie poprzedzającej wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oraz jest niewątpliwie związany z inwestycją stanowiącą podstawę wywłaszczenia tej nieruchomości, wobec czego należało pozytywnie ocenić przydatność dowodową tego opracowania dla potrzeb koniecznego doprecyzowania celu wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie.
Dokonując oceny wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy przesłanek zbędności przedmiotowej nieruchomości, w oparciu o zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy stwierdził, że przeprowadzone przez ten organ postępowanie wyjaśniające w tym zakresie uznać należy za wyczerpujące, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie jest co do zasady prawidłowe, bowiem w sposób jasny i przekonywający wskazuje fakty i dowody, które legły u podstaw rozstrzygnięcia oraz wnioski, jakie z nich wywiedziono.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, iż przedmiotowa nieruchomości została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a więc nie można odmówić słuszności stwierdzeniu zawartemu w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż nieruchomości tej nie można uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy.
Nadto organ wskazał, że projektowane na terenie przedmiotowej nieruchomości oraz w jej otoczeniu alejki w układzie promienistym oraz sąsiadujące z nimi przejście podziemne pod ulicą Z. istniały już w dacie sporządzenia projektu uporządkowania terenu wokół pawilonu handlowego "[...]" w B., na którym znajduje się pieczęć Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Architektury Urzędu Dzielnicowego [...], zatwierdzonego pismem z 20 lutego 1979 r. nr [...]. Na opracowaniu tym teren ten znajduje się pomiędzy pętlą tramwajową oraz zajezdnią autobusową (od strony ulicy O.) w B., istniejącym pawilonem handlowym "[...]" oraz ulicą Z.. Zgodnie z omawianym projektem przestrzenie pomiędzy alejkami miały wypełnić zielone wysepki, zaś na jednej nich planowano realizację budynku kwiaciarni. Opracowanie to potwierdza więc stan zagospodarowania tego terenu istniejący w roku 1979 oraz wskazuje kierunki jego dalszej adaptacji. Powyższy stan zagospodarowania potwierdza pozyskane przez organ I instancji z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęcie lotnicze z 1982 r., na którym widoczny jest teren nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu oraz jego otoczenie. Na zdjęciu tym widoczny jest obszar z charakterystycznym, promienistym układem alejek otoczonych zielenią oraz przejście podziemne pod ulicą Z. w sąsiedztwie dużego budynku znajdującego się w miejscu ww. pawilonu handlowego "[...]", pętli tramwajowej i zajezdni autobusowej w B..
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał je za niezasadne. Wg organu odwoławczego organ I instancji w sposób prawidłowy i konieczny doprecyzował cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, określony ogólnie jako przebudowa ulicy Z. odcinek I. Ponadto w sposób szczegółowy wykazane zostało, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot została wykorzystana z zgodnie z prawidłowo doprecyzowanym celem wywłaszczenia. Wobec powyższego nie ma więc znaczenia podnoszona w odwołaniu okoliczność wykorzystywania aktualnie przedmiotowej nieruchomości jako placu handlowego. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, że obowiązek zawiadomienia poprzedniego właściciela przez podmiot publicznoprawny będący właścicielem wywłaszczonej w przeszłości nieruchomości o możliwości ubiegania się o jej zwrot aktualizuje się w momencie powzięcia przez ten podmiot zamiaru użycia tej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wystosowanie zawiadomienia, o którym mowa w art. 136 ust. 2 u.g.n. nie jest poprzedzane przeprowadzeniem wnikliwego postępowania wyjaśniającego w ramach postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Takie bowiem działanie, tj. badanie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczałoby w istocie prowadzenie z urzędu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa wymagają w tym zakresie wyraźnego wniosku strony, co stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Mając na uwadze powyższe, organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła "[...]" S.A. w K. zarzucając:
• naruszenie art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż cel wywłaszczenia nieruchomości objętych decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 maja 1976 r. nie był wskazany w sposób precyzyjny, podczas gdy w decyzji tej cel wywłaszczenia jednoznacznie i precyzyjnie określony i była nim "przebudowa ulicy Z.';
• błędne i dokonane z naruszeniem wynikającej z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasady ścisłej interpretacji celu wywłaszczenia poprzez uznanie, iż w ramach celu wywłaszczenia w postaci "przebudowy ulicy Z." mieścić się mogły inwestycje nie polegające na przebudowy ulicy, takie jak budowa placu z pawilonami handlowymi, podczas gdy przebudowa ulicy to pojęcie, które należy wiązać z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na przebudowę takiego obiektu budowlanego jest ulica;
• błędne i dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. uznanie, iż budowa alejek asfaltowych objęta była inwestycją w postaci przebudowy ulicy Z. podczas gdy z żadnego dowodu, w tym dowodu z dokumentu nie wynika, że realizacja tych alejek objęta była tą inwestycją;
• błędne rozstrzygnięcie wątpliwości organu w zakresie celu wywłaszczenia na korzyść
szerokiej interpretacji pojęcia "przebudowa ulicy Z." podczas, gdy
zgodnie z zasadą ścisłego rozumienia celu wywłaszczenia wszelkie wątpliwości
winien rozstrzygnąć w kierunku wąskiego rozumienia celu wywłaszczenia;
• błędne i dokonane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. rozstrzygnięcie
kwestii celu wywłaszczenia poprzez powołanie się na plany budowy na nieruchomości alejek asfaltowych, podczas gdy istnienie ewentualnych planów budowy alejek asfaltowych na nieruchomościach, objętych następnie decyzją wywłaszczeniową nie oznacza, iż "przebudowa ulicy Z." obejmowała również budowę asfaltowych stosownie do takich planów;
• błędne zaniechanie precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczania określonego w decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 maja 1976 r. znak sprawy: [...];
• naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, iż projekt uporządkowania terenu wokół pawilonu [...] zatwierdzonego pismem z 20 lutego 1979 r. potwierdza istnienie w 1979 r. alejek w układzie promienistym sąsiadującego oraz sąsiadującego z nimi przejścia podziemnego, a także, iż zgodnie z tym projektem przestrzenie między alejkami miały wypełnić zielone wysepki, a na jednej z planowano realizacje budynku kwiaciarni. Tymczasem z powołanego projektu wynika, iż budynek kwiaciarni istniał już w 1979 r. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w innych dowodach, z których wynika, że już w roku 1976 na wywłaszczonych nieruchomościach znajdowały się (a nie były dopiero w planach pawilony handlowo-usługowe (takie ustalenia poczynił już organ I instancji, okoliczność taka wynika też m.in. z pisma J. U. z 11 marca 2013 r.) Wbrew zatem stanowisku Wojewody [...] w 1979 r. nie planowano budowy budynku kwiaciarni, bowiem budynek ten powstał po wywłaszczeniu już w 1976 r., co wynika między innymi z powołanego projektu uporządkowania terenu;
• błędne nieuwzględnienie przez Wojewodę okoliczności, iż na zdjęciu lotniczym z 1982 r. znajdowały się pawilony handlowo-usługowe (m.in. te użytkowane od 1976 r. przez P. U.) i przemilczenie tej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz przesłonięcie jej stwierdzeniem, iż na zdjęciu tym widoczny jest jedynie obszar z charakterystycznym promienistym układem alejek oraz przejście podziemne w sąsiedztwie budynku znajdującego się w miejscu pawilonu [...];
• błędne i dokonane z naruszeniem zasady zakazu użycia (przeznaczenia) wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu uznanie, iż nieruchomości wywłaszczone decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 maja 1976 r. wykorzystane zostały na cel wywłaszczenia w postaci "przebudowy ulicy Z." podczas gdy nieruchomości te już w 1976 r. wykorzystane zostały m.in. na cele budowy pawilonów handlowych, których to celów w żaden sposób nie można utożsamiać z "przebudową ulicy Z.", w tym nawet tak szeroko rozumianą, jak zdaje się to przyjmować Wojewoda, a zatem polegającą na budowie na tych nieruchomościach alejek asfaltowych; wbrew zatem stanowisku Wojewody, nieruchomości te nie tylko obecnie (aktualnie) wykorzystywane są jako plac handlowy, lecz i wówczas po wywłaszczeniu były tak wykorzystywane, co nie miało nic wspólnego z przebudową ulicy Z. i co oznacza, że nieruchomości te nie zostały użyte na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, lecz zrealizowano na nich inny cel;
• błędne i dokonane z naruszeniem art. 137 ugn nieuwzględnienie przez Wojewodę, iż w rozumieniu powołanego przepisu nieruchomość należy uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli na wywłaszczonej nieruchomości zrealizowano inny cel niż cel publiczny określony w decyzji o wywłaszczeniu;
• naruszenie art. 136 ust. 3 i 137 ustawy poprzez błędne uznanie, iż nieruchomość będąca przedmiotem decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 25 maja 1976 r. wykorzystana została na cel wywłaszczenia w postaci przebudowy ulicy Z. i błędne odmówienie zwrotu tej nieruchomości
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania J. U. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi /art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.
W wyniku dokonanej przez Sąd oceny postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że skarga jest zasadna.
Organy administracji publicznej wydając ww. decyzje błędnie bowiem, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, uznały, że celem wywłaszczenia była budowa alejek asfaltowych jako część inwestycji polegającej na przebudowie ulicy Z..
Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Gospodarki Komunalnej z 25 maja 1976 r. nr [...] (dalej nazywaną w skrócie: decyzją wywłaszczeniową) jako niezbędna pod przebudowę ulicy Z. odcinek I, zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 28 grudnia 1971 r. nr [...] (dalej nazywaną w skrócie: decyzją z 28 grudnia 1971 r.) zatwierdzającą plan realizacyjny przebudowy ul. Z. (pierwsze zdanie uzasadnienia decyzji k. 62/2 akt adm. I inst.). W celu precyzyjnej i ścisłej wykładni celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej z 1976 r. należało więc przeanalizować odnalezioną i znajdującą się w aktach administracyjnych część decyzji z 28 grudnia 1971 r. Projektu realizacyjnego przebudowy u. Z. nie odnaleziono. W aktach administracyjnych (k. 258-259) znajduje się natomiast kopia dokumentu Miejskiego Biura Projektów Zespołu Sprawdzającego z dnia 28 grudnia 1971 r. o nazwie Klauzula nr 380/71 Założenia Techniczno- Ekonomiczne przebudowy u. Z. w K.. Opracowanie to składało się z jedenastu części wymienionych w punktach. Zaznaczono w nim, że zostało sprawdzone, uznane za sporządzone prawidłowo i może być podstawą dalszego opracowania po zatwierdzeniu przez inwestora. Do projektów wymienionych w ww. Założeniach nawiązuje wprost decyzja z dnia 28 grudnia 1971 r. (kopia z odpisu: k. 250-251 i k. 253-256 akt adm. I inst.). W Założeniach tych nie wymieniono projektu zieleni, a w decyzji z dnia 28 grudnia 1971 r. zatwierdzającej plan przebudowy ul. Z. w K. w pkt 4 nakazano w następnej fazie projektu opracować projekt zieleni, zaznaczając, że wymaga on dodatkowego zatwierdzenia przez WBUiA. Z analizy ww. dokumentów: Założeń oraz decyzji z dnia 28 grudnia 1971 r., w tym z jej uzasadnienia wynika, z jednej strony szeroki zakres planowanych robót nazwanych przebudową ulicy, z drugiej – istotniejszy dla niniejszej sprawy fakt, że decyzja ta nie zatwierdzała projektu zieleni. Ten bowiem został sporządzony rok później, w 1972 r. (k. 260 akt adm. I inst.). Skoro niewątpliwie cel wywłaszczenia podlega wykładni ścisłej, a w przedmiotowej sprawie decyzja wywłaszczeniowa z 1976 r. stanowi, że celem tym jest przebudowa ulicy zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny, ale decyzja nie obejmuje projektu zieleni to trudno uznać, aby realizacja alejek asfaltowych na podstawie rok później opracowanego projektu była celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji z 1976 r. w związku z projektem realizacyjnym zatwierdzonym w 1971 r. Gdyby celem wywłaszczenia, jak twierdzą organy, była realizacja ww. alejek wraz z pasami zieleni jako "infrastruktura mogąca w tamtym okresie służyć mieszkańcom [...] do przemieszczania się pomiędzy pętlą tramwajową i pętlą autobusową (...) i pozwalająca korzystać z istniejących już punktów usługowych" na podstawie projektu z 1972 r. to nie było przeszkód, aby decyzję zatwierdzającą ten projekt również wymienić w decyzji wywłaszczeniowej z 1976 r.
Ustalenia organów, że zgodnie z projektem technicznym - planem szczegółowym dla obiektu ul. Z. w K. z 1972 r. planowano w obszarze nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot budowę asfaltowych alejek w układzie promienistym połączonych z zaprojektowanym przejściem podziemnym pod ulicą Z., a przestrzenie pomiędzy alejkami miały wypełnić zielone wysepki, zaś zgodnie z projektem zagospodarowania terenu wokół pawilonu "[...]", na jednej z zielonych wysepek planowanej na przedmiotowej nieruchomości projektowano budynek kwiaciarni oraz , że zrealizowano ten projekt pozostaje, zdaniem Sądu bez znaczenia, dla wykładni celu wywłaszczenia, wobec ww. treści decyzji wywłaszczeniowej.
Stwierdzić zatem należy, że przez przebudowę ul. Z. w K. zgodnie z decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady Narodowej miasta [...] z 28 grudnia 1971 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny przebudowy ul. Z. (bez projektu zieleni) nie można rozumieć budowy alejek i zaprojektowanie terenu zieleni.
Dlatego organy administracji publicznej orzekające ponownie w przedmiocie zwrotu nieruchomości oceniając przesłanki zbędności z art. 137 ugn winny uwzględnić przy ocenie celu wywłaszczenia treść decyzji wywłaszczeniowej z 1976 r. ściśle w związku z decyzją z 1971 r., a nie z późniejszymi decyzjami.
Odnosząc się natomiast do faktycznego sposobu zagospodarowania terenu, na którym znajdują się objęte niniejszym postępowaniem działki (i ich części), to przyznać należy rację skarżącemu, że zrealizowanie zaraz po wywłaszczeniu obiektu handlowego i jego wydzierżawienie uczestnikowi J. U., a następnie budowa następnych pawilonów handlowo-usługowych nie tylko nie jest związane z przebudową ulicy, ale podważa nawet zasadność przyjętego przez organy celu wywłaszczenia jako terenu zielonego z alejkami ułatwiającymi połączenie pomiędzy ww. pętlami. W piśmie z dnia 22 listopada 2004 r. (k. 59 akt adm.) uczestnik J. U. podniósł m.in., że wydzierżawia obiekt od 1977 r., a " na terenie gdzie stoi nasz pawilon od przed i po wojnie była pętla autobusowa a nie teren zajęty pod ulicę Z. w latach 70 - tych".
Wobec stwierdzenia powyższego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na treść decyzji, w pkt I sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c ppsa, a w przedmiocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło