II FZ 413/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1259/13 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1259/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił wniosek M.J. - zwanego dalej "Skarżącym", o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 sierpnia 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Przedstawiając w uzasadnieniu stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 sierpnia 2013 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 19 768 zł. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji zważył, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienia, o których mowa w § 3 i 4, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (art. 61 § 5 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, dokumentacja przedstawiona przez Skarżącego w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy uzasadniała wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada stałego źródła utrzymania jak i zasobów finansowych, a jego majątek został zajęty przez komornika sądowego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wykonanie decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 19 768 zł mogło spowodować dla Skarżącego istotne negatywne następstwa. Zażalenie na to postanowienie złożył Dyrektor Izby Skarbowej, zarzucając naruszenie: - art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż Skarżący wskazał, że zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji oraz że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; - art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania; - art. 163 § 1 i § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Podnosząc powyższe zarzuty wniesiono o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu, po przytoczenie zarówno treści art. 61 § 3 P.p.s.a. jak również po omówieniu postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, organ podatkowy wskazał, że Sąd pierwszej instancji swoje rozstrzygnięcie oparł o materiały złożone przez Skarżącego, który przedstawił swoją trudną sytuację materialną, w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wskazane okoliczności dotyczące statusu Skarżącego, jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku i nie posiadającej stałego źródła utrzymania, co nie było przez organ kwestionowane. Kwestię sporną stanowi bowiem wskazane przez Sąd pierwszej instancji, jako przesłankę wstrzymania decyzji, okoliczności braku posiadania przez Skarżącego zasobów finansowych i dokonanego zajęcia majątku przez komornika w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Z posiadanych bowiem przez organ podatkowy informacji wynika, że Skarżący nie ujawnił wszytkach danych dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej w zakresie posiadanych środków finansowych i zajętego przez komornika majątku, a mających wpływ na zasadność wstrzymania wykonania w całości zaskarżonego aktu. Skarżący zataił bowiem fakt, iż w latach 2010-2011 sprzedał udziały posiadane w spółce z o.o. i z tego tytułu uzyskał przychody w wysokości 1 695 221 zł oraz że w dniu 17 września 2013 r. kupił 2 lokale mieszkalne za 100 000 zł, które nie są obciążone hipoteką, zatem zostały kupione za gotówkę. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, świadczy to o tym, że Skarżący nie postaje bez środków do życia, a brak obciążanie w/w nieruchomości oznacza, że nie cały majątek Skarżącego został zajęty w ramach postępowania egzekucyjnego. Skarżący zatem przedstawił jedynie informacje "wygodne dla siebie" dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Skarżący wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji nie ujawnił wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozpatrzenie wniosku przez Sąd pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu odwoławczego, podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia jest niezbadanie przez Sąd pierwszej instancji, czy wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zachodzą w przedmiotowej sprawie. Zaskarżone postanowienie, jak słusznie to zostało podniesione w zażaleniu, odbiega od przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji upatrywał bowiem, jako główny argument przemawiający za wstrzymaniem wykonania decyzji, w dokumentacji przedstawionej przez Skarżącego w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, która w zasadzie uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Jednak w ocenie Sądu odwoławczego, argumentacja ta była lakoniczna i pobieżna, a z uzasadnienia nie wynika, w czym Sąd pierwszej instancji upatruje ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Analiza zaskarżonego postanowienia wręcz prowadzi do wniosku, że w ocenie Sądu pierwszej instancji za uwzględnieniem wniosku Skarżącego przemawiają, fakt bycia osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bez stałego źródła utrzymania, jak i zasobów finansowych oraz zajęcie majątku przez komornika sądowego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji tylko jednozdaniowo stwierdził, że wykonanie decyzji może spowodować dla Skarżącego istotne negatywne następstwa, ale już nie wskazał na te następstwa, co przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest najistotniejszym elementem, na którym Sąd pierwszej instancji winien był oprzeć swoje rozstrzygnięcie. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji rozpatrywać trzeba bowiem w kategoriach wyjątku od zasady przewidzianej w art. 61 § 1 P.p.s.a. jednocześnie mając na uwadze przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a. Natomiast kwestie wskazane przez Sąd pierwszej instancji nie mogą być uznane przez Sąd odwoławczy za istotne dla rozstrzygnięcia, bowiem nie mieszczą się one wśród przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając jej udzielnie od wystąpienia choćby jednej z dwóch wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanek, to obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było zbadanie, czy powołane przez Skarżącego okoliczności, które nie były kwestionowane przez organ, można zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji, oceniając wniosek, winien zbadać rzeczywisty kontekst sprawy. Zatem Sąd pierwszej instancji, mając na uwadze art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a., nie dopełnił wymogów uzasadnienia postanowienia, nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób, przedstawione przez Skarżącego, okoliczności uzasadniają zaistnienie przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ocena braku zasadności tego rozstrzygnięcia dodatkowo uzasadniają podniesione w zażaleniu okoliczności, co do rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącego, których Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, bowiem nie miał co do nich wiedzy. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że Sąd pierwszej instancji uznał, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawiają dwie okoliczności, po pierwsze trudna sytuacja materialna Skarżącego, który jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i bez stałego źródła utrzymania, a po drugie fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego w tym zajęcie komornicze rachunków bankowych i domu. W tym miejscu należy zatem wskazać, że art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd pierwszej instancji zatem wydając orzeczenie w tej sprawie, powinien był swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek Skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2013 r. I FZ 564/12), czego jednak nie wykonał i nie zbadał wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. w kontekście sprawy. Nie można bowiem przesłanek wynikających z art. 246 § 1 P.p.s.a. utożsamiać z przesłankami z art. 61 § 3 P.p.s.a. i rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji wydać w oparciu o inne przesłanki. Jednoczenie należy podnieść, że wyrażenie poglądu korzystnego dla Skarżącego nie zwalniało Sądu pierwszej instancji od obowiązku odpowiedniego uzasadnienia zajętego stanowiska. Przede wszystkim Sąd powinien był wskazać na tok rozumowania, którym się kierował się podejmując rozstrzygnięcie, czyli wyjaśnić podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zatem zarzut nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia postanowienia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. Sąd odwoławczy uznał za jak najbardziej zasadny, biorąc pod uwagę przedstawioną powyżej ocenę. W kontekście przedstawionych w zażaleniu okoliczności, iż Skarżący nie ujawnił wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozpoznanie wniosku i dotyczących rzeczywistej sytuacji majątkowej w zakresie posiadanych środków finansowych i zajętego przez komornika majątku, a mających wpływ na zasadność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd pierwszej instancji winien będzie wziąć pod uwagę i tę kwestię i podjąć rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Dopiero bowiem ustalenie, że w okolicznościach sprawy zachodzą wymienione przesłanki, implikowałoby możliwość udzielenia ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Z uwagi zaś na treść art. 209 P.p.s.a. brak jest możliwości rozstrzygnięcia w kwestii zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.