II FZ 829/16

Dnia 20 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.M. (pełnomocnika z urzędu R.P.) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 611/13 w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg R.P. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 5 marca 2013 r., nr: [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 października 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 611/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprzeciwu wniesionego przez doradcę podatkowego K.M. (dalej jako "Pełnomocnik") od postanowienia referendarza tego Sądu z dnia 16 września 2016 r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwoty tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu, przyznał Pełnomocnikowi: 1) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 276,75 zł, zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 51,75 zł; 2) kwotę 53,69 zł tytułem niezbędnych poniesionych wydatków na środki transportu. Rozpoznając sprzeciw wniesiony od powyższego postanowienia referendarza sądowego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzasadnionym było przyznanie Pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu R.P. (dalej jako "Skarżący"), w wysokości 25% należnej stawki, ustalonej w oparciu o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) w związku z art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Sąd przyjął, że wobec faktu, iż niniejsza sprawa była jedną z wielu w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a więc spraw rodzajowo takich samych, rozpoznawanych zarówno przez ten Sąd, jak i przez Naczelny Sąd Administracyjny, analiza faktyczno-prawna podejmowanej w nich materii oparta była o te same mechanizmy interpretacyjne. Ponadto podał, że wynagrodzenie Pełnomocnika przyznane za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji skonsumowało niejako uwzględnione okoliczności nakładu pracy doradcy podatkowego i wkładu tegoż w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Sądu, kolejne wywody Pełnomocnika nie stanowiły nowego problemu proceduralnego, a jedynie uzupełnienie lub doprecyzowanie dotychczas zaprezentowanego. Przy określaniu wysokości wynagrodzenia Sąd uwzględnił również aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa. Podkreślił, że wysokość zapłaty powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też, zdaniem Sądu, trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1) art. 250 § 2 w zw. z art. 209 P.p.s.a., poprzez błędne jego zastosowanie, pomimo że Sądowi (referendarzowi sądowemu tego Sądu) brak jest przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej; 2) art. 141 § 4 zd. 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., poprzez sporządzenie przez Sąd wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia. Na tej podstawie Pełnomocnik wniósł o zmianę kwestionowanego postanowienia, poprzez przyznanie mu wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną ,według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości przy niestosowaniu art. 250 § 2 P.p.s.a., tj. w wysokości 75% kwoty przyznanej wyrokiem z dnia 16 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 § 1 P.p.s.a. należy się wynagrodzenie w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a. jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 2 tego artykułu, w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że § 2 został dodany przez art. 1 pkt 67 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Stosownie do art. 2 ww. ustawy, przepisy P.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż nie ma przeszkód by w rozpoznawanej sprawie stosować art. 250 § 2 P.p.s.a. Trzeba również zaznaczyć, że przepisy regulujące kwestię zwrotu kosztów postępowania, tj. art. 200 i art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a, uzasadniają zwrot kosztów w "niezbędnym" zakresie. Z kolei, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Stwierdzić należy, że niniejsza sprawa jest jedną z kilku zainicjowanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Sprawy te są rodzajowo takie same, dotyczą identycznego zagadnienia prawnego, a analiza faktyczno-prawna podejmowanej w nich materii, jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne. Świadczy o tym treść sformułowanych zarzutów, które w poszczególnych skargach są niemal identyczne. W rozpoznawanej sprawie Pełnomocnik Skarżącego zainicjował postępowanie kasacyjne wniesieniem jednej skargi kasacyjnej, w której wymienił kolejno pięć sygnatur akt spraw zakończonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 grudnia 2013 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji przy ustalaniu wysokości zasądzanego Pełnomocnikowi wynagrodzenia, słusznie wziął pod uwagę charakter i jednorodność rozpatrywanych spraw oraz w sposób prawidłowy ocenił wkład pracy doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu w przyczynieniu się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji dokonał szczegółowego wyliczenia wynagrodzenia, z którym Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się w całości. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.