I OSK 1183/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-12
Skład orzekający: Wiesław Morys, Anna Lech, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja uwłaszczeniowa z 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności czy naruszała prawa osób trzecich, w sytuacji gdy istniał nierozpoznany wniosek o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie dekretu z 1945 r. oraz toczące się przed 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji nieprawidłowo oceniły, że decyzja uwłaszczeniowa z 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie wykazały tego w sposób jednoznaczny. Kluczowe było ustalenie, czy w okolicznościach sprawy decyzja ta rażąco naruszała prawo, co wymagało dokładniejszego zbadania kwestii związanych z nierozpoznanym wnioskiem dekretowym oraz postępowaniem wywłaszczeniowym sprzed 1939 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Warszawskiego z 1998 r., która przyznała prawo użytkowania wieczystego na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Minister Infrastruktury stwierdził nieważność tej decyzji w części dotyczącej dawnej nieruchomości, powołując się na nierozpoznany wniosek spadkobierców byłej właścicielki o przyznanie prawa własności czasowej oraz na toczące się przed 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Instytutu Kolejnictwa na decyzję Ministra. Instytut Kolejnictwa złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie decyzji uwłaszczeniowej za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. i decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r. Zasądził od Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Instytutu K. kwotę 657 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Instytutu K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1484/11 w sprawie ze skargi Instytutu K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...]; 2. zasądza od Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz Instytutu K. kwotę 657 (sześćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1484/11, oddalił skargę Instytutu Kolejnictwa na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
W uzasadnieniu Sąd podał następujący stan sprawy: Wojewoda Warszawski decyzją z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Koleje Państwowe" w Warszawie – [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa o pow. 91.487 m², położonego w Warszawie przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr 5/2 w obrębie 3-03-07 oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Pismem z dnia 10 listopada 2009 r. G. G., H. G., M. G., K. G., M. Ż., Z. G., I. G., M. G., D. G., M. G. i D. G., reprezentowani przez M. S., wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji w części dotyczącej dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "Nieruchomość Warszawska nr [...] nr inw. 1887.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r. w części dotyczącej dawnej nieruchomości uregulowanej w księdze hipotecznej pn. "Nieruchomość Warszawska nr [...] nr inw. 1887.
Po rozpatrzeniu wniosku Instytutu Kolejnictwa o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. wskazując, że Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 4 lutego 1949 r. złożonego przez A. G., Z. G., A. G. i J. G. (następców prawnych właścicielki nieruchomości – M.-A.-K.G.), orzeczeniem z dnia [...] marca 1952 r., nr [...], odmówiło im przyznania prawa własności czasowej do dawnej nieruchomości warszawskiej. Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2000 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność tego orzeczenia, co oznacza, że orzeczenie z dnia [...] marca 1952 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego.
Wobec tego organ uznał, że nadal aktualny pozostaje wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości (obecnie użytkowania wieczystego) w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), który ma pierwszeństwo w rozpoznaniu, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz innych osób, możliwe jest dopiero po negatywnym rozpoznaniu tego wniosku.
Jednocześnie organ nie stwierdził istnienia negatywnych przesłanek do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uwłaszczeniowej w trybie art. 156 § 2 K.p.a., to jest istnienia nieodwracalnych skutków prawnych.
Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. złożył Instytut Kolejnictwa wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie prawa i wskazując, że organ pominął okoliczność, iż część nieruchomości hipotecznej "[...]" o powierzchni 15.287 m² została wywłaszczona (a nie przejęta dekretem) na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby przebudowy warszawskiego węzła kolejowego na zasadach dekretu Naczelnika Państwa z dnia 2 września 1919 r., a zatem – zdaniem skarżącego – wskazana część nieruchomości powinna była zostać wyłączona z postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r.
