III SA/Lu 564/13

WyrokWSA w Lublinie2013-12-10

Skład orzekający: Jerzy Drwal, Jacek Czaja, Grzegorz Wałejko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych, mimo że ustawa o transporcie kolejowym określa to jako jego uprawnienie, a nie obowiązek?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązany do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Pomimo że ustawa o transporcie kolejowym używa sformułowania "ma prawo", należy to interpretować jako możliwość korzystania z cudzych gruntów w celu realizacji obowiązku ochrony przeciwpożarowej, wynikającego z art. 17 ust. 1 tej ustawy. Ruch kolejowy jest głównym źródłem zagrożenia pożarowego, dlatego logiczne jest nałożenie obowiązku na podmiot odpowiedzialny za tę infrastrukturę.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Powiatowego nakazującą P. S.A. (zarządcy linii kolejowej) wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej. Skarżąca spółka kwestionowała ten obowiązek, twierdząc, że jest to jedynie jej uprawnienie, a nie obowiązek, i że poprzednie przepisy precyzyjniej określały podmioty zobowiązane. Sąd rozpoznał skargę, analizując przepisy ustawy o transporcie kolejowym i rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie WSA Jacek Czaja,, WSA Grzegorz Wałejko (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi P. L. K. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wykonania pasów przeciwpożarowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 lipca 2013 r. [...] Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w [...] utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia 7 czerwca 2013 r. w sprawie obowiązku zapewnienia pasów przeciwpożarowych. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej powołując w podstawie prawnej decyzji § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 38 ust.1 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) w związku z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.) nakazał P. S.A. wykonanie w terminie do 31 sierpnia 2013 r. pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej nr [...] X – Y na określonych odcinkach przy lasach Nadleśnictwa [...] po lewej stronie linii kolejowej, w sposób zapewniający ich użyteczność przez cały rok. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, że podczas czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdzono, że w sąsiedztwie linii kolejowej zarządzanej przez P. S.A. istniejące równoległe i poprzeczne pasy przeciwpożarowe nie zostały zmineralizowane do stanu zapewniającego ich użyteczność oraz nie wykonano nowych pasów przeciwpożarowych. Organ podniósł, że głównym źródłem zagrożenia pożarowego dla obszarów leśnych położonych wzdłuż szlaków kolejowych jest ruch kolejowy, a w szczególności zagrożenia powstające podczas hamowania pociągów, kiedy to snopy iskier lub odrywające się rozgrzane elementy klocków hamulcowych mogą w sprzyjających warunkach zainicjować pożar na terenie leśnym. Zapobiegać powstawaniu i rozszerzaniu się pożarów mają mineralizowane pasy przeciwpożarowe. [...] Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji ocenił jako nieuzasadnioną zawartą w odwołaniu argumentację, wedle której w świetle obowiązujących przepisów strona nie jest zobowiązana do wykonania i utrzymywania (oczyszczania) pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych położonych na terenach leśnych. Organ wskazał, że na podstawie upoważnienia ustawowego przewidzianego w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. nr 178, poz. 1380) Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w drodze rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) określił sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej. Według § 38 ust. 1 rozporządzenia lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. Zgodnie § 38 ust. 2 tego rozporządzenia rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.), oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają: - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 roku w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573); - rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Organ wskazał, że ostatnio wymienione rozporządzenie określa jedynie techniczne kwestie urządzenia pasów przeciwpożarowych w sąsiedztwie linii kolejowych. Natomiast kwestie podmiotowe normuje ustawa o transporcie kolejowym, która w art. 17 ust. 1 przewiduje, iż zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Zatem wskazany przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1, zostały określone w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, stanowiącym, że zarządca infrastruktury kolejowej ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem, między innymi urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe. Z przepisu art. 55 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym wynika, że odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych są należne właścicielom gruntów, a odszkodowanie ustalane jest w drodze umowy stron. Jednocześnie wyjątek opisany w art. 55 ust. 3 wymienionej ustawy potwierdza, że podmiotem zobowiązanym do wykonania pasów przeciwpożarowych jest zarządca linii kolejowej, który może domagać się poniesienia kosztów przez właścicieli gruntów. Zarządcą infrastruktury kolejowej jest w myśl art. 4 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś, zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy, linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym. Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Przyległy pas gruntu to grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym). Oznacza stwierdził, że skarżąca jako zarządca linii kolejowej ma obowiązek wykonania czynności objętych decyzją organu pierwszej instancji. P. S.A. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym a także § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, przez błędną ich wykładnię i uznanie skarżącej jako zarządcy infrastruktury za zobowiązaną do urządzania pasów przeciwpożarowych. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w poprzednio obowiązującym stanie prawnym przepis § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) precyzyjnie określał podmioty zobowiązane do utrzymania pasów przeciwpożarowych wzdłuż obszarów leśnych – np. właścicieli linii kolejowych. Obowiązek ten nie spoczywał więc na skarżącej, gdyż nie jest ona właścicielem linii kolejowej. Wieczystym użytkownikiem gruntów i właścicielem obiektów na linii kolejowej jest skomercjalizowane przedsiębiorstwo państwowe P. Skarżąca korzysta z linii kolejowej na podstawie umowy dzierżawy. Według skarżącej organ błędnie przyjął, że ustawa o transporcie kolejowym nakłada na zarządcę infrastruktury obowiązek utrzymania pasów przeciwpożarowych. Według skarżącej zarządca infrastruktury jest jedynie uprawniony do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Norma wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym wyraża jedynie generalną zasadę, której adresatami są podmioty korzystające z infrastruktury kolejowej. W opinii skarżącej organ administracji publicznej dokonał też błędnej wykładni art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, bowiem zawiera on normę określającą wyłącznie uprawnienie zarządcy infrastruktury kolejowej, skoro ustawodawca w art. 55 ust. 1 ustawy posłużył się określeniem wskazującym tylko na to, że zarządca ma prawo urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Natomiast art. 55 ust. 3 ustawy nakłada na właścicieli gruntów obowiązek urządzenia i utrzymania pasów przeciwpożarowych w przypadku posadowienia drzew lub krzewów po wybudowaniu linii kolejowej, na co wskazuje zawarte w tym przepisie sformułowanie: "koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli". Zarządca linii ponosiłby te koszty w przypadku wybudowania linii kolejowej przy istniejącym drzewostanie. Skarżąca wskazała, że odpowiedzialność za realizację obowiązku w zakresie ochrony przeciwpożarowej w zakresie wskazanym w art. 4 ust. 1 i ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej przejmuje ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie, a jeśli taka umowa nie została zawarta – obowiązki te spoczywają na podmiocie faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i rozszerzając przedstawioną wcześniej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zarzuty skargi są bezzasadne, bowiem [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, w konsekwencji ich właściwej wykładni uznając zarządcę infrastruktury kolejowej za podmiot zobowiązany do wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Ponadto rozpoznając sprawę w granicach określonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), Sąd nie stwierdził innego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 55 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 roku Nr 16, poz. 94 ze zm.). Przepis § 38 przywołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 roku w ust. 1 stanowi, że lasy położone przy obiektach mogących stanowić zagrożenie pożarowe dla lasu oddziela się od tych obiektów pasami przeciwpożarowymi, utrzymywanymi w stanie zapewniającym ich użyteczność przez cały rok. W ust. 2 § 38 rozporządzenia przewidziano, że rodzaje oraz sposoby wykonywania pasów przeciwpożarowych przez podmioty określone jako właściwe do ich wykonania i utrzymywania w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.), ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej określają rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów (Dz. U. Nr 58, poz. 405 i Nr 82, poz. 573) i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 153, poz. 955). Zatem w rozporządzeniu z dnia 7 czerwca 2010 roku, w przeciwieństwie do poprzednio obowiązujących § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) oraz § 34 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 121, poz. 1138), nie określono podmiotów zobowiązanych do wykonania pasów przeciwpożarowych. W tej materii obecnie obowiązujące rozporządzenie z dnia 7 czerwca 2010 roku odsyła do przepisów właściwych ustaw. Trzeba przy tym podkreślić, że fakt, iż przepisy art. 17 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym pozostają w tym samym brzmieniu, które obowiązywało przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, nie