III SA/Gd 734/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia WSA Jolanta Sudoł( spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 2 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Burmistrz Miasta decyzją z dnia 6 maja 2013 r., nr [...], powołując się na art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, odmówił przyznania T. W. pomocy społecznej w formie zasiłku stałego z powodu - przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazano m.in., że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i uzyskuje dochód w wysokości 1.991,30 zł, a zatem przekracza kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o zasiłek, które wynosi 542 zł. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że ma 61 lat, umiarkowany stopień niepełnosprawności, zaćmę, niewydolność serca i nadciśnienie tętnicze. Na wykup lekarstw niezbędna jest kwota około 180 zł, nie są one jednak wykupowane ze względu na brak środków. Jego stan zdrowia uniemożliwia znalezienie pracy. Jest bez prawa do renty i do emerytury. Podniósł, że jego dorosła córka zabezpiecza mu mieszkanie oraz ponosi koszty z tym związane. W zamian za to, opiekuje się i zarządza jej domem. Nie może się zgodzić z odmową, ze względu na dochód w kwocie 1.991,30 zł. Wskazał, że koszty i zyski jakie generuje dom są kosztami i zyskami właściciela, a nie jego jako lokatora i opiekuna. Obowiązek alimentowania siostry, w imieniu ojca, wynika z kodeksu rodzinnego, co nie stanowi dochodu. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, jego dochodem jest kwota 200 zł, którą otrzymał od córki na jedzenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 sierpnia 2013 r. nr [...] powołując się na art. 6 pkt 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt. 2, ust. 3, art. 9, art. 37 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, ust. 3, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy jako zgodną z prawem. Jak podniesiono w uzasadnieniu, skarżący oświadczył, że jest na utrzymaniu dorosłej córki, która łoży na pokrycie wszystkich kosztów związanych z jego leczeniem i utrzymaniem. Strona wskazała, że miesięczne koszty jakie otrzymuje wynoszą 1.328 zł i stanowią one koszty utrzymania. W miesiącu marcu otrzymał 200 zł. W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 22 kwietnia 2013 r., organ pierwszej instancji ustalił, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu, który od 2004 r. stanowi własność córki A. W., dysponując prawem do dożywotniej służebności mieszkania z prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. Wnioskodawca jest zarejestrowany w PUP bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych. Ze względu na stan zdrowia ma problemy z podjęciem zatrudnienia. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Z decyzji ZUS Oddział w G. z dnia 31 sierpnia 2012 r., wynika, że Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 29 sierpnia 2012 r., uznała, że strona nie jest niezdolna do pracy i nie przyznano jej renty. Koszty utrzymania, leczenia, opłaty za media i alimenty zasądzone na rzecz młodszej córki D. K. pokrywa starsza córka zamieszkała w G.. Z poczynionych w trakcie wcześniejszych wywiadów ustaleń wynika, że skarżący wynajmuje mieszkania lokatorom i z tego tytułu posiada w marcu 2013 r. dochód w wysokości, zgodnie z oświadczeniem skarżącego 850 zł. Skarżący odmówił okazania aktu notarialnego przesądzającego o własności domu oraz wydruku z kont bankowych. Organ ustalił, że źródło dochodu skarżącego, który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe stanowi kwota dochodu uzyskiwanego od córki w łącznej wysokości 1.528, zł oraz dochód z tytułu wynajmu mieszkania w wysokości 850 zł. Po odliczeniu kwoty świadczeń alimentacyjnych wpłaconych w miesiącu marcu 2013 r. na rzecz młodszej córki w kwocie 386,70 zł, dochód wynosi 1.991,30 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Zdaniem organu, zarzuty odwołania są niezasadne, nie spełnienie warunku określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - dochód przypadający na osobę samotnie gospodarującej nie może przekroczyć dopuszczalnej kwoty 542 zł - stanowi o prawidłowości zapadłej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona nie zgodziła się z ustaleniami organu dotyczącymi wysokości jego dochodu na kwotę 1.991,30 zł. Skarżący wskazał, że koszty utrzymania domu i ewentualne korzyści ponosi i uzyskuje jego właściciel, a nie zarządzający. Za zarząd i pilnowanie domu otrzymuje 200 zł miesięcznie oraz prawo do zamieszkiwania w nim. Przekazywanie ewentualnych zysków właścicielowi jest jego obowiązkiem wynikającym z umowy między nim a córką. Nielojalność skutkuje usunięciem z domu. Skarżący oświadczył, że odmówił okazania organowi aktu notarialnego i wydruku z konta bankowego, ponieważ ich nie posiada. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniesiono o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 sierpnia 2013 r., która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 6 maja 2013 r., odmawiającą przyznania stronie pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego ze względu - na przekroczenie kryterium dochodowego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej dalej - "ustawą" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823), dalej jako - "rozporządzenie". Przepis art. 2 ust. 2 ustawy stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z regulacją zawartą w ustawie o pomocy społecznej - zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej - art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy. Stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem strony z dnia 9 kwietnia 2013 r. Zatem zgodnie z brzmieniem powyższego przepisu ustawy dochód będzie stanowić suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku czyli miesiąca marca. Okoliczność, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą pozostawała poza sporem. Ustawowe kryterium dochodowe dla takiej osoby od dnia 1 października 2012 r. wynosiło 542 zł. Tym samym organy rozpatrujące sprawę prawidłowo przyjęły wysokość ustawowego kryterium dochodowego. Bezspornym było, że Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia 3 czerwca 2009 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2015 r. Natomiast Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS Oddział w G. nr 10002 z dnia 29 sierpnia 2012 r. ustalono, że nie jest niezdolny do pracy i w konsekwencji została wydana w dniu 31 sierpnia 2012 r. decyzja o odmowie przyznania prawa do renty. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. bez prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych. Jak podnosi strona, ze względu na stan zdrowia ma problemy z podjęciem zatrudnienia. Poza sporem było również, że nieruchomość w której zamieszkuje skarżący jest własnością starszej córki A. W. od 2004 r. Okoliczność ta znajduje także potwierdzenie w decyzji Burmistrza Miasta z dnia 12 lutego 2013 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości, jak i w treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 8 marca 2006 r., w sprawie sygn. akt II Ca 56/06 dotyczącej obniżenia alimentów na rzecz D. K. - młodszej córki strony. W jego uzasadnieniu wskazano, że na mocy zawartej w dniu 8 stycznia 2004 r. umowy darowizny skarżący przeniósł własność nieruchomości na starszą córkę, a na nieruchomości została ustanowiona dożywotnia służebność mieszkania obejmująca cały budynek z prawem swobodnego poruszania się po całej nieruchomości. Przeprowadzony w dniu 22 kwietnia 2013 r. rodzinny wywiad środowiskowy odzwierciedla również powyższe okoliczności. Z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 9 kwietnia 2013 r., jak i z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że stronę utrzymuje oraz opłaca alimenty na rzecz młodszej córki, A. W. starsza córka, która mieszka i pracuje w G.. W odwołaniu, jak i w skardze skarżący podnosi, że organy niezasadnie przyjęły, że kwota 850 zł z tytułu najmu lokalu stanowi jego przychód. Zdaniem strony, koszty i zyski jakie generuje dom są kosztami i zyskami właściciela, a nie jego jako lokatora i opiekuna. Koszty utrzymania domu i ewentualne korzyści, ponosi i uzyskuje jego właściciel, a nie zarządzający. Z tym stanowiskiem skarżącego, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie sposób się zgodzić. Ponadto, twierdzenia strony nie zostały poparte dowodami. Istotne jest natomiast, że strona nie kwestionowała faktu zawarcia umowy najmu w dniu 16 stycznia 2013 r., ani otrzymania z tego tytułu w marcu 2013 r. kwoty 850 zł. Jak już podniesiono, a co podkreśla również skarżący, okoliczność - że prawo własności nieruchomości przysługuje córce, było poza sporem. Trzeba jednak zaznaczyć, że niekwestionowana jest również okoliczność, iż skarżącemu przysługuje dożywotnia służebność mieszkania. Służebność ta, zgodnie z regulacją zawartą w Księdze Drugiej, Tytule III i Dziale III ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93, ze zm.), zwanej dalej jako - "k.c.", stanowi ograniczone prawo rzeczowe. Zatem niewątpliwie skarżącemu przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości będącej własnością jego córki. Można tu jedynie dodać, że strona pomimo nałożonego przez organy zobowiązania, nie przedłożyła "aktu notarialnego dot. domu". W świetle zaś unormowania Kodeksu cywilnego, zakres i sposób wykonywania służebności wyznaczają osobiste potrzeby uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych (art. 298 k.c.). Jednak źródłem uzyskanego przez stronę czynszu najmu nie jest prawo własności, ani ograniczone prawo rzeczowe. Czynsz najmu jest wynikiem więzi obligacyjnej - istniejącego zobowiązania cywilnoprawnego - jakim jest umowa najmu lokalu (art. 659 § 1 k.c.). Zgodnie z art. 353 § 1 k.c., zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Jak wynika z akt