Skarżący podniósł ponadto, że organ niewłaściwie zinterpretował art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i nie zbadał zaistnienia wszystkich przesłanek w nim wymienionych. Wskazał także, iż decyzja Wojewody Warszawskiego nie narusza praw osób trzecich, w tym art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1484/11, oddalając skargę Instytutu Kolejnictwa na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. podzielił pogląd, iż stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia [...] marca 1952 r., nr [...], wywołało skutek ex tunc, co w zasadniczy sposób wpłynęło na wynik postępowania w przedmiocie uwłaszczenia dokonanego w 1998 r. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej jest to, że pozostaje do rozpoznania wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z tego względu były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny stają się osobą trzecią w rozumieniu art. 200 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 29 września 1990 r. i mogą domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie na dzień wydawania decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wniosek dekretowy pozostawał nadal nierozpoznany. Wobec tego Sąd uznał za trafne rozstrzygnięcie Ministra Infrastruktury, że decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] grudnia 1998 r. narusza prawa osób trzecich.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Instytut Kolejnictwa wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, to jest:
a) niewłaściwe zastosowanie art. 200 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji uwłaszczeniowej Wojewody warszawskiego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. dokonało się z naruszeniem praw osób trzecich;
b) niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., polegające na przyjęciu, że decyzja Wojewody Warszawskiego Nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa podczas, gdy rażące naruszenie prawa w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie miało miejsca;
2) przepisów postępowania, to jest art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) w związku z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej przyjął jako prawidłową ocenę organu, dotyczącą braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 46 ust. 1 tejże ustawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że uznanie danego podmiotu za osobę trzecią w rozumieniu art. 200 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga występowania po jego stronie uprawnienia do gruntu o charakterze cywilnoprawnym, zaś w niniejszej sprawie osoby uznane przez organ administracyjny za osoby trzecie w rozumieniu tego przepisu, nie legitymowały się stosownymi uprawnieniami do gruntu z uwagi na nieprzysługiwanie tych uprawnień ich poprzedniczce prawnej – M. A. K. G., która posiadanie przedmiotowej nieruchomości utraciła w 1939 r., a zatem przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wobec tego skarżący kasacyjnie uznał, że jej następcy prawni składając wniosek o przyznanie prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 1 powołanego dekretu, nie spełniali niezbędnej dla tego prawa przesłanki posiadania gruntu. Wskazano, że do przedmiotowej nieruchomości toczyło się przed 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe, którego wynikiem było między innymi przejęcie nieruchomości przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Warszawie oraz ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Wobec tego skarżący kasacyjnie stwierdził, że błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r., jako naruszająca prawa osób trzecich, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarówno w dacie po 31 maja 1939 r., jak i w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., przedmiotowy grunt znajdował się we władaniu przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", co powoduje, że za spełnioną należy uznać przesłankę pozostawania gruntu we władaniu Państwa.
Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi na fakt, iż w niniejszej sprawie nastąpił zbieg praw do przedmiotowej nieruchomości, gdyż postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte przed 1939 r. (którego wynikiem było między innymi przejęcie nieruchomości przez Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych w Warszawie oraz ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość) nie zostało do dnia wejścia w życie ustawy wywłaszczeniowej zakończone, a zatem zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, przedmiotowa nieruchomość przeszła z mocy prawa na własność Państwa, przy czym nabycie objęło również ewentualne roszczenie dekretowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej postawiono zarzut, że Sąd pierwszej instancji oraz organy niewłaściwie przyjęły, iż decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia 23 grudnia 1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż narusza prawa osób trzecich.
Z wywodami skargi kasacyjnej należy się zgodzić.
Na wstępie wskazać należy, że o rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zatem zostać naruszony przepis, który może być stosowany w sposób bezpośredni, który nie wymaga zastosowania wykładni. Zaś skutki, które wywołuje decyzja rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (tak: wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994, nr 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910).
Powyższe oznacza, że nie każde naruszenie prawa może być uznane za rażące. Podkreślić przy tym należy, że organ administracyjny prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak to czyni w postępowaniu odwoławczym. Sąd pierwszej instancji dokonując następnie kontroli wydanego przez organ rozstrzygnięcia, dokonuje jej w takim samym zakresie, to jest bada, czy organ dobrze ustalił, iż w sprawie zachodzą (bądź nie) przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie bada zatem sprawy merytorycznie, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w zakresie, o jakim mowa w art. 7 i 77 § 1 kpa, dokonując jedynie kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zatem kontrola Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do oceny, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie nadzorcze i czy wydana w wyniku tego postępowania decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w chwili wydania decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] grudnia 1998 r. pozostawała w obrocie prawnym decyzja z dnia [...] marca 1952 r. o odmowie przyznania prawa własności do gruntu "Nieruchomość Warszawska [...]". O naruszeniu praw osób trzecich przy wydawaniu decyzji uwłaszczeniowej można by mówić wtedy, gdyby w chwili jej wydawania nie był rozpoznany wniosek o przyznanie własności czasowej. Po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2000 r. została stwierdzona nieważność orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej.
W tej sytuacji organ i Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustaliły, że pozostał do rozpoznania wniosek spadkobierców byłej właścicielki nieruchomości z 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej. Jednak obowiązek rozpoznania tego wniosku nie oznacza, że prawo użytkowania wieczystego zostanie przyznane, gdyż okoliczności tej sprawy wskazują, że w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy toczyło się postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące tej nieruchomości.
