II FZ 770/13

II FZ 770/13 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 lipca 2013 r., I SA/Op 480/13 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 8 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. 1. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r., I SA/Op 480/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił E. K. (zwanemu dalej skarżącym) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 8 kwietnia 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się dopiero w dniu 20 maja 2013 r. w związku z otrzymaniem, listem poleconym, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz tytułu wykonawczego z Urzędu Skarbowego. Wcześniej – jak twierdził - żadnej informacji o wydaniu decyzji nie otrzymał, natomiast ostatnią informacją od organu odwoławczego w związku z prowadzonym postępowaniem było postanowienie z dnia 25 lutego 2013 r. o nierozpatrzeniu w terminie jego odwołania z uwagi na obszerny materiał dowodowy i wielowątkowy charakter sprawy. Został poinformowany, że przewidywany termin załatwienia sprawy został wyznaczony na dzień 8 kwietnia 2013 r. Sugerując się użytym zwrotem "przewidywany termin" (nie była to konkretna data) – skarżący oczekiwał na wydanie decyzji. Dopiero z doręczonego mu tytułu wykonawczego dowiedział się o wydaniu owej decyzji już w dniu 8 kwietnia 2013 r. i doręczeniu jej w trybie podwójnego awizowania. Skarżący podkreślił, że jest to sytuacja niedopuszczalna, gdyż w kwietniu 2013 r. trzykrotnie przebywał w Urzędzie Pocztowym w N., gdzie odbierał korespondencję skierowaną na adres: [...] (a zatem ten sam, na który została wysłana decyzja organu odwoławczego), na którą to korespondencję składały się rachunki za media. Zaznaczył, że pomimo tego, iż rachunki nie posiadały już kopert, to jednak widniały na nich daty ich wystawienia. Porównanie dat wystawienia rachunków z datami płatności za nie miało dowodzić, zdaniem skarżącego, bytności w Urzędzie Pocztowym w N. w kwietniu 2013 r. Pomimo obecności w urzędzie pocztowym - żadnej korespondencji w tymże urzędzie skarżącemu nie doręczono. Zaznaczył, że w przypadku jakichkolwiek kierowanych do niego przesyłek poleconych - dostarczane jest także awizo na adres prowadzenia przez niego działalności tj. Hotel O. w P., który jest czynny 24 godziny na dobę. Na żaden z tych adresów skarżący nie otrzymał żadnego awiza. Wskazał, że z tego powodu uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Równocześnie z wnioskiem skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. stwierdzając, że zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o nieuwzględnienie wniosku argumentując, że decyzja została wysłana na właściwy adres - podany przez skarżącego w odwołaniu - a korespondencja kierowana na ten adres w toku postępowania odwoławczego była przez skarżącego odbierana. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmawiając przywrócenia terminu podniósł, że uzasadniając brak swej winy w uchybieniu terminu skarżący wskazał m.in. na dokonane przez siebie "zlecenie przekierowania" przez pocztę kierowanych do niego przesyłek na adres działalności gospodarczej (Hotel w P.), jednak twierdzenia tego w ogóle nie uprawdopodobnił, pomimo obciążającego go w tym zakresie obowiązku wynikającego z art. 87 § 2 p.p.s.a. - nie przedstawił "zlecenia przekierowania" w wersji papierowej, ani nawet oświadczenia pracowników poczty co do takiej praktyki. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego argumentu odebrania korespondencji pocztowej w postaci rachunków, sąd wskazał, że z odebranych faktur nie wynika fakt bytności na poczcie w tym okresie, kiedy sporna przesyłka była przechowywana w Urzędzie Pocztowym w oczekiwaniu na odbiór (od dnia 9 kwietnia 2013 r. do dnia 14 kwietnia 2013 r.). Sąd zaznaczył, że o ile istotnie odbiór tych rachunków następował na poczcie (czego skarżący dokładnie nie wyjaśnił), to okoliczność ta nie wskazywała jednoznacznie na osobisty pobyt skarżącego w tym czasie w urzędzie pocztowym. Zaznaczył, że trudno racjonalnie założyć, iż pracownicy poczty obowiązani byli znać z pamięci korespondencję, jaka oczekuje na osoby przebywające w urzędzie pocztowym. Tym samym sąd wskazał, że skarżący nie wykazał braku niedbalstwa ze swojej strony 4. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym podniósł nieprawidłowości, jakie miały miejsce podczas powtórnego awizowania przesyłki. Tym samym – jak twierdził- nie można było przyjąć skutecznej fikcji doręczenia. Wskazał, że na powtórnym awizo nie zaznaczono miejsca, w którym pozostawiono awizo, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak było podpisu osoby, która pismo doręczała. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu. 5. Podniesione w zażaleniu zarzuty zmierzają do zakwestionowania skuteczności zastępczego doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu z dnia 8 kwietnia 2013 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Wskazany przepis ustanawia instytucję tzw. fikcji doręczenia, która sprowadza się do przyjęcia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy faktycznie do tego odbioru nie doszło. Instytucja ta ma dalekosiężne skutki wobec założenia, że wraz z doręczeniem – nastąpiło poinformowanie strony o zaistniałych okolicznościach i od momentu doręczenia zaczyna swój bieg termin do wniesienia środka odwoławczego. W zażaleniu podniesiono, że nie zostały zachowane warunki postępowania w przypadku niemożności doręczenia pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zarzut ten podziela. Ustawodawca ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostały spełnione warunki określone w przepisach . Sąd I instancji przyjmując, że takie domniemanie doręczenia pisma nastąpiło bezzasadnie pominął, iż nie zostały spełnione wszystkie wymagane do tego przesłanki. Na formularzu brak jest podpisu listonosza; nie zostało również ponownie zaznaczone miejsce pozostawienia zawiadomienia. Nie można było zatem uznać, że przesyłka była prawidłowo dwukrotnie awizowana i prawidłowo doręczona. Jak wskazuje orzecznictwo: doręczyciel musi określić na tzw. zwrotce, gdzie umieścił zawiadomienie o pozostawieniu pisma na okres siedmiu dni w placówce pocztowej (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2008 r., I OZ, 334/08; postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011 r., I GSK 1037/10). Wskazać należy, że doręczenie zastępcze nie może być traktowane jako zamknięcie drogi do sądowej ochrony interesów strony przy istniejącej w procedurach instytucji przywrócenia terminu do dokonania czynności. Jeszcze raz należy podkreślić, że domniemanie doręczenia pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia tylko wówczas gdy wszystkie przesłanki przewidziane w przepisach zostały spełnione, a w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. 6. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę treść przepisów regulujących instytucję doręczenia zastępczego i ustalić, czy przy takim, a nie innym sposobie wypełnienia druku przez listonosza miało miejsce doręczenie zastępcze na tle przepisów regulujących tę instytucję. 7. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.