II OSK 1919/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Osińska po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2571/13 w sprawie ze skargi A[...] na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 [...]2013 r. nr D[...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 [...] 2013 r. nr D[...] Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2571/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), oddalił skargę A[...] (dalej: Skarżącego) na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Kierownik Urzędu) z dnia 30 [...] 2013 r., nr D[...] w przedmiocie umorzenia postępowania administra-cyjnego i orzekł o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy. W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: w związku z wnioskiem Skarżącego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich określonych w przepisach ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012 r., poz. 400 ze zm.; dalej: ustawa o kombatantach), Kierownik Urzędu decyzją z dnia 15 [...] 2005 r. Nr D[...]orzekł o odmowie przyznania uprawnień, po czym po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 29 [...] 2005 r. Nr D[...], utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. Następnie Skarżący złożył w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: K.p.a.) wniosek o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu z dnia 29 kwietnia 2005 r. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2005 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 11 października 2005 r., Kierownik Urzędu odmówił uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich, natomiast WSA wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2006 r. skargę na decyzję z dnia 11 października 2005 r. oddalił. W dniu 5 sierpnia 2013 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął kolejny wniosek Skarżącego w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, doprecyzowany pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r., jako wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 K.p.a. Organ uznał, że kolejna decyzja podjęta w trybie art. 154 § 1 K.p.a. byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Kierownik Urzędu wskazał, że nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji, gdy sprawa była już przedmiotem rozpoznania. W przypadku zakwalifikowania wniosku strony, jako kolejnego podania o wydanie decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a., należy podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że dokumenty przedstawione na przestrzeni lat oraz treść skargi powinny doprowadzić do przyznania uprawnień kombatanckich, skoro inne osoby przebywające w obozie w Działdowie takie uprawnienia otrzymały. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA skargę oddalił wskazując, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz zweryfikowanie decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Rozstrzygnięcie, jakie wydaje organ orzekając na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. oparte jest na uznaniu administracyjnym. Możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 K.p.a. pozwala zweryfikować decyzję, która formalnie obowiązuje, ale obiektywnie jest nieprawidłowa. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznawanej sprawie Skarżący domagając się zmiany decyzji, powołał się na nowe dowody w postaci zeznań świadków. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Zatem nowe dowody w postaci zeznań świadków H[...] i F[...]stanowią przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, a nie zmiany decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Ponadto WSA zaznaczył, że ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku w sprawie, która była już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, stanowi przesłankę skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Sąd podzielił stanowisko organu, że bezprzedmiotowym jest prowadzenie postępowania w sprawie rozstrzygniętej już inną decyzją administracyjną w sytuacji, gdy w ponownym postępowaniu mogłaby być wydana decyzja identyczna z istniejącą już w obrocie prawnym. W skardze kasacyjnej Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu, zaskarżył wyrok w części oddalającej skargę. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1. art. 154 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że w sytuacji, gdy strona będąca w podeszłym wieku i znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej, która dążyła do wykazania faktu przebywania w obozie przejściowym w Działdowie w roku 1940 roku uchybiła, zdaniem organu, terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, słuszny interes strony nie uzasadnia uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 154 § 1 K.p.a., 2. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez przyjęcie, że konkurencyjność nadzwyczajnych trybów zaskarżania decyzji ostatecznych w postaci wznowienia postępowania i uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej przejawia się w niemożności skorzystania z uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdy nie zachodzą przesłanki uniemożliwiające wznowienie postępowania, 3. art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez przyjęcie, że uwzględnienie przez sąd skargi na decyzję organu administracyjnego spowodowałoby naruszenie reguły res iudicata z powodu wydania orzeczenia w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną, podczas gdy sprawa w takim stanie faktycznym i prawnym oraz w oparciu o przedłożone przez Skarżącego dowody nie była jeszcze przedmiotem żadnego postępowania administracyjnego. Na tej podstawie wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę poprzez uchylenie decyzji Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 30 września 2013 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu z dnia 22 sierpnia 2013 roku i przyznanie Skarżącemu uprawnień kombatanckich oraz przyznanie pełnomocnikowi nieuiszczonych nawet w części kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jako ewentualne żądanie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, przy przyznaniu pełnomocnikowi nieuiszczonych nawet w części kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wniosek o wznowienie postępowania w takim wypadku należy złożyć w ciągu miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o tej przyczynie wznowienia. W niniejszej sprawie organ administracyjny uznał, że świadkowie, których pisemne oświadczenia Skarżący przedłożył wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania w dniu 17 września 2007 roku, byli Skarżącemu znani już wcześniej, a zatem Skarżący nie dochował ustawowego terminu miesiąca, od dnia dowiedzenia się o podstawie do złożenia wniosku. Skarżący kwestionował stanowisko organu administracyjnego, jednakże argumentacja ta nie spotkała się z akceptacją ze strony organu. Wobec takiej decyzji organu, w dniu 5 sierpnia 2013 roku, Skarżący złożył wniosek o uchylenie decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 § 1 K.p.a., przedkładając ponownie pisemne oświadczenia świadków. Organ administracyjny jednak umorzył postępowanie z uwagi na res iudicata, a WSA oddalił skargę. Wskazano, że tryb wznowienia postępowania z art. 145 § 1 K.p.a., jak i tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej z art. 154 § 1 K.p.a., są względem siebie niekonkurencyjne. Pierwszeństwo zastosowania trybu weryfikacji decyzji wadliwych nie stoi jednak na przeszkodzie następczemu wykorzystaniu trybu weryfikacji decyzji prawidłowych. Zarówno organ administracyjny, jak i WSA uznały, że Skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co w konsekwencji spowodowało odmowę wznowienia postępowania i uznanie przez organ, że decyzja w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich jest prawidłowa. Zatem, wobec takiego rozstrzygnięcia, Skarżący uzyskał możliwość skorzystania z trybu uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji w sytuacji, gdy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zamknięcie bowiem drogi do wznowienia postępowania (czyli uznanie, że decyzja jest prawidłowa) otwiera możliwość żądania uchylenia lub zmiany prawidłowej decyzji ostatecznej, która jednak nie powinna się ostać z uwagi m.in. na słuszny interes strony. Skarżący przedłożył organowi oświadczenia świadków na okoliczność pobytu w obozie przejściowym w Działdowie po raz pierwszy w dniu 17 września 2007 roku, wraz z wnioskiem o wznowienie postępowania, jednak organ uznał, że wniosek wraz z załączonymi dowodami jest spóźniony i odmówił wznowienia postępowania. W konsekwencji, posługując się tymi samymi oświadczeniami świadków, Skarżący złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 § 1 K.p.a., argumentując wniosek słusznym interesem strony w uchyleniu decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich, wobec niemożności wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 K.p.a. Organ administracyjny oraz sąd nie podzieliły jednak tej argumentacji. Na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., decyzja dotknięta jest nieważnością, jeżeli już uprzednio sprawa została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Istnienie tożsamości sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Naprowadzono, że zmiana stanu faktycznego nie stoi na przeszkodzie kilkukrotnego składania wniosku o zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Nie można bowiem przyjąć a priori, że w okresie kilku lat sytuacja osobista strony nie uległa zmianie, a tym samym, że mamy do czynienia z tożsamością spraw. Z powyższego jednoznacznie wynika, że sprawa administracyjna tocząca się w oparciu o art. 154 §1 K.p.a., w której badane pod względem merytorycznym powinny być pisemne oświadczenia świadków przedłożone przez Skarżącego, nie była jeszcze przedmiotem badania przez organ administracyjny ani przez sąd, a zatem nie można mówić o tożsamości rozpoznawanych spraw, a w konsekwencji o ryzyku wystąpienia nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania przewidziane przepisem art. 183 § 2 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny podstaw powołanych w skardze kasacyjnej. Ocena postawionego zarzut naruszenia art. 154 § 1 K.p.a. wymaga przedstawienia całego postępowania i wszystkich rozstrzygnięć podejmowanych przez Kierownika Urzędu oraz WSA w sprawie dotyczącej przyznania Skarżącemu uprawnień kombatanckich. 1. Decyzją z dnia 15 lutego 2005 roku (k. 10 akt adm.), utrzymaną w mocy rozstrzygnięciem z dnia 29 kwietnia 2005 roku (k. 19 akt j.w.), Kierownik Urzędu odmówił Skarżącemu przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie w D[...]. Decyzja ta nie była przedmiotem skargi. 2. Po wydaniu tej decyzji Skarżący wystąpił w trybie art. 154 K.p.a. o zmianę decyzji z dnia 29 kwietnia 2005r. (wniosek k. 21). Kierownik Urzędu decyzją z dnia 5 sierpnia 2005 r. (k. 24) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 29 kwietnia 2005 r., po czym, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 11 października 2005 r. (k. 33), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 5 sierpnia 2005 r. Skarga strony na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem WSA z dnia 11 kwietnia 2006 roku sygn. V SA/Wa 2793/05. 3. Kolejny wniosek, z września 2007 r. (k. 55), strona złożyła w trybie wznowieniowym, powołując się na nowych świadków, to jest H[...]oraz F[...]. Kierownik Urzędu decyzją z dnia 20 grudnia 2007 r. (k. 58), na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 29 kwietnia 2005 r. Następnie decyzją z dnia 3 marca 2008 r. (k. 66), utrzymał decyzję własną w mocy. Skarga strony na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem WSA z dnia 3 września 2008 r. sygn. V SA/Wa 1012/08. 4. Ponowny wniosek złożony został do Urzędu w czerwcu 2011 r. (k. 84), również ze wskazaniem trybu wznowieniowego i powołaniem, jako nowych dowodów, zeznań świadków H[...] i F[...]. W tym stanie sprawy Kierownik Urzędu uznał, że skoro postępowanie w tym trybie było już przeprowadzone, zasadnym jest jego umorzenie, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., co nastąpiło decyzją z dnia 27 kwietnia 2011 r. (k. 86). Decyzja ta utrzymana została w mocy rozstrzygnięciem z dnia 13 września 2011 r. (k.91) i nie była przedmiotem skargi. 4. Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2013 r. (k. 93) Skarżący domagał się "wznowienia rozpatrzenia sprawy"; na wezwanie organu, w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. (k. 96), sprecyzował żądanie domagając się, w trybie art. 154 § 1 K.p.a., uchylenia lub zmiany decyzji z dnia 13 września 2011 r. (opisanej w punkcie 3). Wyrok, którego skarga kasacyjna dotyczy, wydany został w sprawie zainicjowanej wnioskiem Skarżącego kasacyjnie z dnia 16 sierpnia 2013 r. i dotyczył decyzji Kierownika Urzędu z dnia 13 września 2011 r. Decyzją tą Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzją własną z dnia 27 lipca 2011 r., którą umorzył - na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. - postępowanie z wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., gdyż sprawa była już rozpoznawana w trybie nadzwyczajnym (wznowieniowym). Z kolei uzasadnienie decyzji z dnia 13 września 2011 r. utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie poprzednie wskazuje, że skoro wniosek strony o wznowienie postępowania w oparciu o te same dowodowy był już rozpoznany, to ponowna decyzja