administracyjnych w dniu 16 stycznia 2013 r. została zawarta umowa najmu. Stronami tej umowy są skarżący - jako wynajmujący oraz K. S. wraz z A. C. - jako najemcy. Wysokość czynszu najmu została określona na kwotę 850 zł miesięcznie, płatną w dwóch ratach. Z treści tej umowy wynika jednoznacznie, że umowa została zawarta w imieniu i na rzecz skarżącego. Jest to umowa wzajemna i odpłatna. Zatem stosunek zobowiązaniowy łączy tylko skarżącego i najemców. Tym samym kwota czynszu najmu stanowi świadczenie przynależne wierzycielowi - skarżącemu i stanowi jego przychód. Takiej oceny prawnej, nie może zmienić okoliczność, że nieruchomość jest własnością córki. Ponadto, co jest istotne, z oświadczenia najemczyni – K. S. złożonego w dniu 8 kwietnia 2013 r. wynika, że w miesiącu marcu zapłaciła skarżącemu umówioną kwotę czynszu najmu, tj. kwotę 850 zł. W świetle tych okoliczności, osiągnięcie miesiącu marcu 2013 r., przychodu z tytułu najmu lokalu w wysokości 850 zł przez stronę nie może budzić wątpliwości. Tym samym ustalenie dokonane w tym zakresie przez organy jest prawidłowe. Pomimo to, organy wadliwie obliczyły wysokość dochodu strony w tym miesiącu. We wniosku z dnia 9 kwietnia 2013 r. strona odnośnie utrzymania przez swoją starszą córkę podała: miesięczne koszty jakie otrzymuję, to opłaca wszystkie media, miesięcznie to kwota - 328 zł, moje obciążenia alimenty (550 zł), wyżywienie lekarstwa 450 zł - 1.328 zł, wymienione koszty są kosztami mojego utrzymania - w miesiącu marcu otrzymałem 200 zł. W konsekwencji tego, organy zsumowały wszystkie te kwoty (1.528 zł) i dodały do kwoty czynsz najmu - 850 zł, co w sumie stanowiło kwotę 2.378 zł. Następnie od tej kwoty odjęto zapłacone w marcu alimenty w wysokości 386,70 zł i ustalono dochód w wysokości 1.991,30 zł. Jest oczywistym, że kwota 550 zł stanowiąca alimenty nie mogła zostać doliczona do dochodu strony i tym samym wyliczenie jej w tej wysokości jest nieprawidłowe (analogiczne obliczenie znajduje się w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego). Ponadto nie można nie zauważyć, że z powyższego oświadczenia strony nie wynika jednoznacznie jakie kwoty otrzymała w miesiącu marcu, oprócz kwoty 200 zł. Jednak okoliczności te nie wpływają na prawidłowość zapadłego rozstrzygnięcia. Uwzględniając bowiem tylko kwotę 200 zł otrzymaną w marcu tego roku od córki (czego strona nie kwestionowała w toku całego postępowania) oraz kwotę czynszu najmu 850 zł za miesiąc marzec oraz pomniejszając ten dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy, o kwotę 386,70 zł świadczonych w marcu alimentów na rzecz młodszej córki, przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego wymaganego przez ustawodawcę dla osoby samotnie gospodarującej jest oczywiste. Tym samym odmowa przyznania świadczenia przez organy była zasadna. Można tu wskazać, że okoliczność zapłaty alimentów w wysokości 386,70 zł w marcu 2013 r. znajduje potwierdzenie w piśmie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. z dnia 18 kwietnia 2013 r. Przy czym należy zauważyć, że w piśmie tym określono, że "egzekucja prowadzona jest z rachunku bankowego dłużnika", co poddaje pod wątpliwość twierdzenie skarżącego, że nie posiada on konta bankowego. Ponadto w toku postępowania administracyjnego wnioskodawca został zobowiązany przez organy do przedłożenia wyroku dotyczącego alimentów na rzecz młodszej córki i aktu notarialnego dotyczącego domu. W wykonaniu nałożonego zobowiązania strona w piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. podała, że "wydruku z żądanego konta nie dostarczę jestem pełnomocnikiem konto jest córki. Aktu notarialnego nie dostarczę - nie posiadam, wyrok sądowy o którym mowa jeśli dobrze pamiętam dotyczył sprawowania władzy rodzicielskiej również nie posiadam". Także w skardze strona podniosła, że konta bankowego, jak i aktu notarialnego, nie posiada. Niezależnie jednak od przyczyn nie przedłożenia żądanych dokumentów, trzeba zwrócić uwagę, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek współdziałania z organami, niezależny od obowiązku organów do prowadzenia postępowania dowodowego. Przechodząc dalej, to Sąd uchyla decyzję w całości lub w części, gdy zgodnie z regulacją art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynika sprawy. W ocenie Sądu, materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenia istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie. Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Przy czym odmowa przyznania świadczenia nie uniemożliwia stronie ponownego zwrócenia o przyznanie pomocy. Na marginesie rozważań, trzeba podnieść, że strona dokonując darowizny w 2004 r. niewątpliwie wyzbyła się majątku. Zgodnie zaś z art. 897 k.c. jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełniania ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może się jednak zwolnić z tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.