oznacza, że regulacja ustawowa nie określa podmiotów zobowiązanych do wykonania i utrzymania pasów przeciwpożarowych. Należy natomiast zwrócić uwagę, że unormowania w tym przedmiocie zawarte w uprzednio obowiązujących rozporządzeniach w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów wykraczały poza zakres delegacji ustawowej przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym zarządcy i przewoźnicy kolejowi oraz użytkownicy bocznic kolejowych są zobowiązani spełniać warunki techniczne i organizacyjne zapewniające: 1) bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego; 2) bezpieczną eksploatację pojazdów kolejowych; 3) ochronę przeciwpożarową i ochronę środowiska. Powyższy przepis nakłada na zarządców i przewoźników kolejowych obowiązek bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego oraz spełnienia warunków technicznych i organizacyjnych na szlakach kolejowych i bocznicach w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Przepis ten ma wprawdzie charakter ogólny, jeśli chodzi o sposoby realizowania ochrony przeciwpożarowej, a także bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego, ale precyzyjnie określa podmiot oraz zakres jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpieczeństwa, w tym także pożarowego terenu, w obrębie którego usytuowana jest infrastruktura kolejowa. Natomiast przepis art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym konkretyzuje sposoby realizacji obowiązków, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, stanowiąc między innymi, że zarządca ma prawo na sąsiadujących z linią kolejową gruntach, za odszkodowaniem urządzać i utrzymywać pasy przeciwpożarowe (art. 55 ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym). Ustalenie odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie pasów przeciwpożarowych następuje w drodze umowy stron (ust. 2). Zatem zarządca infrastruktury kolejowej dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy korzysta z uprawnień opisanych w art. 55 ust. 1, to jest ma możliwość korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu urządzenia i utrzymywania na nich pasów przeciwpożarowych, a odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie tych pasów przez zarządcę należne są właścicielom gruntów. Nadto w art. 55 ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym określono, że jeżeli posadzenie drzew lub krzewów, powodujące potrzebę urządzenia pasów przeciwpożarowych, nastąpiło po wybudowaniu linii kolejowej, koszty związane z urządzeniem i utrzymaniem tych pasów obciążają właścicieli gruntów. Bez wątpienia słusznie wywiedziono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przewidziany w art. 55 ust. 3 ustawy wyjątek w zakresie wyłącznie kwestii ponoszenia kosztów wykonania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych potwierdza regułę, że podmiotem zobowiązanym do wykonania i utrzymywania pasów jest zarządca linii kolejowej, który w szczególnej sytuacji przewidzianej w art. 55 ust. 3 ustawy może jedynie domagać się poniesienia przez właścicieli gruntów kosztów związanych z ich urządzeniem. Należy bowiem dodatkowo zauważyć, że zarządcą infrastruktury kolejowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, jest podmiot wykonujący działalność polegającą na zarządzaniu infrastrukturą kolejową, na zasadach określonych w ustawie. Infrastrukturę kolejową stanowią zaś linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym (art. 4 pkt 7 i 1 ustawy o transporcie kolejowym). Pod pojęciem linii kolejowej należy rozumieć drogę kolejową mającą początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami, a przyległy pas gruntu to grunt wzdłuż linii kolejowych, usytuowany po obu ich stronach, przeznaczony do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 2 i 3 ustawy o transporcie kolejowym). Należy zatem stwierdzić, że wykładnia przepisów art. 55 ust. 1 i 3 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym w ich wzajemnym powiązaniu wskazuje jednoznacznie, że obowiązek urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych spoczywa na zarządcy infrastruktury kolejowej, który dla realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 1 ustawy korzysta z uprawnień opisanych w art. 55 ust. 1 ustawy, to jest ma możliwość korzystania z gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu urządzenia i utrzymywania na nich pasów przeciwpożarowych, a odszkodowania za urządzanie i utrzymywanie tych pasów przez zarządcę należne są właścicielom gruntów. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisy art. 55 tej ustawy są ze sobą powiązane normując – odpowiednio – obowiązki i odpowiadające im uprawnienia zarządcy infrastruktury kolejowej w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Stąd niezasadny jest zarzut dokonania przez organ błędnej wykładni art. 55 ustawy o transporcie kolejowym wobec tego, że w wymienionym przepisie mowa jest o uprawnieniach, a nie posługuje się on pojęciem obowiązku. Przeciwnie, właściwe ustalenie w zaskarżonej decyzji podmiotu odpowiedzialnego za wykonanie pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowej znajduje swoje potwierdzenie w art. 55 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, gdyż użyty w tym przepisie zwrot "ma prawo" dotyczy możliwości korzystania z cudzych gruntów sąsiadujących z linią kolejową w celu realizacji obowiązku wynikającego z art. 17 ustawy o transporcie kolejowym, to jest zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Tym samym nie można z treści przepisu art. 55 ust. 1 ustawy wywodzić, iż zarządca ma jedynie prawo, a nie obowiązek urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych. Należy również zauważyć, że to ruch kolejowy stwarza zagrożenie pożarowe, co stało się przesłanką wydania zaskarżonej decyzji. Logicznym jest zatem, że to na podmiocie odpowiedzialnym za ten ruch i infrastrukturę z nim związaną spoczywa obowiązek podjęcia czynności mających na celu zapewnienie właściwej ochrony przeciwpożarowej. Wskazać również należy, że pogląd o spoczywaniu na zarządcy obowiązku urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych, oparty na przepisach art. 17 ust. 1 i art. 55 ustawy o transporcie kolejowym dodatkowo wzmacnia art. 56 tej ustawy, gdyż wskazuje na właściwość zarządcy infrastruktury kolejowej także do wycinania drzew lub krzewów zagrażających bezpieczeństwu ruchu pociągów, a rosnących na gruncie, który nie należy do zarządcy infrastruktury. Nietrafne są zatem również argumenty odwołujące się do treści art. 4 ust. 1 i ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej dotyczących obowiązków właściciela zapewniającego ochronę przeciwpożarową budynku, obiektu budowlanego lub terenu oraz określenia podmiotów odpowiedzialnych za ochronę przeciwpożarową obiektów w sytuacji oddania ich w zarząd lub użytkowanie. Po pierwsze – przepisy ustawy o transporcie kolejowym mają charakter lex specialis wobec przepisów ogólniejszej ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Nie można powoływać się na przepisy ogólniejsze w celu kwestionowania wniosków płynących z wykładni przepisów szczególnych. Ponadto, wbrew twierdzeniu strony skarżącej nawet odwołanie do art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej potwierdzałoby zasadność obciążenia obowiązkami zarządcy infrastruktury kolejowej. Z przepisu tego wynika, że w przypadku braku dokładnego określenia w umowie ustanawiającej zarząd lub użytkowanie obiektu (terenu) zasad odpowiedzialności za realizacje obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, obowiązki te spoczywają na faktycznie władającym – a więc między innymi zarządcy, w tym – jak w badanej sprawie – zarządcy infrastruktury kolejowej. Zarządcę infrastruktury kolejowej należy bowiem uznać za faktycznie władającego terenem w zakresie potrzebnym do korzystania z infrastruktury, a więc także z przyległych pasów gruntu w zakresie potrzebnym do utrzymywania zabezpieczenia przeciwpożarowego. Z treści art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej wcale zatem nie wynika, że obowiązki zarządcy obiektu w zakresie ochrony przeciwpożarowej powstają tylko w razie ich przeniesienia w drodze umowy cywilnoprawnej. Dokonując wykładni wskazanych wyżej przepisów należy mieć na względzie umiejscowienie ich w systemie prawa. Nie można więc pominąć treści art. 140 Kodeksu cywilnego. Przepis ten, opisujący istotę prawa własności i wymieniający atrybuty właścicielskie, wskazuje, że wykonywanie tychże uprawnień następuje "w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego". Właśnie ustawa o transporcie kolejowym jest jedną z ustaw szczególnych, wyznaczających granice władania rzeczą przez właściciela. Z mocy tej ustawy regulującej między innymi problematykę ochrony przeciwpożarowej, zarządca infrastruktury kolejowej upoważniony został do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu wykonania i utrzymania w należytym stanie pasów przeciwpożarowych. Realizując powyższe uprawnienie, działa w granicach określonych przez ustawy o transporcie kolejowym, o ochronie przeciwpożarowej oraz o lasach, a także akty wykonawcze wydane na ich podstawie, to jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w: ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad zabezpieczenia przeciwpożarowego lasów i rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Z omówionych wyżej względów, w ocenie Sądu przywołane wyżej obowiązujące obecnie normy prawne konkretyzują podmiot zobowiązany do urządzenia i utrzymywania pasów przeciwpożarowych wzdłuż linii kolejowych w sposób ustalony w zaskarżonej decyzji. z tej przyczyny kwestionowana decyzja w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie pasów przeciwpożarowych została podjęta na podstawie i w granicach prawa, jak wymaga tego art. 7 Konstytucji RP, bowiem treść art. 17 ust. 1 oraz art. 55 ustawy o transporcie kolejowym, do której przepisów odsyła § 38 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów prowadzi do wniosku, że podmiotem zobowiązanym do urządzania i utrzymywania pasów przeciwpożarowych jest zarządca infrastruktury kolejowej. W niniejszej sprawie jest nim P. S.A. z siedzibą w [...]. Biorąc pod uwagę omówione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło