VI SA/Wa 1638/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi "O." S.A. z siedzibą w N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o udzieleniu patentu na wynalazek oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] Urząd Patentowy RP utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] października 2012 r. stwierdzającą wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. o udzieleniu patentu na wynalazek "Sposób wytwarzania kwasu D-2-(4-chloro-2-metylofenoksy) propionowego o numerze P. [...] z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie opłaty za pierwszy okres ochrony wynalazku. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] czerwca 2012 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję o udzieleniu na rzecz Z. Spółka Akcyjna w [...] patentu na wynalazek pt.: "Sposób wytwarzania kwasu D-2-(4-chloro-2-metylofenoksy) propionowego pod warunkiem uiszczenia opłaty w wysokości 480 złotych za I okres ochrony wynalazku (ów) rozpoczynający się w dniu [...] marca 2010 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony. Jednocześnie Urząd Patentowy RP wezwał stronę do wniesienia wymaganej opłaty w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia decyzji i pouczył, że w razie nieuiszczenia wskazanej opłaty w wyznaczonym terminie, na podstawie art. 52 ust. 2 Prawa własności przemysłowej stwierdzi wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu [...] czerwca 2012 r. Wobec tego, że wymagana opłata nie została uiszczona w wyznaczonym terminie organ decyzją z dnia [...] października 2012 r. stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. o udzieleniu patentu. W dniu [...] grudnia 2012 r. tj. w ustawowym terminie pełnomocnik spółki złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2012 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminu wyznaczonego na uiszczenie opłaty okresowej było spowodowane nieoczekiwaną i długotrwałą chorobą pracownika odpowiedzialnego w spółce za prowadzenie spraw związanych z ochroną wynalazku, z tym za dokonanie wymaganej opłaty. Jednocześnie uiszczona została zaległa opłata za pierwszy okres ochrony wynalazku w wysokości 480 złotych i opłata za publikację w wysokości 90 złotych. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, Urząd Patentowy RP w pierwszym rzędzie powołał się na treść art. 225 ust. 3 Prawa własności przemysłowej, zgodnie z którym decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu z powodu nieuiszczenia opłaty za pierwszy okres ochrony, określonej w decyzji o udzieleniu patentu może zostać uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Według oceny organu, spółka nie wykazała braku winy po jej stronie w uchybieniu terminu do wniesienia wymaganej opłaty. Urząd Patentowy RP powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od tego podmiotu, takiej jak przerwa w komunikacji, powódź, pożar. Jeżeli zaś chodzi o chorobę podmiotu zainteresowanego może być ona zaliczona do okoliczności wyłączających winę wtedy, gdy ma charakter nagły i obiektywnie i całkowicie uniemożliwia dokonanie wymaganej czynności albo wyręczenie się inną osobą do jej dokonania. W świetle powyższego przytoczone przez stronę okoliczności nie mogą świadczyć o braku jej winy w uchybieniu terminu. Organ podniósł, że zgłaszający jako pracodawca ponosi odpowiedzialność za wyznaczanie konkretnych osób do dokonywania określonych czynności służbowych i powinien w celu ochrony swoich interesów czuwać nad prawidłowym podziałem obowiązków. Będąc świadomym choroby jednego z pracowników, zgłaszający powinien był dochować starań, by wykonanie obowiązków tego pracownika przekazać w sposób pełny i rzetelny innej osobie. Niezależnie od powyższego, nie bez znaczenia pozostawał fakt, że zgłaszający ustanowił profesjonalnego pełnomocnika do działania w sprawie. Urząd Patentowy RP zwrócił uwagę, że zakres załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa obejmował umocowanie do zastępowania zgłaszającego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP, zatem także w związku ze zgłoszeniem i uzyskaniem ochrony na wynalazek bez wyłączenia czynności związanych z wnoszeniem i wycofywaniem opłat. Tak ujęte umocowanie nakłada na pełnomocnika obowiązek czuwania nad terminowością i skutecznością czynności dotyczących uzyskania ochrony na przedmiotowy wynalazek. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik załączył kopię korespondencji prowadzonej ze zgłaszającym w sprawie ochrony wynalazku. Jednakże w ocenie Urzędu z faktu ustanowienia profesjonalnego przedstawiciela wynika dla pełnomocnika obowiązek nie tylko przekazywania zgłaszającemu informacji o działaniach podjętych przez organ administracji w toku postępowania, lecz także do czuwania nad prawidłowym i terminowym dokonywaniem czynności ze strony swojego mocodawcy. Nawet w przypadku, gdyby pełnomocnik pozostawił samemu zgłaszającemu sprawę uregulowania płatności, nie można przyjąć, że tym samym zwolnił się z obowiązku dochowania należytej staranności w dopilnowaniu, czy dana czynność została dokonana prawidłowo. Na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. Z. SA w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: 1) naruszenie art. 225 ust. 3 Prawa własności przemysłowej poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że uchybienie terminowi do wniesienia opłaty urzędowej nastąpiło bez jej winy, błędne uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia opłaty urzędowej będące skutkiem nieoczekiwanej i nagłej poważnej choroby pracownika odpowiedzialnego jednoosobowo za wnoszenie opłat w spółce skarżącej na kilka dni przed upływem terminu na ich wniesienie nie oznacza braku winy skarżącej w tym zakresie, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i nieuchylenie decyzji, stwierdzającej wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, 2) naruszenie art. 7, 8, 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 252 Prawa własności przemysłowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez niedokonanie oceny wpływu na uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia opłaty urzędowej okoliczności takich, jak nagła i niespodziewana choroba pracownika odpowiedzialnego jednoosobowo za wnoszenie opłat w spółce skarżącej, na kilka dni przed upływem terminu na ich wniesienie, a poprzestanie jedynie na odniesieniu się do cechy tej choroby takiej jak długotrwałość, brak wyjaśnienia takiego zaniechania organu w odniesieniu się do ww. okoliczności w uzasadnieniu decyzji, całkowicie swobodne przyjęcie zakresu zlecenia dla pełnomocnika profesjonalnego wyłącznie na podstawie treści udzielonego mu pełnomocnictwa bez ustalenia, czy zakres pełnomocnictwa był rzeczywiście tożsamy z zakresem zlecenia, a faktem notoryjnym jest, że zakres pełnomocnictw, udzielanych pełnomocnikom bardzo często jest szerszy niż zakres udzielanych zleceń i w konsekwencji dokonanie błędnej oceny wpływu ustanowienia pełnomocnika na uprawdopodobnienie braku winy skarżącej z powodu nagłej i nieoczekiwanej choroby pracownika skarżącej, 3) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 252 Prawa własności przemysłowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w szczególności poprzez uniemożliwienie skarżącej wyjaśnienia kwestii relacji zakresu zlecenia udzielonego pełnomocnikowi skarżącej w postępowaniu przed Urzędem Patentowym RP a zakresem pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi, co jak wynika z uzasadnienia decyzji było istotną okolicznością w sprawie, która została błędnie ustalona przez Urząd Patentowy. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 225 ust. 3 Prawa własności przemysłowej. Zgodnie z tym przepisem "jeżeli została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 223 ust. 2, albo decyzja stwierdzająca wygaśnięcie decyzji o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub odpowiednio prawa z rejestracji z powodu nieuiszczenia opłaty, o której mowa w art. 224 ust. 1, decyzja taka może być uchylona na wniosek zgłaszającego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym uprawdopodobni on, że uchylenie nastąpiło bez jego winy i po jednoczesnym uiszczeniu zaległej opłaty. Bezsporne jest w sprawie, że strona skarżąca uchybiła terminowi do uiszczenia opłaty za I okres ochrony wynalazku, rozpoczynający się w dniu jego zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP tj. w dniu [...] marca 2010 r. i obejmujący 1-3 rok ochrony, stąd też decyzja organu z dnia [...] października 2012 r., stwierdzająca wygaśnięcie decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. o udzieleniu patentu została wydana zgodnie z art. 52 ust. 2 Prawa własności przemysłowej. Niezbędnym warunkiem uchylenia decyzji z dnia [...] października 2012 r. było złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym winny być uprawdopodobniony brak winy strony w uchybieniu terminu oraz jednoczesne uiszczenie zaległej opłaty. Strona w ustawowym terminie złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] listopada 2012 r., w którym wniosła o przywrócenie terminu wniesienia opłaty za I okres ochrony przedmiotowego wynalazku oraz jego publikację. Wyjaśniła, że na kilka dni przed upływem terminu osoba prowadząca w spółce sprawy patentowe – stanowisko o jednoosobowej obsadzie, odpowiedzialna między innymi za terminową realizację wymaganych opłat patentowych zapadła nieoczekiwanie na poważną i długotrwałą chorobę, czego skutkiem było zaniedbanie terminu wniesienia przedmiotowej opłaty. Zdaniem Urzędu Patentowego RP, przytoczone przez stronę okoliczności nie świadczą o braku winy w uchybieniu terminu co znajduje potwierdzenie w podanych przez organ orzeczeniach sądów administracyjnych. Sąd, orzekający w niniejszym składzie w całości podzielił stanowisko Urzędu. Zgodnie z wyrokiem NSA z 20 maja 1998 r. I SA/Ka 1718/96 "jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się m.in. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (wyrok NSA z 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97). W niniejszej sprawie skutki uchybienia terminu obciążają stronę będącą spółką prawa handlowego. Podmiot ten nie może skutecznie bronić się nagłą i długotrwałą chorobą pracownika, zajmującego się sprawami patentowymi. To na zasadzie spółki spoczywa bowiem obowiązek należytej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej przedsiębiorstwa spółki i za sposób funkcjonowania tej obsługi ponosi odpowiedzialność. Przede wszystkim należy wskazać, że zaniedbaniem ze strony organu było niezapewnienie stałego zastępstwa chorego pracownika przez inną osobę, zatrudnioną w spółce, tym bardziej, że chodziło o stanowisko odpowiedzialne z punktu widzenia interesów spółki. Niezależnie od powyższego skarżąca była reprezentowana w sprawie przez zawodowego pełnomocnika – rzecznika patentowego. Z treści pełnomocnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, że został on upoważniony do zastępowania strony przed Urzędem Patentowym RP w sprawie wszelkich działań związanych z ochroną przedmiotowego wynalazku. Sąd podzielił opinię Urzędu Patentowego RP, że obowiązki pełnomocnika w niniejszej sprawie nie tylko ograniczały się do przekazania informacji o terminie i wysokość uiszczenia opłaty, ale winien on czuwać nad prawidłowym i terminowym dokonywaniem tych czynności ze strony samego mocodawcy. W tym stanie rzeczy niezasadne są podnoszone przez skarżącą zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 252 Prawa własności przemysłowej. Organ na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ustalił prawidłowo stan faktyczny oraz zastosował przepisy prawa materialnego. Nie doszło do obrazy art. 225 ust. 3 Prawa własności przemysłowej. Brak jest uzasadnionych podstaw do stawiania zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. Ani z treści pełnomocnictwa jak również z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wynikało, aby z zakresu umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony wyłączone zostały sprawy dotyczące uiszczania opłat patentowych. W tym stanie rzeczy wobec bezzasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.