I OSK 1872/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-05
Skład orzekający: Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Izabella Kulig-Maciszewska, Małgorzata Pocztarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, będące operatorem systemu dystrybucyjnego, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, w sytuacji gdy Skarb Państwa nie posiada w nim pozycji dominującej?Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo energetyczne, wykonujące zadania publiczne związane z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Obowiązek ten wynika z faktu, że dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez takie przedsiębiorstwo mają znaczenie dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego. Nawet jeśli Skarb Państwa nie posiada pozycji dominującej, wykonywanie zadań publicznych czyni przedsiębiorstwo zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej.Stan faktyczny
Wnioskodawcy złożyli wniosek o udostępnienie kserokopii decyzji administracyjnych dotyczących budowy, posadowienia i przebudowy linii elektroenergetycznej na ich działce. Przedsiębiorstwo energetyczne nie udzieliło informacji ani nie wydało decyzji odmownej, co skutkowało wniesieniem skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał przedsiębiorstwo do wydania aktu lub podjęcia czynności. Przedsiębiorstwo wniosło skargę kasacyjną, kwestionując swój status jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej oraz kwalifikację żądanych dokumentów jako informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz, Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak, po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [[.] S.A. z/s w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II SAB/Kr 43/13 w sprawie ze skargi H.J. i E.J. na bezczynność [..] S.A. z/s w [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 43/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał [..] S. A. Oddział w [..] do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w sprawie z wniosku H. J. i E. J. z dnia 5 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej w sprawie ze skargi H. J. i E. J. na bezczynność [..] S.A z siedzibą w [..] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. E. i H. J. wnieśli do [..] S.A. W [..] o udostępnienie, w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a tired pierwsze ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, kserokopii wszelkich ewentualnych decyzji, stanowiących podstawę budowy, posadowienia i przebudowy linii elektroenergetycznej przebiegającej na działce o nr [..], obręb [..] położonej w [..] stanowiącej własność wnioskodawców.
W odpowiedzi na wniosek [..] S.A. w piśmie z dnia 8 stycznia 2013 r. znak: OKR/RD3/ZS/ŁP/N-7229/28221/120/13 wyjaśniła, że urządzenia elektroenergetyczne, posadowione na posesji wnioskodawców stanowią fragment linii niskiego napięcia. Przedmiotowa infrastruktura elektroenergetyczna została wybudowana na podstawie obowiązujących w okresie jej budowy przepisów prawnych i umowy. Fakt zabudowania trwałych i widocznych urządzeń i ich użytkowanie przez tak długi okres czasu oznacza, że Spółka [..] S.A. Oddział w [..] nabyła również służebność gruntową.
W dniu 7 marca 2013 r. E. i H. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność [..] S.A. Oddział w [..] w przedmiocie załatwienia wniosku skarżących z dnia 5 grudnia 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazali, że organ nie udzielił im żądanej we wniosku informacji, ani nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia, w związku z czym pozostaje w bezczynności. Wnieśli o zobowiązanie organu do udzielenia informacji wskazanej we wniosku i zasądzenie kosztów procesowych na ich rzecz.
W odpowiedzi na skargę [..] S.A. W [..] wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc, że skarga jest całkowicie bezzasadna.
Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, iż kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego, a konkretnie [..] S.A. w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem obowiązanym do udzielania informacji publicznej była badana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Z treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198 ze zm.) wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Sąd I instancji podzielił w całości pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., I OSK 851/10, LEX nr 737513, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyraźne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi". O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej".
Zdaniem Sądu I instancji, przedsiębiorstwo energetyczne, do którego skarżący zwrócili się z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej miało obowiązek rozpoznania tego wniosku w przewidzianej prawem formie.