Z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa X Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 18 marca 2003 r. L. dz. [...] wynika, że pod numerem inwentarzowym [...] znajduje się księga hipoteczna pod nazwą "Nieruchomość Warszawska Nr [...]" i w dziale III wykazu znajduje się "pod nr 6 wpis, że do niniejszej nieruchomości stanowiącej własność M. A. K. G. zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe na rzecz Polskich Kolei Państwowych pod budowę stacji [...] w Warszawie gruntu o obszarze 11 ha 05219 m2 na wniosek z dnia 28 lipca 1930 r. k-39 księgi umów zatwierdzony orzeczeniem z dnia 3 sierpnia 1939 r. k-40 księgi umów".
Natomiast wpis "pod poz. 5 – dotyczący wywłaszczenia na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie pod rozbudowę stacji "[...]" gruntu o obszarze 15287 m2 z niniejszej nieruchomości należącej do M. A. K. G., przy czym dokonane wywłaszczenie nie polega na odjęciu właścicielowi prawa własności i innych praw rzeczowych – na zasadzie dekretu Naczelnika Państwa z dnia 2 września 1919 r. (Dz. U. R.P. Nr 77, poz. 439) i protokołu zajęcia z dnia 26 czerwca 1934 r., na wniosek z dnia 23 marca 1939 r. k-37 księgi umów zatwierdzony orzeczeniem z dnia 31 marca 1939 r. k-38 księgi umów", odnosi się do nieruchomości będącej własnością J. Ł. Wynika to z orzeczenia Komisarza Rządu dla m. st. Warszawy dnia [...] czerwca 1935 r. Nr [...] w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości Nr hip. [...], na podstawie którego odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni 15287 m2 przyznane zostało J. Ł., a nadto z faktu, iż nieruchomość o powierzchni 13 ha 6840 m2 M. A. K. G. nabyła od J. Ł. na mocy aktu z dnia 28 sierpnia 1936 r., a więc znacznie później, niż nastąpiło wywłaszczenie i odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni 15287 m2. Nadto, w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Komisarza Rządu na m. st. Warszawę z dnia [...] maja 1939 r. Nr [...], w którym na podstawie art. 22 § 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1934 r. Prawo o postępowaniu wywłaszczeniowym (Dz. U. Nr 86, poz. 776) oraz na wniosek Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie, zezwolono Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Warszawie na niezwłoczne objęcie wywłaszczonych na rzecz przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" pod rozbudowę stacji [...] gruntów obejmujących między innymi nieruchomość "[...]" o pow. 110521,9 m2. Przypomnieć należy, że art. 22 § 3 powołanego rozporządzenia Prezydenta RP stanowił, że w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na budowę lub przebudowę linii kolejowych, budynków i innych urządzeń, niezbędnych do eksploatacji kolei, wojewoda na wniosek wywłaszczającego może mu zezwolić na niezwłoczne objęcie wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda ustali równocześnie lub najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od chwili objęcia nieruchomości wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, które będzie wypłacone w ciągu dwóch miesięcy lub - w razie zachodzących przeszkód prawnych - złożone do depozytu sądowego; w razie niezachowania tego terminu wojewoda na wniosek strony uchyli zezwolenie na niezwłoczne objęcie nieruchomości. Nie ulega zatem wątpliwości, że grunty "Nieruchomość Warszawska nr [...]", zostały objęte przez Skarb Państwa.
Zauważyć należy, że art. 7 (1) powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. stanowił, iż dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
Okoliczności wynikające z powołanych przepisów nie były przedmiotem badania w sprawie uwłaszczeniowej, ale będą musiały zostać dokładnie wyjaśnione w toku postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu "Nieruchomość Warszawska nr [...]", w szczególności, czy następcy prawni byłego właściciela nie będący w posiadaniu gruntu w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., mają legitymację do występowania z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego).
Nie jest natomiast trafny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisu art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 19598 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, który stanowił, że nieruchomości będące we władaniu Państwa, do których wszczęte przed dniem 1 września 1939 r. postępowanie wywłaszczeniowe nie zostało dotychczas zakończone, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, ponieważ przepis ten wszedł w życie z dniem 5 kwietnia 1958 r., a więc wtedy , gdy grunty objęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. przeszły już z mocy prawa na rzecz gminy, a następnie na Skarb Państwa.
W tej sytuacji nie zostało wykazane przez organy, na co nie zwrócił uwagi Sąd pierwszej instancji – czy w okolicznościach tej sprawy decyzja uwłaszczeniowa rażąco narusza prawo.
Wobec tego uznać należy, że zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej ustawy.
-----------------------
2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło