II SA/Kr 1024/13
WyrokWSA w Krakowie2013-12-03
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Jacek Bursa, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, nie badając celowości jej nałożenia w świetle późniejszych okoliczności faktycznych, w tym wykonania obowiązku przez zobowiązanego?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w tym zasadę praworządności i prawdy obiektywnej, poprzez brak wszechstronnej analizy akt sprawy i nierozpatrzenie całości zebranego materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie ustalił stanu faktycznego na datę wydania swojego rozstrzygnięcia, w szczególności nie zbadał celowości nałożenia grzywny w celu przymuszenia, mimo że skarżąca podnosiła, iż obowiązek został wykonany, a inwestor nie podejmował działań na jej nieruchomości. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Starostę K. grzywny w celu przymuszenia na E.W. za niedopełnienie obowiązku udostępnienia nieruchomości na cele budowy kanalizacji sanitarnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Starosty. E.W. zaskarżyła postanowienie SKO, zarzucając m.in. brak zbadania, czy obowiązek został wykonany i czy nadal istnieje celowość nałożenia grzywny, mimo że inwestor nie podejmował działań na jej działce od momentu doręczenia upomnienia. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Starosty K. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej E.W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r., [...] Starosta K. orzekł w przedmiocie:
1) nałożenia na E.W. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 500,00 zł za niedopełnienie obowiązku polegającego na udostępnieniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej własność E.W. w celu założenia i przeprowadzenia przez ww. działki urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. dorzecze R. " wynikającego z decyzji nr [...] Wojewody z dnia 16 listopada 2012 r., znak: [...] , orzekającej w punkcie pierwszym o udzieleniu zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a w punkcie drugim - o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w związku z decyzją Starosty K. z dnia 6 sierpnia 2012 r., orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z w/w nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przez udzielenie zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej - tj. kolektora kanalizacyjnego grawitacyjnego z rur DN 250 o dł. ok. 11 m, o łącznej pow. zajętości działki na czas prowadzenia prac ziemnych ok. 55 m (tj. 11 m długości kanału x 5 m szerokości pasa montażowego), o łącznej pow. zajętości działki po zakończeniu inwestycji - ok. 3 m2 wraz ze strefą ochronną dla kolektora kanalizacyjnego - 4 m wykluczoną z zabudowy, na głębokości pod poziomem gruntu ok. 3 m, na okres 6 miesięcy w stosunku do E.W., , zgodnie z projektem budowlanym wykonawczyni "Kanalizacja sanitarna miejscowości w W. [...] ", zatwierdzonym w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 4 maja 2004 r. oraz zobowiązanie Spółki do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót, utrzymaną w mocy decyzją nr 1 Wojewody z dnia 16 listopada 2012 r., znak: [...]
2) wezwania E.W. do uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 500,00 zł oraz opłaty egzekucyjnej w wysokości 50,00 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym mniejsze postanowienie stanie się ostateczne, w kasie Starostwa Powiatowego w K. lub na wskazany rachunek bankowy Starostwa Powiatowego w K. - z zagrożeniem ich ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
3) wezwania E.W. do wykonania w ww. terminie, obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 21 stycznia 2013 r., nr [..] tj. do udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako ww. działka nr[...] , w celu realizacji inwestycji polegającej na założeniu i przeprowadzeniu przez ww. działkę urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze R. " - pod rygorem nałożenia kolejnej grzywny w celu przymuszenia w tej samej lub wyższej kwocie lub zastosowania przymusu bezpośredniego.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 6 sierpnia 2012 r., [..] Starosta K. orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z ww. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przez udzielenie zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. - dorzecze R. ". Na mocy tej decyzji orzeczono również o zobowiązaniu Spółki do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót. Decyzją nr 1 z dnia 16 listopada 2012 r. Wojewoda utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty K.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2012 r., [...] , Starosta K. orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w związku z decyzją Starosty K. z dnia 6 sierpnia 2012 r. Wojewoda decyzją nr 2 z dnia 16 listopada 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł w punkcie 1 o udzieleniu zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja S.A. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a w punkcie 2 - o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Powyższe decyzje nr 1 i nr 2 Wojewody zostały zaskarżone przez E.W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. Wojewoda wstrzymał z urzędu wykonanie zaskarżonej decyzji nr 1. Postanowieniami z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 136/13 oraz SA/Kr 137/13. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargi. Jednocześnie, jak podkreślił organ I instancji, do dnia wydania postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wstrzymał wykonania decyzji nr [...] Wojewody Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. wystąpiła do Starosty K. z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z uwagi na fakt, że E.W,. odmówiła wejścia na teren nieruchomości w celu posadowienia infrastruktury kanalizacyjnej.
Upomnieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Starosta K. wezwał E.W, w trybie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do wykonania obowiązku polegającego na udostępnieniu ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] . W piśmie poinformowano, że w przypadku niewykonania obowiązku zostanie nałożona grzywna w celu przymuszenia. Upomnienie doręczono w dniu 4 stycznia 2013 r.
W związku z tym Starosta K działający jako wierzyciel wystawił w dniu 21 stycznia 2013 r. tytuł wykonawczy określający treść podlegającego wykonaniu obowiązku. Do dnia wydania postanowienia organ egzekucyjny nie został jednak poinformowany o udostępnieniu przedmiotowej nieruchomości celem realizacji inwestycji.
Mając na uwadze powyższe wskazano, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Kierując się zasadą stopniowania przymusu od środków najmniej dotkliwych zasadne jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Organ powołał się przy tym na przepisy art. 119 § 1 oraz art. 121 § 2 i 4, art. 125 § 1 oraz art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość nałożonej grzywny została dostosowana do jej celu. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, mającym zmusić do wykonania obowiązku, a nie sankcją karną. Powoduje to, że sytuacja majątkowa zobowiązanego i możliwość jej zapłacenia mają znaczenie jedynie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Na koniec organ wskazał, że opłata egzekucyjna w wysokości 50,00 zł ustalona została zgodnie z art. 64a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na powyższe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożyła E.W. wskazując, że od dnia 4 stycznia 2013 r., w którym zostało doręczone jej upomnienie o postępowaniu egzekucyjnym, ani wykonawca, ani inwestor nie podjęli żadnych czynności związanych z posadowieniem urządzeń infrastruktury kanalizacyjnej na działce nr [...]. W związku z tym nałożenie kary uważa za niezasadne.
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 czerwca 2013 r., znak:[...] , orzeczono o utrzymaniu w mocy powyższego postanowienia Starosty K.
Mając na uwadze powyższe wskazano, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Kierując się zasadą stopniowania przymusu od środków najmniej dotkliwych zasadne jest nałożenie grzywny w celu przymuszenia. Organ powołał się przy tym na przepisy art. 119 § 1 oraz art. 121 § 2 i 4, art. 125 § 1 oraz art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość nałożonej grzywny została dostosowana do jej celu. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym, mającym zmusić do wykonania obowiązku, a nie sankcją karną. Powoduje to, że sytuacja majątkowa zobowiązanego i możliwość jej zapłacenia mają znaczenie jedynie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Na koniec organ wskazał, że opłata egzekucyjna w wysokości 50,00 zł ustalona została zgodnie z art. 64a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Na powyższe postanowienie zażalenie w ustawowym terminie złożyła E.W. wskazując, że od dnia 4 stycznia 2013 r., w którym zostało doręczone jej upomnienie o postępowaniu egzekucyjnym, ani wykonawca, ani inwestor nie podjęli żadnych czynności związanych z posadowieniem urządzeń infrastruktury kanalizacyjnej na działce nr [...]. W związku z tym nałożenie kary uważa za niezasadne.
Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 czerwca 2013 r. znak:[...] , działając na podstawie art. 2, art. 15 § 1, art. 26, art. art. 119, art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.) w związku z art. 18 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia Starosty K.
W uzasadnieniu orzeczenia organ przytoczył treść mających w sprawie zastosowanie przepisów prawnych, a to art. 15 § 1, art. 26 § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wyjaśniono, że zgodnie z art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Artykuł 121 ustawy stanowi, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. W niniejszej sprawie każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000,00 zł.
Wskazano, że w aktach sprawy znajduje się ostateczna decyzja Wojewody nr [...] z dnia 16 listopada 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia 6 sierpnia 2012 r., nr[...] , na mocy której orzeczono o ograniczeniu sposobu korzystania ze spornej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] przez udzielenie zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej, tj., kolektora kanalizacyjnego grawitacyjnego z rur DN 250 o dł. ok. 11 m, o łącznej pow. zajętości działki na czas prowadzenia prac ziemnych ok. 55 m2 (tj. 11 m długości kanału x 5 m szerokości pasa montażowego), o łącznej pow. zajętości działki po zakończeniu inwestycji - ok. 3 m2 wraz ze strefą ochronną dla kolektora kanalizacyjnego - 4 m wykluczoną z zabudowy, na głębokości pod poziomem gruntu ok. 3 m, na okres 6 miesięcy w stosunku do E.W. , zgodnie z projektem budowlanym wykonawczym "Kanalizacja sanitarna miejscowości w W., ", zatwierdzonym w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 4 maja 2004 r. oraz zobowiązaniu Spółki do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu robót.