Następnie Sąd I instancji wskazał, że prawo do informacji zostało zagwarantowane w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Obejmuje ono, między innymi, dostęp do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie, jednak przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r., sygn. akt II SAB/Wa 166/04, opub. w LEX nr 164699). Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 1009/05, opub. w LEX nr 188310). Informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do podmiotu wykonującego zadania publiczne. Informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Bez znaczenia jest również i to w jaki sposób znalazły się one w posiadaniu organu i jakiej sprawy dotyczą. Ważne natomiast jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez dany podmiot i odnosiły się do niego bezpośrednio. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 2043/05, opub. w LEX nr 196314). Informacją publiczną są zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i te, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także te, które tylko w części ich dotyczą), nawet gdy nie pochodzą wprost od nich.
Z kolei pojęcie informacji przetworzonej nie jest wprawdzie zdefiniowane w ustawie o dostępie do informacji publicznej, ale w orzecznictwie sądowym pojęcie to jest w przeważającym zakresie definiowane jako taka informacja publiczna, która została opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Informacja przetworzona będzie więc informacją, która została przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy według podanych przez niego kryteriów (np. w formie tabelki). Wykaz taki byłby specjalnie stworzony na potrzeby wnioskodawcy według jego żądania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1942/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1258/08, opub. w LEX nr 478697 wskazał, że "przetworzenie" informacji, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. polega na dokonaniu zmian w jej treści, a nie na odjęciu z jakiegoś dokumentu elementów niezwiązanych z jego treścią. Informacją przetworzoną będzie taka informacja, której podmiot zobowiązany do jej udzielenia nie dysponuje taką "gotową" informacją na dzień złożenia wniosku, ale jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności polegających na sięgnięciu np. do dokumentacji źródłowej. Żądana informacja będzie miała charakter informacji przetworzonej, tj. takiej, która co do zasady wymaga dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych. Musi więc istnieć informacja źródłowa, podstawowa (prosta), której wykorzystanie w postaci zestawienia, obliczenia, itd. spowoduje powstanie informacji nowej już niejako "przetworzonej" (tak też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1721/05).
W ocenie Sądu udostępnienie żądanych dokumentów ma charakter informacji publicznej. Nie powinno być zaliczane do informacji przetworzonej z tego względu, że ich sporządzenie nie prowadzi do powstania nowych informacji, składających się z cząstkowych informacji prostych. Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i stanowią ją nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez dany podmiot, lecz również te, których używa on do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Niewątpliwie decyzje i dokumenty dotyczące budowy linii energetycznych są dokumentami, w których posiadaniu pozostaje inwestor, a jeżeli inwestorem jest podmiot realizujący zadania publiczne, to i decyzje te i dokumenty służą realizowaniu zadań publicznych przez taki podmiot. Z tego względu dostęp do tego dokumentu należy traktować jako dostęp do informacji publicznej.
Z art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio, a wnioskodawca może wystąpić do takiego podmiotu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 16 ust. 1 cyt. ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, wniosek skarżących, [..] S.A. W [..] Oddział w [..] powinien rozpoznać na zasadach przewidzianych w ww. ustawie o dostępie do informacji publicznej. Żądana przez nich informacja ma bowiem charakter informacji publicznej, a podmiot, do którego się zwrócili jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej. A zatem o ile [..] S.A. W [..] Oddział w [..] jest w posiadaniu wskazanych przez skarżących dokumentów -powinien zakończyć wszczęte ww. wnioskiem postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o jej odmowie w sytuacji gdyby zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł [..] S. A. Oddział w [..] zarzucając mu:
1. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności przepisów art. 106 § 5
P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc
poprzez uznanie, iż:
- uczestnik dysponuje informacją publiczną w niniejszej sprawie
- uczestnik nie udzielił informacji,
- treść wniosku złożonego przez skarżących determinuje kwalifikację danej
sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej
2. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów:
art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie
i uznanie, że informacje, których udostępnienia domagają się skarżący są
informacją publiczną,
art. 4 u.d.i.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz art. 1 ust. 2 u.d.i.p. poprzez
niezastosowanie i uznanie, że uczestnik jest podmiotem zobowiązanym do
udostępniania informacji publicznej
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na bezczynność oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności przepisów u.d.i.p. Przede wszystkim uczestnik podniósł, iż nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.. Uczestnik -spółka [..] S.A. jest spółką prawa handlowego, której ponad 99% akcji jest w posiadaniu spółki [..] S.A. W [..] (pozostałe ok. 1% akcji jest w rękach osób fizycznych ). Z kolei [..] S.A. jest spółką publiczną notowaną na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Stan prawny poprzednika prawnego uczestnika - spółki [..] S.A. był już przedmiotem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I OSK 851/10 ( LEX nr 737513 ). Wówczas [..] S.A. był podmiotem kontrolowanym pośrednio przez Skarb Państwa jako właściciela spółki [..] S.A. (w tym czasie -jednoosobowej spółki Skarbu Państwa ). W chwili obecnej jednak [..] S.A. jest podmiotem notowanym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, a udział Skarbu Państwa w akcjonariacie wynosi ok. 30%.