organu w tym przedmiocie obarczona byłaby wadą z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Jeśli chodzi o rozstrzygnięcie "pierwszoinstancyjne" odnośnie do wniosku z dnia 16 sierpnia 2013 r., to Kierownik Urzędu decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r. (k. 98), na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wniosku strony o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 154 § 1 K.p.a. Uzasadnienie tej decyzji naprowadza, że "mając na uwadze, że sprawa w tym trybie postępowania administracyjnego była już prowadzona – zakończyła się ostateczną decyzją administracyjną z dnia 11 października 2005 r. (decyzja została zaskarżona, a skargę WSA w Warszawie oddalił), istnieje przesłanka do umorzenia obecnego postępowania. Sprawa była już wcześniej rozpatrywana w trybie nadzwyczajnym". Decyzja utrzymująca to rozstrzygnięcie w mocy, z dnia 30 września 2013 r. (k. 109 akt adm.), argumentację tę podziela stwierdzając, że nie jest możliwe ponowne rozstrzygnięcie o odmowie uchylenia decyzji, skoro sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Zaskarżonym wyrokiem WSA skargę na ostatnio wskazaną decyzję oddalił. Zreferowany w oparciu o akta administracyjne przebieg postępowania jednoznacznie wskazuje, że Kierownik Urzędu umarzając postępowanie, rozstrzygnięcie odniósł do innej decyzji, niż domagał się tego Skarżący. Organ umarzając postępowanie wskazał na decyzję opisaną w punkcie 2 uzasadnienia (decyzja z dnia 11 października 2005 r., która istotnie była przedmiotem rozpoznania wniosku w trybie art. 154 § 1 K.p.a.), podczas gdy żądanie Skarżącego zawarte w piśmie z dnia 16 sierpnia 2013 r. dotyczyło zmiany decyzji wydanej w trybie wznowieniowym, opisanej w punkcie 3 uzasadnienia. Uczynienie przedmiotem rozpoznania wniosku złożonego w trybie art. 154 § 1 K.p.a. innego rozstrzygnięcia, niż domagała się tego strona oznacza, że Kierownik Urzędu naruszył powyższy przepis. Natomiast WSA oddalając skargę, mimo prawidłowych rozważań natury ogólnej dotyczących art. 154 § 1 K.p.a., zaaprobował ten wadliwy stan. Trafnie więc skarga kasacyjna zarzuca, że doszło do naruszenia ostatnio wskazanego przepisu, skoro umorzenie postępowania nastąpiło w wyniku oceny innego, niż żądała strona, rozstrzygnięcia. Zarzut naruszenia więc art. 154 § 1 K.p.a. jest więc usprawiedliwiony. W konsekwencji powyższego usprawiedliwione są pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, bowiem rozważania WSA, aczkolwiek w ogólności zasadne co do art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., nie dotyczą sprawy, którą zainicjował Skarżący kasacyjnie wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2013 r. W świetle przedstawionego powyżej stanu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istnieją podstawy do rozpoznania skargi, bowiem istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona (art. 188 P.p.s.a.). Rozpoznając skargę, niezależnie od wskazanej wady dotyczącej naruszenia art. 154 § 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została mimo braku wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W aktach administracyjnych brak jest bowiem wniosku złożonego przez Skarżącego w trybie art. 127 § 3 K.p.a., który dotyczyłoby decyzji Kierownika Urzędu z dnia 22 sierpnia 2013 r. W aktach znajduje się natomiast nowy wniosek Skarżącego, spisany na urzędowym formularzu, będący podaniem o przyznanie uprawnień kombatanckich. Do wniosku załączone zostały dokumenty (m.in. życiorys, zeznania świadków), co nie pozostawia żadnych wątpliwości odnośnie do intencji wnoszącego podanie. Wniosek ten złożony został wprawdzie w terminie otwartym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże w żadnym wypadku – właśnie z uwagi na jednoznaczną formę i treść – nie mógł zostać potraktowany jako żądanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.). Zatem ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu bez wniosku strony, a więc niejako "z urzędu" oznacza, że organ wydając decyzję z dnia 30 września 2013 r. rażąco naruszył prawo. Stąd też zaskarżona decyzja podlega stwierdzeniu nieważności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 127 § 3 K.p.a. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak wyroku. W związku z uchyleniem zaskarżonego wyroku w całości, orzeczenie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy za obie instancje nastąpi w przed WSA w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 – 261 P.p.s.a.