II SA/Sz 748/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-11-28
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Barbara Gebel, Elżbieta Makowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a jedynie w pobliżu, posiada interes prawny uzasadniający jej status strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba, której nieruchomość znajduje się w pobliżu planowanej inwestycji, ale poza obszarem jej oddziaływania, nie posiada interesu prawnego uzasadniającego jej status strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Brak wykazania naruszenia prawnie chronionych dóbr skutkuje niedopuszczalnością odwołania i umorzeniem postępowania odwoławczego.Stan faktyczny
Skarżąca M. P. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań budowy biogazowni. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że skarżąca nie jest stroną postępowania, ponieważ jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych przez organ I instancji, w tym brak prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu postępowania i umożliwienia czynnego udziału.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 67) oraz art. 1 i art. 2 ustawy
z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem M. P. od wydanej w dniu
[...]. decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą - Budowa Biogazowni
w m. [...] do produkcji 700 m3/h oczyszczonego gazu (metanu) 1000 m3 /h gazu Ls" na nieruchomości złożonej z działek gruntu nr [...].
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia SKO przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynika, iż organ pierwszej instancji, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez inwestora Spółki A, prowadzącego Przedsiębiorstwo i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego określonego przepisami art. 71, art. 75 ust.1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania (Dz. U Nr 199, poz. 1227 ze zm.), przywołaną wyżej decyzją określił środowiskowe warunkowania zgody na realizację opisanego przedsięwzięcia.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła i M. P., zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 10 art. 49 i 61 ust. 4 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W ocenie odwołującej, wydając kwestionowaną przez nią decyzję organ dokonał nieprawidłowej kwalifikacji stron postępowania, gdyż nie zawiadomił w sposób przewidziany w przepisie art. 49 Kpa o wszczęciu postępowania i dalszych czynnościach organu wszystkich stron oraz nie umożliwił im wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. Odwołująca się podała, iż o treści kwestionowanej decyzji dowiedziała się w dniu 14 marca 2013 r. z programu emitowanego w lokalnej telewizji kablowej. Nadto podniosła, iż decyzja jest niezgodna z planem zagospodarowania przestrzennego Miasta. Wskazała też, iż niezabudowaną działkę gruntu o numerze geodezyjnym [...], nabyła w celu realizacji na niej budowy hotelu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazało, iż pierwszą czynnością podejmowaną przez organ odwoławczy jest kontrola dopuszczalności odwołania. Postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Zgodnie z art. 127 § 1 Kpa legitymacja do złożenia odwołania przysługuje stronie, tj. podmiotowi, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło postępowanie, w którym została wydana decyzja organu pierwszej instancji. Odwołanie jest niedopuszczalne gdy wnosi je osoba nieuprawniona, a więc osoba nic posiadająca przywileju strony w sprawie w rozumieniu art. 28 Kpa.
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktryna, dokonując wykładni pojęcia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa przyjmuje obiektywną wersję legitymacji strony. Stroną w rozumieniu tego przepisu jest osoba fizyczna lub prawna albo też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać konkretne korzyści, albo też może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej.
O tym, czy jest się stroną postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola danej osoby, ani podnoszone przez nią hipotetyczne naruszenia interesu faktycznego. Przyjmuje się, że pojęcie interesu prawnego może być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca, potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny a nie ewentualny" (wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998 r., IV SA 1106/97, Lex, nr 43360; podobnie postanowienie NSA z dnia 5 lutego 1998 r., I SA/Po 1242/97, Lex, nr 32727).
Dalej organ odwoławczy wskazuje, iż w orzecznictwie dominuje pogląd, że tylko przepis prawa materialnego, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Rozróżnić bowiem należy kwestię interesu prawnego od interesu faktycznego, to jest stanu w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu.