Dodano również, iż skarżący mają możliwość zapoznania się z treścią stosownych przepisów prawa, a nadto mają również możliwość pozyskania na podstawie przepisów kpa stosownych informacji z archiwum organów prowadzących stosowne postępowanie administracyjne. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali zaś, iż nie mieli możliwości pozyskania tychże informacji z innych źródeł.
Ponadto skarżąca kasacyjnie spółka wskazała, iż informacje, których udostępnienia domagali się skarżący, stanowiłyby tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisu art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji związaną z realizacją jej interesów gospodarczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych, przy czym zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego zmierzają do podważenia stanowiska Sądu I instancji co do kwalifikacji żądanych przez skarżącą dokumentów jako informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz faktu, że uczestnik postępowania jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
Rozpatrując podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty należało w pierwszej kolejności ustalić status prawny uczestnika postępowania [..] S. A. Oddział w [..]. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej była już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został na "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne".
Dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r., sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Obowiązkiem władz publicznych jest zatem zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w całości pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10, że termin "zadania publiczne" jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Pojęcie "zadanie publiczne" użyte w art. 4 u.d.i.p. zamiast pojęcia "zadanie władzy publicznej" użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty nie będące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Przedsiębiorstwa energetyczne w związku z powierzeniem im zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego kraju są przedsiębiorstwami użyteczności publicznej i wykonują zadania publiczne w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jak wskazał w powołanym wyroku NSA "obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Jednak dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP są "zadaniami publicznymi" i jedynie działalność przedsiębiorstwa energetycznego nie mieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej", nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Zawsze więc, gdy przedsiębiorstwo wypełnia zadania operatora systemu dystrybucyjnego, wymienione w ww. przepisie, realizuje ono zadania publiczne, a zatem informacje odnoszące się do tych zadań są informacjami publicznymi. Ponadto przedsiębiorstwo energetyczne ma obowiązek udzielenia informacji na temat sprawy niemieszczącej się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 ustawy Prawo energetyczne, ale jedynie wówczas, gdy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej kasacyjnie spółki, że skoro Skarb Państwa nie posiada w tej spółce pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, to spółka ta nie jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej. Jako podmiot spoza kategorii władzy publicznej spółka ta właśnie z uwagi na wykonywanie zadań publicznych staje się podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto jak wskazano na wstępie, obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9 c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne i z pewnością działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie można również zapomnieć, iż budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz.651 ze zm.).
Fakt, że skarżąca kasacyjnie spółka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej oznacza, że spółka ta była zobowiązana do załatwienia wniosku skarżącej w sposób określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej poprzez:
1) dokonanie czynności materialno - technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej, lub;
2) wystosowanie pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać, lub;
3) wystosowanie pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje również przypadki, które wymagają załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Przepis ten stanowi, że odmowa udostępnienia informacji oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w jej art. 14 ust. 2, następują w tej właśnie formie.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosownych czynności, tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. oznacza, że pozostaje on w bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r., l OSK 601/05, LEX nr 236545). Termin określony w art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy wynosi – z wyjątkami w nim wymienionymi – 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Skarżący we wniosku domagali się udostępnienia wszelkich, ewentualnych kserokopii decyzji administracyjnych dotyczących budowy, posadowienia, przebudowy urządzeń usytuowanych na ich nieruchomości. Jeśli spółka miała w tym zakresie wątpliwości to powinna zwrócić się do wnioskodawców o sprecyzowanie żądania w tej mierze. Należy mieć także na uwadze art. 5 u.d.i.p., zawierający ograniczenia prawa do informacji publicznej. Nie każdy dokument znajdujący się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego może posiadać walor informacji publicznej, dlatego koniecznym może być wezwanie wnioskodawcy do uściślenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej tj. jakich konkretnie dokumentów żąda, gdyż może to mieć istotne znaczenie dla ustalenia zakresu przedmiotowego stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeśli natomiast skarżąca kasacyjnie spółka doszłaby do wniosku, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej, to powinna rozstrzygnąć sprawę poprzez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Mając na uwadze wskazane przepisy stwierdzić należy, że słusznie Sąd I instancji stwierdził, że skarga na bezczynność, polegająca na nierozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej w formie przewidzianej w u.d.i.p. jest zasadna. Jak wynika bowiem z akt sprawy, wniosek ten nie został rozpoznany w ustawowym terminie, a okoliczności wskazywane przez spółkę nie usprawiedliwiają jej bezczynności. Podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 6 u.d.i.p. oraz art. 4 i art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie mogły więc odnieść oczekiwanego skutku.
Treść wniosku złożonego przez skarżących determinowała kwalifikację danej sprawy jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej i zarzut skargi kasacyjnej w tym względzie tj. naruszenia art. 106 § 5 P.p.s.a. w związku z art. 232 kpc w związku art. 227 kpc oraz art. 233 § 1 kpc jest również bezzasadny. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W przypadku przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego, stosownie do art. 106 § 5 P.p.s.a. mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie przeprowadzał żadnego uzupełniającego postępowania dowodowego, a co za tym idzie w ogólne nie stosował i nie mógł stosować przepisów kpc dotyczących postępowania dowodowego.
Odnosząc się do twierdzenia strony skarżącej kasacyjnie, iż wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa należy wyjaśnić, iż definicję legalną zbliżonego terminu "tajemnicy przedsiębiorstwa" zawierają przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która w art. 11 ust. 4 stanowi, że oznacza ono "nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności". Tajemnice te podlegają ochronie w zakresie, w jakim ich ujawnienie mogłoby zagrażać lub naruszać interes indywidualnego przedsiębiorcy (art. 11 ust. 1 powyższej ustawy).
W doktrynie podnosi się, że wskazane pojęcia w istocie stanowią synonimy, a zatem dokonując wykładni zawartego w art. 5 ust. 2 ustawy terminu "tajemnica przedsiębiorcy" należy posiłkowo odwołać się do rozumienia "tajemnicy przedsiębiorstwa" na gruncie ustawy o zwalczeniu nieuczciwej konkurencji (M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 78).
Dla uznania określonej informacji za tajemnicę przedsiębiorcy, o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, należy więc wykazać, że przedsiębiorca podjął niezbędne kroki mające na celu zachowanie jej w poufności.
Spółka nie wykazała w żaden sposób, by informacje, o których udostępnienie wystąpili skarżący, miały być poufne z uwagi na to, że przedsiębiorca podjął działania w celu zachowania ich poufności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że informacje te, z uwagi na swój charakter, nie podlegają ze swej istoty utajnieniu, albowiem co do zasady treść decyzji administracyjnych nie stanowi tego rodzaju informacji.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło