II FSK 1317/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 704/13 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę kasacyjną. Sygnatura akt II FSK 1317/14 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Skarżąca dnia 8 maja 2013 r. wniosła o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia papierów wartościowych, argumentując, że jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku jest w trudnej sytuacji finansowej; skutki wypadku, któremu uległa w 2011 r., powodują konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów na leczenie i rehabilitację, pokrywanych wyłącznie ze środków uzyskanych ze sprzedaży akcji. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r. odmówił udzielenia wnioskowanej ulgi, uznając, że nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego lub interesu podatnika, bowiem środki uzyskane ze sprzedaży papierów wartościowych skarżąca przeznaczyła na bieżące potrzeby, pomijając należne zobowiązania podatkowe, a ponadto przeciwko umorzeniu zaległości przemawia posiadanie przez skarżącą pewnej rezerwy kapitałowej. W odwołaniu skarżąca podniosła, że o obowiązku zapłaty podatku dowiedziała się dopiero po otrzymaniu rocznej informacji z banku, a wobec braku stałego źródła dochodu uiszczenie podatku pozbawi ją środków na utrzymanie i leczenie. Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie decyzją z dnia 13 sierpnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., wskazując, że ponieważ skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości z udziałem o wartości 25.000 zł, a jej dochód ze sprzedaży akcji w ujęciu miesięcznym wyniósł 1.811 zł przy miesięcznych kosztach utrzymania w granicach 1.406 zł, miała ona możliwość uregulowania zaległości podatkowej choćby w części. Oznacza to, że jej sytuacja materialna nie wskazuje na wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika. O wystąpieniu tej przesłanki świadczy natomiast jej sytuacja zdrowotna, ale przeciwko udzieleniu ulgi przemawia wybór odpłatnej formy leczenia i rehabilitacji wobec możliwości korzystania z nieodpłatnych świadczeń z funduszu zdrowia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca zarzuciła, że błędnie ustalono stan faktyczny sprawy, porównując jej dochody z 19 miesięcy do wydatków z 12 miesięcy i uznając, że jej egzystencja nie jest zagrożona. Podniosła, że po otrzymaniu zaskarżonej decyzji zapłaciła zaległość podatkową wraz z odsetkami, mimo, że pozbawiło ją to możliwości leczenia i rehabilitacji; toczy się spór sądowy o przyznanie jej renty ze względu na częściową niezdolność do pracy. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a ocena przesłanek umorzenia zaległości i uzasadnienie stanowiska zajętego w ramach uznania administracyjnego, mieszczą się w ustawowych granicach. Jakkolwiek stan zdrowia skarżącej świadczy o wystąpieniu ważnego interesu podatnika, jednak okoliczność ta nie może stanowić samoistnej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, skoro skarżąca w dalszym ciągu posiada środki pozwalające na uregulowanie tej zaległości. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie: - art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: O.p.) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu podatnika oraz interesu publicznego, przemawiające za przyznaniem skarżącej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych; - art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przez ich niezastosowanie, skutkujące zaniechaniem zebrania, a następnie rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w efekcie wnikliwego rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zaakcentowano, że pominięto okoliczność trwałej niezdolności skarżącej do podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wniósł o jej oddalenie, nie wnosząc o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W szczególności nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. przez ich niezastosowanie, skutkujące zaniechaniem zebrania, a następnie rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a w efekcie wnikliwego rozpoznania sprawy. Pomijając już okoliczność, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie od decyzji organów podatkowych, co ma znaczenie za względu na okoliczność, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ani nie mógł stosować wskazanych jako podstawy kasacyjne przepisów procedury podatkowej, ani rozpatrywać zebranego w sprawie materiału dowodowego zgodnie z normami prawnymi w nich zawartymi, a jedynie zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. winien przeprowadzić kontrolę działalności administracji publicznej i zastosować środki określone w ustawie, należy stwierdzić, że przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie kontrola prawidłowości przeprowadzonego przez organy podatkowe postępowania dowodowego była prawidłowa. Nie może być uznany za trafny zarzut pominięcia okoliczność trwałej niezdolności skarżącej do podjęcia pracy, skoro kwestię tę przedstawiono i omówiono zarówno w zaskarżonym wyroku, jak i w decyzji podatkowego organu odwoławczego; nie sposób też nie zauważyć, że okoliczność ta jest (była w dacie rozstrzygania sprawy przez organ podatkowy) sporna, o czym świadczy toczące się postępowanie sądowe. O braku wnikliwości przy rozpoznaniu sprawy nie może też świadczyć okoliczność, że wynik tego rozpoznania nie okazał się zbieżny z oczekiwaniami skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawa faktyczna podjętego rozstrzygnięcia podatkowego została ustalona prawidłowo, co zasadnie znalazło aprobatę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Co się natomiast tyczy zarzutu naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegając na uznaniu, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki interesu podatnika oraz interesu publicznego, przemawiające za przyznaniem skarżącej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych, należy zauważyć, że o ile Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. rzeczywiście nie dopatrzył się wystąpienia w sprawie skarżącej przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, o tyle Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika stwierdził – tyle, że odniósł ją nie do sytuacji materialnej skarżącej, ale do jej sytuacji zdrowotnej; stanowisko to podzielił także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Zarzut opiera się więc na błędnym założeniu, że istnienia takiej przesłanki nie stwierdzono – pomijając już okoliczność, że krytyka oceny co do wystąpienia w sprawie określonej przesłanki winna odnosić się do wadliwości ustaleń faktycznych, a w wypadku ich prawidłowości oraz braku zastosowania właściwego przepisu – do błędu subsumcji, ale nie błędnej wykładni przepisu prawa materialnego. Można jedynie dodać, że zarówno organy podatkowe (a zwłaszcza podatkowy organ odwoławczy), jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie zwróciły uwagę na charakter normy zawartej w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., która w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umożliwiających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych pozostawia organowi podatkowemu swobodę co do jej zastosowania lub odmowy zastosowania. W rozpoznawanej sprawie organ podatkowy wskazał, że pomimo wystąpienia przesłanki pozwalającej na zastosowanie ulgi, na zastosowanie tej ulgi się nie zdecydował oraz wyjaśnił motywy zajętego stanowiska, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ograniczył się do zbadania, czy postępowanie w sprawie przeprowadzono poprawnie pod względem proceduralnym (a więc zgodnie z prawem) oraz czy zajęte przez organy podatkowe stanowisko zostało prawidłowo, to jest wszechstronnie i logicznie uzasadnione. Takie rozstrzygnięcie sądu administracyjnego jest prawidłowe i stanowi realizację wynikającej z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) powinności sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego nie orzeczono wobec braku stosownego wniosku od strony wygrywającej sprawe w instancji kasacyjnej.