V SA/Wa 1774/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. B. – P. "P." J. B. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia ... marca 2013 r. nr ... w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione; 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz J. B. – P. "P." J. B. kwotę ... zł (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądwego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. znak [...] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nałożył na J. B. (zwanego dalej: skarżącym) prowadzącego działalność pod nazwą P., karę pieniężną w wysokości 50.000 zł za naruszenie warunku 2.2.2. koncesji udzielonej w dniu z [...] .06.2004 r. na obrót paliwami ciekłymi poprzez wprowadzenie do obrotu benzyny bezołowiowej PB95, niespełniającej wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. Nr 192, poz. 1969). Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] lutego 2013 r. nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Skarżący pismem przekazanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. do Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] marca 2013 r. wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania (pismo z dnia [...] marca 2013 r.) zarzucając przedawnienie kwoty dochodzonej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, niesłuszne naliczenie odsetek za zwłokę od dochodzonej kwoty, oraz nieprzesłanie zobowiązanemu upomnienia zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.". Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki powyższe zarzuty zobowiązanego uznał za nieuzasadnione podnosząc, iż decyzja Prezesa URE z dnia [...] grudnia 2006 r. jest decyzją prawomocną od dnia [...] września 2008 r., co skutkuje tym, że przedawnienie należności może nastąpić z końcem 2013 r. (art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.); dalej: "O.p."). Organ administracji wywiódł również możliwość naliczania odsetek za zwłokę od niezapłaconej kary pieniężnej oraz dodatkowo wyjaśnił, że wysokość kary pieniężnej została określona w decyzji administracyjnej i skarżący zdawał sobie sprawę z obowiązku jej zapłaty. Ponadto należność wynika z treści orzeczenia i jest to wystarczająca, w ocenie organu, przesłanka zwolnienia wierzyciela z obowiązku przesyłania upomnienia zobowiązanemu. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź stwierdzenie nieważności postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w opisanej wyżej sprawie nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonych przez podatnika zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; - art. 33 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 70 O.p. poprzez prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania, pomimo upływu terminu przedawnienia do dochodzenia należności, - art. 70 § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zobowiązanie wynikające z nałożenia kary pieniężnej przedawniło się z końcem 2013 r.; - art. 15 § 1 u.p.e.a. w zw. z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię oraz zastosowanie poprzez uznanie, że postępowanie egzekucyjne w tej sprawie może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia. W ocenie skarżącego termin przedawnienia dochodzenia przedmiotowej należności upłynął z końcem 2011 r. tj. po 14 dniach od wydania decyzji o nałożeniu kary. Dalej rozwijając postawione w skardze zarzuty skarżący stwierdził, że upomnienie stanowi obligatoryjny element postępowania egzekucyjnego i bez tego doręczenia egzekucja administracyjna nie może być skutecznie wszczęta i prowadzona. Odmienne stanowisko może, zdaniem skarżącego, pod wątpliwość poddać realizację zasady "zagrożenia egzekucją". W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi ponownie podnosząc, iż obowiązek doręczenia upomnienia nie dotyczy sytuacji gdy należność pieniężna określona została w orzeczeniu. W piśmie procesowym z dnia 14 listopada 2013 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego podtrzymał wcześniej przedstawione w skardze zarzuty dodatkowo uzupełniając je o błędnie obliczone przez organ przedawnienie zapłaty w/w kary pieniężnej podnosząc, iż prawomocność decyzji, jej wykonalność w trybie egzekucyjnym nie zakreśla początku biegu terminu płatności należności nią ustalonej. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego wywiódł, iż decyzja Prezesa URE nakładająca karę pieniężną ma charakter konstytutywny bowiem kara powstaje wskutek doręczenia decyzji orzekającej o jej nałożeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Z akt sprawy wynika, iż kontroli Sądu poddane zostało postanowienie wierzyciela o uznaniu zarzutów zobowiązanego, wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1, 3 i 7 u.p.e.a., za nieuzasadnione. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli narusza przepisy prawa, w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą prawną zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej mogą być wyłącznie przyczyny enumeratywnie wymienione w tym przepisie: - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 w/w ustawy, - błąd co do osoby zobowiązanego, - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 w/w ustawy, - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, - niespełnienie wymogów określonych w art. 27 w/w ustawy. Zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać pouczenie o możliwości wniesienia tego środka prawnego. Trzeba też wyraźnie podkreślić, iż zobowiązany nie może po upływie 7 - dniowego terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów oraz wnosić nowych zarzutów w terminie późniejszym, przywołując nowe ich podstawy. W ocenie Sądu, za zasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 70 O.p. Zdaniem Prezesa URE z dniem uprawomocnienia się wyroku z 23 września 2008 r. (sygn. akt VI [...] ) oddalającego apelację skarżącego od wyroku Sądu Okręgowego w [...] – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalającego odwołanie zobowiązanego uprawomocniła się również decyzja Prezesa URE nakładająca na przedsiębiorcę karę pieniężną, a zatem od tego dnia należy liczyć upływ terminu płatności, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. Według Prezesa URE bieg terminu przedawnienia zapłaty kary pieniężnej należy zatem liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku tj. od 31 grudnia 2008 r. Powyższe stanowisko uznać należy za nieuprawnione. Należy zauważyć, iż do kar pieniężnych nakładanych przez Prezesa URE, które stanowią niepodatkowe należności budżetowe, zastosowanie znajdują, na podstawie art. 2 § 2 O.p., przepisy działu III O.p., w tym m. in. art. 70 O.p., zakreślający bieg terminu przedawnienia nałożonej kary pieniężnej. Skoro zatem przedmiotowa sankcja karnoadministracyjna przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności kary pieniężnej (art. 70 § 1 O.p.), to początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności kary pieniężnej. Należy również wyjaśnić, iż decyzja w przedmiocie kary pieniężnej w części nakładającej na adresata obowiązek zapłaty ma charakter decyzji ustalającej zobowiązanie. Stosownie do art. 47 § 1 O.p. termin płatności kary wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej jej wysokość. Należy wyjaśnić, iż wykonalność decyzji w trybie egzekucyjnym, nie zakreśla początku biegu terminu płatności należności nią ustalonej. Zgodnie z art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, z późn. zm.) postępowanie w sprawie odwołania od decyzji Prezesa URE toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki. Wniesienie odwołania od decyzji Prezesa URE nie wstrzymuje wykonania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej. Zgodnie jednak z art. 47952 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) strona, która wniosła odwołanie, ma możliwość uzyskania ochrony tymczasowej. Wstrzymanie wykonania decyzji nie powoduje jednakże wstrzymania biegu terminu płatności należności, bowiem, jak trafnie wskazuje skarżący, decyzja nakładająca obowiązek weszła do obrotu prawnego. Nieuprawniony jest pogląd Prezesa URE, iż w sytuacji długotrwałego postępowania odwoławczego skutkowałoby to również niemożnością egzekwowania wykonania decyzji po zakończeniu postępowania sądowego, a co za tym idzie skutkowałoby bezprzedmiotowością tego postępowania. Należy podkreślić, iż w art. 70 O.p. ustawodawca zawarł prawne środki chroniące interes wierzyciela, m.in. poprzez wskazanie okoliczności mających wpływ na zawieszenia bądź przerwanie biegu terminu przedawnienia. W szczególności wskazać należy, iż stosownie do art. 70 § 6 pkt 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem doręczenia postanowienia o przyjęcia zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d § 2, lub doręczenia zarządzenia w trybie przepisów o postępowaniu w administracji. Za niezasadny Sąd uznał zarzut dotyczący obowiązku doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obowiązek doręczenia upomnienia nie dotyczy sytuacji gdy należność pieniężna określona została w orzeczeniu. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego opierając się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu organ egzekucyjny, rozpatrując zgłoszony przez skarżącego zarzut, o którym jest mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., będzie zobowiązany uwzględnić ocenę prawną poczynioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 i 205 § 2 i 3 cyt. ustawy.