Ponadto do akt sprawy dołączono również ostateczną decyzję Wojewody nr 2 z dnia 16 listopada 2012 r., nr [...] na mocy której uchylono decyzję Starosty K. z dnia 7 sierpnia 2012 r., nr [...] , i orzeczono w punkcie 1 o udzieleniu zezwolenia spółce Wodociągi i Kanalizacja S.A. na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w związku z decyzją Starosty K. z dnia 6 sierpnia 2012 r., a w punkcie 2 - o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z akt sprawy, E.W. powyżej opisane decyzje Wojewody zaskarżyła do sądu administracyjnego.
Postanowieniem Wojewody z dnia 8 stycznia 2013 r., nr [...] orzeczono o wstrzymaniu wykonania w/w decyzji Wojewody nr 1- do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 136/13 odrzucił skargę na decyzję Wojewody , natomiast postanowieniem z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt [...] odrzucił skargę na decyzję Wojewody [...]
W aktach sprawy znajduje się także tytuł wykonawczy Starosty K. z dnia 21 stycznia 2013 r., nr [...] wystawiony przez wierzyciela (organ egzekucyjny), stanowiący podstawę do przystąpienia do egzekucji. Tytuł ten został doręczony E.W., w dniu 22 lutego 2013 r.
W oparciu o powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że postępowanie egzekucyjne w mniejszej sprawie zostało wszczęte w sposób wynikający z przepisów prawa z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
W tym stanie rzeczy Starosta K. w dniu 4 kwietnia 2013 r. wydał postanowienie nr [...] o nałożeniu na E.W. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 500,00 zł i wezwał do jej uiszczenia wraz z opłatą egzekucyjną w wysokości 50,00 zł. Tymczasem E.W,. podniosła, że od dnia 4 stycznia 2013 r. nie podejmowano jakichkolwiek prób zrealizowania inwestycji na działce.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że podnoszone przez E.W, zarzuty nie mają wpływu na treść wydanego w sprawie postanowienia. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i powinno się ostać w obrocie prawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy jako uzasadnione oceniono zarówno wymierzenie grzywny, jak i określenie jej wysokości na kwotę 500 zł.
Podkreślono, że w świetle art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór właściwego środka, jak również ocenę jego uciążliwości pozostawia się raczej ocenie organów egzekucyjnych. Niewątpliwie jednak przy egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym najsurowszym środkiem jest przymus bezpośredni. Jednocześnie podkreślono (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w wyroku z dnia 31 maja 2005 r., II SA/Sz 369/04, publ. LEX nr 300433), że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się. Dowodem na to są art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którymi w razie wykonania obowiązku przez zobowiązanego nałożone nań grzywny, o ile nie zostały uiszczone lub ściągnięte, podlegają umorzeniu w drodze postanowienia wydanego na wniosek zobowiązanego. Natomiast grzywny uiszczone lub ściągnięte mogą być zwrócone w całości lub w części, niekiedy za zgodą organu wyższego stopnia. Zatem w przypadku wykonania obowiązku E.W. może zwrócić się ze stosownym wnioskiem o umorzenie grzywny nałożonej w niniejszym postępowaniu. W przypadku braku wykonania obowiązku zasadne stanie się natomiast nakładanie kolejnych grzywien i podjęcie innych środków, stosownie do przepisów ustawy.
Powyższe postanowienie w całości zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. EW,. , wnosząc o uchylenie zaskarżonego postawienia w całości. Skarżąca zarzuciła Kolegium Odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci uchybienia art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne uznanie, że przepis ten znajdował w sprawie zastosowanie, a także poprzez to, że nie zastosowano innych, mniej dolegliwych środków przymusu. Skarżąca zarzuciła również uchybienie art. 7, 8, 9, 10 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia, które zostało wydane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania. Skarżąca podniosła również błędy w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść wydanego postanowienia, poprzez w szczególności przyjęcie, że strona, po doręczeniu jej upomnienia nadal blokowała dostęp do swojej nieruchomości. Skarżąca podkreśliła, że od daty doręczenia upomnienia nikt ze strony inwestora nie interesował się nieruchomością i nie próbował wejść na jej teren. Z uwagi na powyższe Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu skargi oraz przesłuchanie świadków – M.R. oraz I.K. , na okoliczność wykazania, że od momentu doręczenia jej upomnienia nie blokowała już dostępu do inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne z punktu widzenia zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja lub postanowienie naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, lub naruszają prawo w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływana jako P.p.s.a.
Przeprowadzona we wskazanych aspektach kontrola legalności zaskarżonego postanowienia dała zdaniem Sądu podstawę do uwzględnienia skargi wskutek uznania, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do takiego naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 czerwca 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty K. z dnia 3 kwietnia 2013 r. nakładające na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.), grzywnę w celu przymuszenia za niedopełnienie obowiązku polegającego na udostępnieniu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] .
Wydanie zaskarżonego postanowienia nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Postępowanie egzekucyjne w administracji toczy się według przepisów zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz według Kodeksu postępowania administracyjnego, do którego stosowania odsyła art. 18 cytowanej wyżej ustawy, w zakresie nieuregulowanym tą ustawą. W takim postępowaniu zawsze będzie miała zastosowanie zasada praworządności przewidziana art. 7 K.p.a. oraz potrzeba dokonania oceny w sprawie na podstawie całokształtu materiału dowodowego w myśl art. 80 K.p.a. Niniejsze postępowanie toczyło się w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym. Obowiązek ten dotyczył udostępnienia nieruchomości oznaczonej jako działka nr[...] , będącej własnością skarżącej w celu założenia i przeprowadzenia przez działkę urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn.: "Zapewnienie prawidłowej gospodarki ściekowej na terenie aglomeracji K. – dorzecze R".
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę pominął w ogóle okoliczności podnoszone przez skarżącą, a co więcej nie uwzględnił pism kierowanych do Starostwa Powiatowego w Krakowie przez Spółkę Wodociągi i Kanalizacja K. Sp. z o.o. Po wydaniu postanowienia przez organ I instancji wskazana spółka pismem z dnia 15 maja 2013 r. (karta nr [...] akt administracyjnych) zwróciła się do Starosty K. "z prośbą o chwilowe wstrzymanie prowadzenia postępowań egzekucyjnych w administracji do wykonania obowiązku polegającego na udostępnieniu nieruchomości, do chwili ponownego wstrzymania prac ziemnych spowodowanych blokadą mieszkańców". Spółka podniosła, że niniejsza prośba wynika z faktu, że mieszkańcy, którzy do tej pory nie wyrażali zgody na przeprowadzenie inwestycji nie blokują prowadzenia przez wykonawcę prac ziemnych na swoich działkach. Jednocześnie zauważyć należy, że E.W., w zażaleniu wyraźnie podniosła, że od dnia doręczenia upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym ani wykonawca ani inwestor nie podjęli żadnych czynności związanych z budową infrastruktury sanitarnej na jej działce. W aktach sprawy znajduje się również pismo wierzyciela - Spółki Wodociągi i Kanalizacja K. Spółka z o.o. z dnia 21 czerwca 2013 r. informujące, że obowiązek będący przedmiotem prowadzonego przez Starostę K. postępowania został przez E.W. wykonany. Wykonawca zakończył roboty budowlane w dniu 17 – 18 czerwca 2013 r. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w zaskarżonym postanowieniu z dnia 19 czerwca 2013 r. lakonicznie (w jednym zdaniu) stwierdziło jedynie, że podnoszone przez skarżącą zarzuty i wątpliwości nie mają wpływu na treść wydanego w sprawie postanowienia. Tak sformułowane orzeczenie świadczy o niepełnej analizie akt sprawy i nierozpatrzeniu całości zebranego materiału dowodowego, a także o nieustalaniu stanu faktycznego na datę wydania swojego rozstrzygnięcia. Jest to uchybienie procesowe mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, świadczące, że organ ten nie rozważał i nie ustalał celowości nałożenia grzywny. Przypomnieć należy, że wyrażona w art. 15 K.p.a. istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zadaniem organu drugiej instancji w postępowaniu administracyjnym jest rozważenie, jak należy daną - indywidualnie rozpatrywaną - sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, rozważyć czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy, niezależnie od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Sygnalizacja zawarta w zażaleniu, o pewnych kwestiach powoduje powstanie obowiązku uprzedniego sprawdzenia przez organ wydający zaskarżone postanowienie, czy nadal istnieje celowość nałożenia grzywny. Tego w sprawie zabrakło, a to stanowi o naruszeniu art. 7, art. 80 , art. 107 § 3 i art. 126 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 119 grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Stosownie zaś do § 2 ww. przepisu grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Grzywna w celu przymuszenia jest jedynym środkiem egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym uregulowanym w komentowanej ustawie, który posiada charakter przymuszający. Stosuje się ją więc jako środek służący zmuszeniu zobowiązanego przez spowodowanie dolegliwości finansowej, do określonego zachowania się. Potwierdzają to przepisy art. 125 i 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro grzywna nie jest karą, lecz rodzajem nacisku mającym na celu zmuszenie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową do określonego zachowania się, organ w pierwszej kolejności powinien zbadać celowość nałożenia środków egzekucyjnych na zobowiązanego (art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), w badaniu tym natomiast powinien wziąć pod uwagę stan wymaganych robót, ich ewentualne wykonanie. W tym przypadku zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych wymagało wyjaśnienia organu, a brak sprawdzenia tej okoliczności był błędem mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, biorąc pod uwagę wadliwość postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło