II OZ 110/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 538/13 oddalające wniosek L.K. i J.B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania dla gospodarstwa rolnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 538/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek L.K. i J.B. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] czerwca 2013 r., [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania dla gospodarstwa rolnego. Sąd I instancji wskazał, iż we wniosku J.B. (działającego przez pełnomocnika T.B.) napisano, że złożono doniesienie do prokuratury w sprawie złożenia fałszywych zeznań przez babkę skarżącego – E.B., wniesiono o "nierozbijanie akt sprawy". Na posiedzeniu jawnym dnia 19 listopada 2013 r. pełnomocnik J.B. poparła złożony na piśmie wniosek i dodała, że najważniejszym aktem w sprawie jest akt nadania gospodarstwa rolnego. Z kolei L.K. we wniosku z dnia 17 września 2013 r. napisała, że wnosi o dopuszczenie jej do udziału w sprawie, ponieważ ona "jest w tej sprawie najważniejsza, najstarsza i ma danej sprawy". Na posiedzeniu poparła wniosek i dodała, że to jej ojciec był repatriantem, jest najstarsza w rodzinie, wszystko pamięta, a A.S. nie jest z rodziny". Skarżący i organ oświadczyli w pismach procesowych, że udział wnioskujących w sprawie nie jest ani wymagany, ani konieczny nie wniesie także niczego do sprawy. Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, iż wnioski nie zasługują na uwzględnienie. Przywołując treść art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") oraz art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako "k.p.a.") Sąd I instancji wyjaśnił, iż interes prawny ma charakter materialnoprawny oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Sąd I instancji zaznaczył, iż od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. Bowiem w takim przypadku określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Sąd I instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie podstawę wydania skarżonego postanowienia stanowi art. 61a k.p.a., a odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z tej przyczyny, że organy administracji uznały, iż skarżący nie ma interesu prawnego, aby domagać się wydania decyzji o wykonaniu aktu nadania. Przedmiotem badania organów była zatem wyłącznie kwestia statusu prawnego wnioskodawcy w żądaniu, które zgłosił. W ocenie Sądu I instancji na tym etapie postępowania trudno przyjąć, aby taki interes miały w postępowaniu administracyjnym osoby trzecie, w tym osoby wnioskujące o dopuszczenie do udziału w sprawie. Ponadto, wnioskodawcy nie powołali się na konkretną normę prawa materialnego, z której wynikałby ich interes prawny. Argumentacja wskazana w pismach wskazuje na określony interes faktyczny, a tylko wykazany interes prawny pozwala na dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Wobec powyższego Sąd I instancji działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. odmówił dopuszczenia wnioskujących do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J.B. reprezentowany przez T.B. wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego (art. 33 § 2 p.p.s.a.). O istnieniu interesu prawnego przesądzają zatem przepisy prawa materialnego. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności niniejszej sprawy, należy podzielić pogląd Sądu I instancji, iż w niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wskazali żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby ich interes prawny, a argumentacja wskazana we wnioskach wskazuje na określony interes faktyczny. Podkreślić należy, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie kwestia statusu prawnego A.S. w żądaniu, które zgłosił. A odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z uwagi na uznanie organów administracji, iż skarżący nie ma interesu prawnego, aby domagać się wydania decyzji o wykonaniu aktu nadania. Wobec powyższego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż na tym etapie postępowania nie można przyjąć, aby taki interes w postępowaniu sądowym miały osoby trzecie, w tym osoby wnioskujące o dopuszczenie do udziału w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, iż L.K. i J.B. bezsprzecznie przysługiwałby przymiot strony dopiero w przypadku wszczęcia przez organy postępowania w sprawie wydania decyzji o wykonaniu aktu nadania dla gospodarstwa rolnego, tak jak miało to miejsce we wcześniejszym postępowaniu zainicjowanym przez A.S. wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2012 r., które zostało umorzone decyzją z dnia [...] października 2012 r. wydaną przez Naczelnika Wydziału Geodezji, Katastru i Gospodarki Nieruchomościami działającego z upoważnienia Starosty Górowskiego. Z tego powodu w niniejszym postępowaniu uzasadniona była odmowa dopuszczenia L.K. i J.B. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestników postępowania sądowego. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. odpowiada prawu, zaś zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.