W przypadku decyzji o wydanie środowiskowych uwarunkowań, prawem, które będzie stanowić podstawę do wyznaczenia stron postępowania, będą przepisy ustalające standardy jakości środowiska. W postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko stronami tego postępowania bezsprzecznie będą właściciele działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, jak też właściciele działek objętych przewidywanym obszarem ograniczonego oddziaływania, jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji będzie wykraczać poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Obowiązek wyznaczenia (utworzenia) obszaru ograniczonego oddziaływania dla określonej inwestycji powinien wynikać, zgodnie z uregulowaniami Działu V "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz na obszar Natura 2000" ustawy
z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Naruszenie prawnie chronionego interesu musi być udowodnione, np. wykazane w raporcie.
W raporcie opracowanym dla przedmiotowego postępowania zawierającym ocenę oddziaływanie inwestycji na przyległe tereny, określono zasięg tego oddziaływania. Dokonano tego na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska
dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji
w powietrzu (Dz. U. 2010. Nr 16. poz. 87) w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r.
w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2007, Nr 120,
poz. 826), w zakresie emisji hałasu.
W treści przedmiotowego raportu, który zawierał szczegółową analizę oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne komponenty środowiska w fazie realizacji i eksploatacji, nie stwierdzono oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość M. P.
Nadesłany wraz odwołaniem materiał dowodowy potwierdza, iż w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji tego przedsięwzięcia M. P. nie została uznana jako strona, gdyż jej niezabudowana nieruchomość, oznaczona w ewidencji gruntów nr [...], położona jest na terenie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta na przemysł i usługi: P - tereny obiektów produkcyjnych, składów i magazynów, U - tereny zabudowy usługowej i znajduje się w odległości ok. 263m w kierunku południowym od granicy działek gruntu: [...], na których planowana jest realizacja budowy biogazowni, a więc - zgodnie z przeprowadzoną analizą - nie znajduje się w strefie prawnie chronionej.
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że nieruchomość odwołującej się znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, a inwestycja uniemożliwi lub utrudni korzystanie z nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.(art. 143 Kc) W przedmiotowej sprawie zatem należy uznać, że oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia nie będzie ingerowało w prawa rzeczowe M. P., co skutkuje uznaniem, że nie ma ona interesu prawnego w niniejszej sprawie, a zatem nie posiada przymiotu strony.
Mając na względzie powyższe, wobec nie wykazania w jakim zakresie wydana decyzja narusza przynależne odwołującej prawa, Kolegium stwierdziło niedopuszczalność odwołania i w związku z tym umorzyło postępowanie odwoławcze.
Powyższą Decyzję M. P. zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia, a także uchylenia decyzji organu I instancji oraz zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając swą skargę skarżąca wskazuje, iż w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, iż interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., ma materialnoprawny charakter. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Innymi słowy o tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny, a contrario - brak jest podstaw do uznania danego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy nie można ustalić przepisu prawa materialnego, z którego wywieść można byłoby jego konkretne prawa lub obowiązki.
W niniejszej sprawie organ uznał, że skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa Biogazowi w m. [..] do produkcji 700m3/h oczyszczonego gazu (metanu) - 1 000 m3/h gazu Ls, gdyż zakres oddziaływania planowanego przedsięwzięcia nie przekroczy granic działki inwestora.
Skarżąca wskazuje, że z akt postępowania jednoznacznie wynika, że postępowanie
w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Budowa Biogazowi w m. [...] do produkcji 700m3/h oczyszczonego gazu (metanu) -1 000 m3/h gazu Ls" na nieruchomości złożonej
z działek nr [...] , które zakończyło się ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] i toczyło się z rażącym naruszeniem prawa, w tym art. 9 k.p.a . Z jego treści wynika, że, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego
i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa,
i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek "
Z kolei zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję administracyjną o środowiskowych uwarunkowaniach. Wydanie takiej decyzji musi być poprzedzone wszczęciem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61 ust. 4 Kpa o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Z kolei art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko daje możliwość organowi zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania jak i dalszych czynnościach organu w trybie art. 49 Kpa jeżeli liczba stron przekracza 20.
Zgodnie z orzecznictwem administracyjnym przepis art. 74 ust. 3 nie zwalnia organów administracji z precyzyjnego ustalenia, komu w konkretnym przypadku przysługują przymioty strony. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek ustalić, kto będzie brał w nim udział, jako strona, chociażby po to by ustalić czy liczba stron przekracza 20 osób, gdyż tylko w takim przypadku może dokonać doręczeń zgodnie z art. 49 Kpa.
Z akt sprawy wynika, że Burmistrz nie podjął żadnych czynności aby ustalić kto będzie brał udział w postępowaniu jako strona i założył, że stron postępowania jest więcej niż 20, a tylko w przypadku precyzyjnego ustalenia liczby stron postępowania Burmistrz mógł skorzystać z wyjątkowej możliwości przewidzianej w art. 49 k.p.a. Najistotniejsze jednak jest to, że Burmistrz nie zawiadomił stron o wszczęciu postępowania administracyjnego w żaden sposób,
a także nieprawidłowo zawiadamiał o kolejnych czynnościach, co skutkowało pozbawieniem zainteresowanych, w tym skarżącej, czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu. Obwieszczenie na jakie powołuje się Burmistrz z dnia 15 czerwca 2012 r. dotyczy już kolejnego etapu postępowania administracyjnego, a mianowicie wydania postanowienia o nałożeniu na wnioskodawcę obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji. Jeśli nawet przyjąć, że obwieszczenie to stanowi zawiadomienie o wszczęciu postępowania, to jest ono nieskuteczne.
Stosownie do uregulowania wynikającego z art. 49 Kpa, strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia z dnia 13 czerwca 2011 r. (II SA/Kr 540/2011 Lex Polonica nr 2788654) wskazał, że obwieszczenie aby mogło być skutecznie ogłoszone, musi spełniać wymogi dokumentu, o którym mowa w art. 75 §. 1 Kpa, w tym musi zawierać adnotację o jego wywieszeniu przez okres 14 dni, wskazując konkretnie, jaki to był okres.
Żadne z obwieszczeń dokonanych przez Burmistrza tego wymogu nie spełnia. Nie wiadomo bowiem od jakiego dnia należało liczyć zakreślony stronom przez Burmistrza termin. W związku z powyższym żadne z obwieszczeń nie może wywołać jakiegokolwiek skutku prawnego, a wszystkie czynności Burmistrza związane z zawiadamianiem stron o toczącym się postępowanie są nieważne.
Poza tym sposób publikacji obwieszczenia nie odpowiadał warunkom określonym w art. 49 K.p.a., w wyniku czego zainteresowane strony nie wiedziały
o wszczęciu postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także jego biegu i zakończeniu. W szczególności niewystarczającym było zamieszczenie obwieszczenia na stronie internetowej jak
i tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta. Żaden przepis prawa nie nakłada bowiem obowiązku śledzenia wydarzeń i informacji zamieszczanych przez Burmistrza na stronie internetowej czy tablicy ogłoszeń Urzędu. Natomiast rzekome umieszczenie obwieszczenia w pobliżu planowego przedsięwzięcia nie miało miejsca, gdyż brak jest potwierdzenia mieszkańców zajmujących sąsiednie nieruchomości, że zauważyli takie obwieszczenie. Obowiązek wykazania prawidłowego zawiadomienia strony o decyzjach i czynnościach podejmowanych w toku postępowania spoczywa na organie. Ograniczenie się do stwierdzenia, że obwieszczenie wywieszono w pobliżu planowanego przedsięwzięcia ale nie wiadomo gdzie, nie stanowi wypełnienia obowiązku wykazania prawidłowego zawiadomienia stron. Organ podejmujący tak ważną dla społeczności lokalnej, a w szczególności mieszkańców sąsiadujących
z terenem, na którym planowana jest inwestycja, decyzję, musi wykazać się szczególną starannością w wypełnieniu obowiązku informowania nie tylko społeczeństwa, ale przede wszystkim stron postępowania o toczącym się postępowaniu. Gdyby Burmistrz prawidłowo wypełnił ciążące na nim obowiązki, zajmujący sąsiednie nieruchomości skorzystaliby z przysługujących im praw i aktywnie uczestniczyli w postępowaniu.
Za zaniedbania Burmistrza nie mogą odpowiadać strony i nie ponoszą one winy w tym, że nie brały udziału w toczącym się, tak ważnym dla nich ale i dla społeczeństwa postępowaniu. Zachodzi więc podstawa do uchylenia wskazanej decyzji.
Przy czym skarżąca wskazuje, że już same uzasadnienie zaskarżonej decyzji budzi wątpliwości co do zasadności rozstrzygnięcia, albowiem sam organ wskazał,
że nie ustosunkowuje się do zarzutów merytorycznych z uwagi na konieczność wyjaśnienia kto może być uznany za stronę. W przeciwnym wypadku organ winien odnieść się do wskazanych w odwołaniu zarzutów merytorycznych i pouczyć skarżącą o możliwości wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania.
W sposób zwyczajowo przyjęty należy dokonać obwieszczenia w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, tj. w miejscu faktycznie bliskim planowanemu przedsięwzięciu, ale jednocześnie uczęszczanym. Obwieszczenie bowiem dotyczy strony a nie terenu i to w tym przypadku terenu przyszłej biogazowni zarośniętego drzewami i krzewami. Oznacza to, że można umieścić obwieszczenie na pobliskim przystanku, tablicy ogłoszeń, sklepie, płocie, a dodatkowo również np. na domu sołtysa, na drzwiach kościoła itp. czyli w miejscach ogólnie dostępnych i powszechnie uczęszczanych. Sposób ten powinien również być określony w obwieszczeniu.
W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja winny zostać uchylone także z uwagi na naruszenie prawa wynikające z braku prowadzenia konsultacji ze społeczeństwem w sprawie wydania decyzji.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 11 ppkt. C przez podanie do publicznej informacji rozumie się łączne:
- udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie,
- ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie,
- ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia.
Z uzasadnienia decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] r. wynika, że informacja o raporcie została umieszczona dopiero 29 sierpnia 2012 r. na stronie Biuletynu Informacji Publicznej.
W Obwieszczeniu Burmistrza nr [...] r. podano natomiast termin do składania uwag do raportu od 16 sierpnia do 6 września 2012 r. Brak jest natomiast wymaganej dokumentacji potwierdzającej podanie do publicznej informacji o możliwości składania uwag i wniosków w sprawie raportu do dnia 24 września 2012 r. Powyższy stan wynika również z niżej cytowanego uzasadnienia decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] r., a mianowicie:
"Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko Burmistrz w dniu 14 sierpnia 2012 r. podał do publicznej wiadomości: poprzez umieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych a w dniu 29 sierpnia 2012 r. w Systemie Informacji o Środowisku pod adresem www.system.sios.pl/search, na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta www.bip.bialogard.info oraz poprzez obwieszczenie wywieszone na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Miasta i w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, informację o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy (wnioskiem, raportem), składania uwag i wniosków w formie pisemnej, ustnie do protokołu w Urzędzie Miasta, oraz za pomocą środków komunikacji elektronicznej w terminie do 24 września 2012 r.".
Z powyższego wynika, że organ podaje dwa różne terminy do składania uwag bez zapewnienia właściwej informacji w tym zakresie dla mieszkańców.
Podanie informacji do publicznej wiadomości w rozumieniu ustawy polega na łącznym ogłoszeniu jej na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, na ogłoszeniu informacji w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz na ogłoszeniu informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty
w miejscu planowanego przedsięwzięcia. Terminy ich publikowania nie mogą być dowolne. Z tego względu przekazywanie poszczególnych wyżej wymienionych trzech rodzajów informacji o dokumencie (raporcie) nie może być późniejsze niż pierwszy dzień do składania przez społeczeństwo uwag do tego dokumentu.
Informacja o raporcie ukazała się natomiast na stronie Biuletynu Informacji Publicznej dopiero dniu 29 sierpnia 2012 r., a zmieniana nie wiadomo w jakim zakresie 31 sierpnia 2012 r.
Umieszczenie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej ukazało się więc 5 dni po ustalonym terminie do zgłaszania uwag. W związku z tym Burmistrz nie dopełnił skutecznie wymogu przekazania do publicznej informacji
o 21-dniowym terminie do składania uwag na temat raportu, wynikającym z art. 33
ust. 1 pkt. w związku z art.3 ust.1 pkt. 1 i w związku z art. 3 ust. 1 pkt.1 1 ppkt. a,b,c
cyt. ustawy
W związku z powyższym cały zakres podanej informacji jest nieskuteczny
w zakresie przekazania informacji o raporcie. Ewentualne zmiany terminów konsultacji powinny być określone od nowa we wszystkich sposobach określonych w art. art.3 ust. 1 pkt 11 ppkt.a,b,c cyt. ustawy.
Z tych samych uchybień proceduralnych nie może wywoływać skutków prawnych Obwieszczenie Burmistrza z dnia [...] W piśmie tym określono termin składania uwag w terminie "21 dni od ukazania się niniejszej informacji". Jeżeli przyjąć nawet najwcześniejszy dzień do składania uwag to przypada on na 16 czerwca 2012 r.
W ocenie skarżącej wyznaczenie przez Burmistrza terminu
do składania uwag do raportu liczonego od pierwszego dnia po ogłoszeniu Obwieszczeń z dnia [...], stanowi wyjątkowo rażące naruszenie przepisów, tj. art. 7,8,9 i 10 Kpa.
Skarżąca podnosi także, że w toku postępowania nie zapewniono udziału społeczeństwa w ocenie raportu, po dokonanych w nim zmianach na wniosek Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska - Wydziału Spraw Terenowych, co stanowi naruszenie art. 33 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że właśnie raport był podstawą do uznania, że skarżąca nie ma interesu prawnego a zatem nie posiada przymiotu strony.
Skoro raport ten nie był znany skarżącej, nie może wobec tego stanowić dowodu, który wykluczają z grona osób uznanych za stronę.
W zakresie tym skarżąca odwołuje się do wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r.
w sprawie II SA/Gd 312/11.
Dalej skarżąca podnosi, iż raport oddziaływania na środowisko zawierał błędy, które uniemożliwiały wydanie pozytywnej decyzji, gdyż na miejscowym planie zagospodarowania jest zawarta zupełnie inna numeracja. Błąd ten nie pozwalał na właściwą lokalizację działki przez mieszkańców, co ma szczególne znaczenie przy nie podaniu jej adresu. W żadnym postępowaniu administracyjnym nie podaje się adresu za pomocą numeru działek. Taka sytuacja miała natomiast miejsce w całym postępowaniu związanym z wydaniem decyzji Burmistrza o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] r. Powyższe uchybienia w zasadniczy sposób uniemożliwiły skarżącej aktywne uczestniczenie w ocenie środowiska.
Organ podejmujący tak ważną dla społeczności lokalnej, a w szczególności mieszkańców sąsiadujących z terenem, na którym planowana jest inwestycja, decyzję, musi wykazać się szczególną starannością w wypełnieniu obowiązku informowania nie tylko społeczeństwa, ale przede wszystkim stron postępowania o toczącym się postępowaniu. Zaniechanie wypełnienia tego obowiązku stanowi rażące naruszenie prawa.
Ponadto skarżąca wskazuje na naruszenie prawa wynikające z wydania zaskarżonej decyzji w sprzeczności z ustaleniami miejscowego planu przestrzennego, tj. z naruszeniem art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz.1227 z późn. zm.) w związku z art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami oraz z 2012r. poz. 1101).
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2012r. poz. 270 ze zm. dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi, powodujące eliminację zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Zakres tej kontroli określa art. 134 P.p.s.a. stwierdzający, iż sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zrzutami i wnioskami skargi,
Granice sprawy zakreśla przedmiot rozstrzygnięcia,
W przedmiotowej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy kwestii procesowej, a w szczególności kwestii uprawnień skarżącej do statusu strony postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji polegającej na budowie biogazowi i związanego z tym prawa skarżącej do wniesienia odwołania od wydanej w tym przedmiocie przez organ I instancji decyzji.
Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie na podstawie
art. 138 § 3 Kpa, uznając, iż skarżąca nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 128 Kpa.
Obszerna skarga na tą decyzję wskazuje na liczne wady postępowania prowadzonego w tej sprawie przez organ I instancji, nie wskazując wszakże argumentów za posiadaniem przez skarżącą spornego tu statusu strony.
Jak wynika z przeprowadzonego przez Sąd analizy akt sprawy, skarżąca
w obrębie [...] posiada niezabudowaną nieruchomość oznaczoną
w ewidencji gruntów nr [...] . Działka ta znajduje się w odległości ok. 263 m w kierunku południowym od granicy działek gruntu: [...] na których planowana jest realizacja budowy biogazowi i zgodnie z przeprowadzoną analizą oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko znajduje się poza granicami strefy ewentualnego oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko. Z tego powodu Kolegium, po zbadaniu dopuszczalności odwołania, uznało iż wnosząca je nie jest stroną w przedmiotowym postępowaniu, albowiem nie wykazała jakie jej prawnie chronione dobra mogły zostać naruszone w wyniku wydania przez organ I instancji kwestionowanej w odwołaniu decyzji.
Powyższa kwestia związana jest z treścią art. 127 Kpa, który stanowi, że prawo wniesienia odwołania od wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia przysługuje jedynie stronie.
Pojęcie strony definiuje zaś art. 28 Kpa, stanowiący, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Tu należy przypomnieć, iż w doktrynie ukształtowały się dwa podejścia do powyższej kwestii; subiektywne oraz obiektywne. Podejście subiektywne odwołuje się do samego przekonania strony, iż dana sprawa administracyjna dotyczy jej interesu prawnego i decydujące znaczenie ma jej wola uczestniczenia w danym postępowaniu.
Praktyka orzecznicza organów administracji, a także orzecznictwo sądowoadministracyjne opowiedziały się za obiektywną wersją pojęcia strony, a co za tym idzie jej legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym. Według tego stanowiska stroną w rozumieniu art. 28 Kpa jest osoba fizyczna lub prawna albo też inna jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może uzyskać konkretne korzyści, albo też może być obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej. Pojecie "interes prawny" zatem oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Interes musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny a nie ewentualny. O tym bowiem, czy jest się stroną postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola danej osoby, ani podnoszone przez nią hipotetyczne naruszenia interesu faktycznego. Stanowisko to podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie.
W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, w przypadku decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji określonego przedsięwzięcia oddziałującego na środowisko, przepisem stanowiącym podstawę do wyznaczania stron postępowania jest art. 28 Kpa oraz przepisy ustalające poszczególne standardy jakości środowiska. Stronami tego postępowania są zatem właściciele działek położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, a także właściciele działek objętych przewidywanym obszarem ograniczonego oddziaływania, jeżeli oddziaływanie planowanej inwestycji wykracza poza teren, do którego inwestor posiada tytuł prawny. Obowiązek wyznaczenia obszaru ograniczonego oddziaływania dla określonej inwestycji wynika z treści Działu V ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że o statusie strony w postępowaniu w sprawie środowiskowych uwarunkowań nie świadczą okoliczności związane ze zmianami w krajobrazie oraz takie kwestie jak np. zmiana wartości nieruchomości. W orzecznictwie przyjęto też, że zdarzenia przyszłe oraz niepewne mogą stanowić jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 649/11).
Z treści raportu o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko, który zawiera szczegółową analizę oddziaływania przedsięwzięcia na poszczególne komponenty środowiska w fazie realizacji i eksploatacji, nie stwierdzono oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość M. P. Jest to nieruchomość niezabudowana, która znajduje się poza granicami obszaru prawnie chronionego. Brak jest podstaw do przyjęcia, że planowana inwestycja uniemożliwi lub utrudni skarżącej korzystanie z jej nieruchomości zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 143 Kc), wynikającym również z obowiązującego dla tego terenu planu zagospodarowania przestrzennego. W przedmiotowej sprawie zatem SKO zasadnie uznało, że planowane przedsięwzięcie nie będzie ingerowało w prawa skarżącej do jej niezabudowanej nieruchomości, położonej na obszarze przeznaczonym pod przemysł i usługi (obiekty produkcyjne i usługowe, składy i magazyny), co z kolei skutkowało trafnym uznaniem, że nie ma ona interesu prawnego w niniejszej sprawie a zatem nie posiada przymiotu strony. Skarżąca, w swej obszernej skardze, interesu prawnego
w wyżej przedstawionym rozumieniu nie wykazała.
W tej sytuacji bezprzedmiotowe są zarzuty skargi dotyczące kwestii merytorycznych, związanych z kwestionowaniem przez skarżącą prawidłowości postępowania prowadzonego w tej sprawie przez organ I instancji, w szczególności
w zakresie prawidłowości obwieszczenia o wszczęciu takiego postępowania
i umożliwienia zainteresowanym udziału w nim. We wstępnym etapie postępowania odwoławczego, ograniczającym się do kwestii zbadania dopuszczalności odwołania, Kolegium do powyższych kwestii odnosić się nie mogło.
Należy też wyjaśnić, iż w ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia ustala się i ocenia bezpośredni i pośredni wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż i kopalin oraz możliwości i sposoby zapobiegania i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu (art. 62 ww. ustawy o udostępnianiu informacji ...). Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych.
Wskazać również należy, iż decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla realizacji określonego przedsięwzięcia oddziałującego na środowisko, daje inwestorowi prawo do wystąpienia o wydanie decyzji o warunkach zabudowy
i pozwolenia na budowę oraz zatwierdzenia projektu budowlanego. Nie stanowi ona aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót i realizacji inwestycji, a tym samym na tym etapie nie narusza żadnych praw osób trzecich. Wydanie decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach nie wpływa też na sposób i zakres wykonywania prawa własności właścicieli sąsiednich działek. Warunkuje ona wyłącznie możliwość przejścia do następnego etapu procesu budowlanego potwierdzając, że przedsięwzięcie nie spowoduje negatywnych następstw w środowisku naturalnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 78/11).
W przypadku spraw dotyczących środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia rozstrzyganych na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199 poz. 1227) osoby nie posiadające opartego na prawie materialnym interesu prawnego, mogą jedynie korzystać z ograniczonego zakresu uprawnień, poprzez możliwość składania uwag lub wniosków. Nie jest to związane ze statusem strony postępowania, ani nie przyznaje przez to zainteresowanym statusu strony. Jedynie w przypadku podmiotów posiadających interes prawny w określonych sprawach z zakresu ochrony środowiska, załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, rozumiany w przedstawiony wyżej sposób realizacja ich uprawnień, przejawiać się może w możliwości ich udziału w takich sprawach w charakterze stron postępowania. Nie jest jednak możliwe dopuszczenie do udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym w sprawie z zakresu ochrony środowiska - jako stron - wszystkich potencjalnie zainteresowanych tym osób, w tym również tych, które nie posiadają w danym postępowaniu interesu prawnego, obiektywnie znajdującego ochronę w normach materialnoprawnych.
Status strony, obejmuje zaś jedynie osoby spełniające przedstawione wyżej warunki i przesłanki, których skarżąca – jak to zostało wykazane – nie spełnia.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał rozstrzygnięcie SKO za odpowiadające prawu, wobec czego skarga – jako niezasadna - podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło