II SA/Kr 1114/13

WyrokWSA w Krakowie2013-12-18

Skład orzekający: Mirosław Bator, Renata Czeluśniak, Krystyna Daniel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne dotyczące budowy budynku mieszkalnego, w szczególności w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego oraz prawidłowego rozdzielenia postępowania na odrębne wątki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Przedwczesne rozdzielenie postępowania na dwa wątki (niezgodność z pozwoleniem na budowę i budowa bez pozwolenia) oraz umorzenie obu postępowań bez należytego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności relacji między wydanym pozwoleniem na budowę a istniejącym budynkiem, stanowiło istotne naruszenie prawa, skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji.
Stan faktyczny
Z. S. złożyła wniosek o skontrolowanie budowy na działce, w tym garażu blaszanym i tarasach. Organy nadzoru budowlanego ustaliły istnienie budynku mieszkalnego z dobudowanym garażem, tarasem i oranżerią. Stwierdzono brak pozwolenia na garaż murowany, blaszak i pomieszczenie w przyziemiu, podczas gdy oranżeria była zrealizowana na podstawie zgłoszenia. Postępowania prowadzone przez organy I i II instancji dotyczyły budowy budynku mieszkalnego niezgodnie z pozwoleniem na budowę oraz bez wymaganego pozwolenia, zakończyły się jednak umorzeniem z powodu bezprzedmiotowości. Z. S. wniosła skargę na decyzję WINB, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję WINB w K. z dnia 28 maja 2013 r., poprzedzającą ją decyzję PINB w M. z dnia 17 maja 2012 r. oraz decyzję PINB w M. z dnia 4 kwietnia 2011 r. Zasądza od WINB w K. na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 757,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 maja 2013 r., znak: [...] w przedmiocie rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia 4 kwietnia 2011 r. [...] II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Z. S. kwotę 757,00 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 9 października 2008 r. Z. S. złożyła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. wniosek o "skontrolowanie budowy na działce [...] (garaż blaszak oraz tarasy i garaże pod tarasami) w domu nr [...] w L.". Na podstawie wypisu z rejestru gruntów PINB ustalił, że właścicielami działki nr [...] są B. S., J. S., D. S. i T. S.. W dniu 17 grudnia 2008 r. PINB przeprowadził oględziny na działkach nr [...], [...] i [...], podczas których stwierdził, że na działce [...] istnieje budynek mieszkalny trzykondygnacyjny o dachu dwuspadowym zrealizowany na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przez Naczelnika Gminy w [...] dnia 31 marca 1987 r. nr [...]. Ustalono też, że do budynku dobudowano garaż o wymiarach 4,9 m x 7,20 m, a na garażu zrealizowano taras. Obok tego garażu znajduje się garaż typu blaszak o wymiarach 3 m x 5 m posadowiony na płycie betonowej. Ponadto do budynku od strony południowo – zachodniej dobudowano w poziomie przyziemia pomieszczenie o wymiarach 3,30 m x 8,30 m i wysokości 2,17 m. Na dobudówce zrealizowano zaś taras, na którym znajduje się oranżeria. Organ ustalił, że na garaż murowany, garaż blaszak i pomieszczenie w przyziemiu inwestor nie posiadał zgody właściwego organu, natomiast oranżeria została zrealizowana na podstawie zgłoszenia z dnia 6 stycznia 2006 r. W dniu 26 stycznia 2009 r. PINB w M. wszczął postępowanie w sprawie budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w L. niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę. W toku postępowania przesłuchano T. S., który podał, że on i J. S. byli "faktycznymi inwestorami" przedmiotowego budynku oraz podał, że budynek ten został wybudowany "w obecnym kształcie od samego początku". Postanowieniem z dnia 26 marca 2009 r. PINB w M. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową ww. budynku mieszkalnego i nałożył na J. S., T. S. i J. S. obowiązek przedstawienia inwentaryzacji architektoniczno – budowlanej i geodezyjnej wykonanych robót budowlanych. Decyzją z dnia 26 maja 2009 r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego PINB w M. nałożył na J. S., T. S. i J. S. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w L. do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 16 grudnia 2009 r. uchylił decyzję PINB w M. z 26 maja 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego PINB nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności, w szczególności daty budowy przedmiotowego budynku, inwestorów tego budynku w rozumieniu Prawa budowlanego oraz tego, czy i jakie odstępstwa od pozwolenia na budowę zatwierdzonego decyzją Naczelnika Gminy w [...] z dnia 31 marca 1987 r. miały miejsce. Ponownie rozpatrując sprawę PINB w M. przesłuchał D. S., Z. S., J. Z. (listonosza), a postanowieniem z dnia 17 listopada 2010 r. wyłączył do odrębnego postępowania sprawę użytkowania przedmiotowego budynku. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2011 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, PINB w M. umorzył postępowanie w sprawie budowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w L. niezgodnie z pozwoleniem na budowę. Zdaniem organu postępowanie prowadzone w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego stało się bezprzedmiotowe, ponieważ ustalono, że inwestorami budowy przedmiotowego budynku byli T. S. i J. S., a nie J. S., dla której wydano w 1987 roku pozwolenie na budowę. W ocenie PINB w takiej sytuacji postępowanie w stosunku do T. S. i J. S. powinno toczyć się w trybie przewidzianym w art. 48 Prawa budowlanego, a postępowanie prowadzone w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego staje się bezprzedmiotowe. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2011 r. PINB w M. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego posadowionego na działce nr [...] w L. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia 17 maja 2012 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 48 w związku z art. 48 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 kpa, nakazał inwestorom T. S. i J. S. wykonanie rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego posadowionego na działce nr [...] w L. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji PINB powołał się na ustalenia dokonane w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 4 kwietnia 2011 r. znak: [...]. Podkreślił, że T. S. i J. S. nie dysponowali pozwoleniem na budowę dla przedmiotowego budynku mieszkalnego. PINB wskazał też, że procedura legalizacyjna nie zakończyła się powodzeniem ponieważ inwestorzy nie wykonali w zakreślonym terminie (do 31 stycznia 2012 r.) obowiązków nałożonych na nich postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2011 r. Odwołanie od decyzji PINB w M. z dnia 17 maja 2012 r. złożyli D. S., J. S. i T. S., którzy podnieśli, że niedostarczenie dokumentów określonych w postanowieniu z dnia 3 sierpnia 2011 r. nastąpiło bez ich winy. Odwołujący się wskazali też, że przedmiotowy budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 31 marca 1987 r. wydanego dla J. S.. Zarzucono również błędne ustalenie inwestora, podając, że własność gruntu wraz budynkiem została przeniesiona na T. S. i J. S. w 2001 roku, a więc już po zakończeniu budowy. Dlatego za inwestora powinna zostać uznana J. S.. WINB w K. decyzją nr [...] z dnia 28 maja 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił w całości decyzję PINB w M. z dnia 17 maja 2012 r. i umorzył postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy z uwagi na brak możliwości dokładnego wskazania daty rozpoczęcia budowy uznał, że rozpoczęcie budowy nastąpiło w roku 1989 przed upływem dwóch lat od daty wydania pozwolenia na budowę, a więc w okresie ważności tego pozwolenia. WINB uznał, że do roku 1992 budynek powstał w stanie surowym otwartym, a prace wykończeniowe zakończono w 1999 r. Zatem roboty budowlane przy realizacji przedmiotowego budynku prowadzono w latach 1989-2000. WINB ustalił, że w roku 2001 prawo własności przedmiotowej nieruchomości aktem darowizny przeniesione zostało na obecnych współwłaścicieli, czyli B., T., J. i D. S.. Jednakże, zdaniem WINB, inwestorem na etapie organizacji procesu budowlanego realizowanej inwestycji była J. S.. Skoro zaś w czasie realizacji budowy nie nastąpiła utrata ważności czy wygaśnięcie decyzji pozwolenia na budowę wydanej dla J. S., a zrealizowany budynek był tożsamy z tym, dla którego wydano pozwolenie na budowę, to PINB w M. dokonał błędnej oceny stanu faktycznego i prawnego, stwierdzając, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem WINB przedmiotowy budynek mieszkalny nie stanowi samowoli budowlanej, lecz został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i innych warunków pozwolenia na budowę z dnia 31 marca 1987 r. Zdaniem WINB stwierdzenie braku podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego skutkowało bezprzedmiotowością postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Skargę na decyzję WINB w K. wniosła Z. S., zarzucając jej naruszenie: 1) art. 29 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 77 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie całego materiału dowodnego i mało wnikliwe rozpatrzenie już zebranego w sprawie materiału, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że budowa obiektu budowlanego prowadzona był przez podmioty legitymujące się pozwoleniem na budowę, a w konsekwencji błędne niezastosowanie art. 48 Prawa budowlanego; 2) art. 32 Prawa budowlanego 1974 r. poprzez błędne przyjęcie, że roboty budowlane były prowadzone w okresie ważności pozwolenia na budowę i w konsekwencji jego niezastosowanie; 3) art. 7 i 77 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, pominięcie oceny istniejących w sprawie dowodów (brak dziennika budowy, brak zgłoszenia rozpoczęcia budowy, przystąpienie do użytkowania obiektu już w 1994 r.), zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego (pomimo istnienia takiej możliwości), niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, niepoczynienie istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych i w konsekwencji błędne przyjęcie, że budowa została rozpoczęta w okresie ważności pozwolenia na budowę, że jej inwestorem była J. S., że budowa trwała do 2000 roku, że zgłoszenie budowy oranżerii było dokonane zgodnie z prawem i inne; 4) art. 105 kpa poprzez uznanie że sprawa jest bezprzedmiotowa, pomimo istniejących w sprawie dowodów na to, że obiekt jest zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, wątpliwości i niejasności co do daty rozpoczęcia budowy oraz dowodów na to, że inwestor po zakończeniu prac budowlanych i przystąpieniu do użytkowania obiektu, wykonał prace budowlane wymagające pozwolenia na budowę bez tego pozwolenia, co podpada pod dyspozycję art. 48 Prawa budowlanego, który ma zastosowanie także do części obiektu; 5) art. 10 ust. 1 kpa w związku z art. 140 kpa poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się w sprawie, zważywszy na to, że w sprawie znalazły się nowe materiały dowodowe, na których oparł swą decyzję WINB (np. w zakresie zmian właścicieli nieruchomości, na której zlokalizowana jest samowolna budowa oraz w zakresie zgłoszenia oranżerii w 2006 r.); 6) art. 77 § 1 i art. 75 § 1 kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wyjaśnienia okoliczności kto prowadził roboty budowlane, kiedy dokładnie zostały one rozpoczęte, a kiedy zakończone faktycznie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę WINB w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnicy D. S., J. S. i T. S. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa. Jeżeli zaś sąd nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa, oddala skargę. Mając na uwadze powyższe zasady, Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także decyzji PINB w M. z dnia 4 kwietnia 2011 r. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne prowadzone przez organy nadzoru budowlanego, a zainicjowane pismem Z. S. z dnia 9 października 2008 r., toczyło się z naruszeniem podstawowych zasad zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a organy wykazały się całkowitym niezrozumieniem tak kluczowego pojęcia jak "przedmiot postępowania administracyjnego". Zasady ogólne postępowania administracyjnego znajdują się w rozdziale 2 działu I kpa. Pierwszy przepis tego rozdziału (art. 6) ma charakter bardzo ogólny i nakazuje organom administracji publicznej działać na podstawie prawa. Jednakże konkretyzacja tego obowiązku następuje już w art. 7, zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Art. 77 § 1 kpa nakazuje organom w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zaś art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z powołanych przepisów, ale także z zasad logicznego rozumowania wynika jednoznacznie, że prawidłowe ustalenie stanu faktycznego musi poprzedzać zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego, gdyż to właśnie ustalenia faktyczne umożliwiają ocenę tego, czy dany przepis prawa może być zastosowany w sprawie. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanego postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie zastosowały się do tej fundamentalnej zasady i w reakcji na pismo Z. S. z dnia 9 października 2008 r. nie dążyły najpierw do wyjaśnienia kluczowych okoliczności dotyczących budowy domu nr [...] usytuowanego na działce [...] w L., lecz do niepełnych i wątpliwych ustaleń faktycznych usiłowały dopasować przepisy Prawa budowlanego, rozważając, czy bardziej odpowiedni byłby tryb przewidziany w art. 50-51 czy też w art. 48 Prawa budowlanego. Takie działanie świadczy o niezrozumieniu podstawowego mechanizmu postępowania administracyjnego, które doprowadziło najpierw do wadliwego rozdzielenia postępowania na dwa wątki (budowa budynku mieszkalnego niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę oraz budowa budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę), a następnie do umorzenia postępowań w obu tych wątkach ze względu na ich bezprzedmiotowość. Dlatego też wyjaśnić i podkreślić trzeba, że prawidłowy tok postępowania organów nadzoru budowlanego powinien być następujący. Po otrzymaniu pisma Z. S. z 9 października 2008 r. niezbędne jest poczynienie podstawowych ustaleń faktycznych, czyli dokładne opisanie stanu zagospodarowania działki nr [...] oraz zbadanie, czy i jakie były podstawy do zrealizowania istniejących na tej działce obiektów budowlanych, a więc czy zostały wydane stosowne pozwolenia na budowę lub dokonane odpowiednie zgłoszenia. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że skoro okolicznością bezsporną w kontrolowanym postępowaniu był fakt wydania w 1987 roku dla J. S. decyzji o pozwoleniu na budowę, to organ nadzoru budowlanego powinien - w odniesieniu do budynku mieszkalnego - jednoznacznie ustalić, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakim stopniu zakres tego pozwolenia na budowę pokrywa się z budynkiem obecnie istniejącym na przedmiotowej działce. Podkreślić bowiem trzeba, że ostateczna decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę stanowi zgodę na zrealizowanie zamierzenia inwestycyjnego o określonym kształcie, charakterze i zasięgu terytorialnym. Zatem to porównanie zakresu wydanego pozwolenia na budowę z istniejącym budynkiem pozwoli rozróżnić sytuację, w której inwestor dopuszcza się odstępstwa (istotnego lub nieistotnego) od zatwierdzonego projektu budowlanego od przypadku prowadzenia robót budowlanych w ogóle bez pozwolenia na budowę. W wypadku bowiem prowadzenia robót budowlanych bez pozwolenia na budowę ustalenie dokładnej daty ich rozpoczęcia nie ma większego znaczenia prawnego. Oczywistym jest także, że organy nadzoru budowlanego już w początkowej fazie postępowania wyjaśniającego powinny poczynić ustalenia co do osoby inwestora oraz okresu czasu, w którym dane roboty budowlane były wykonywane, ponieważ ma to kluczowe znaczenie dla prawidłowego skierowania wydawanych w toku postępowania rozstrzygnięć oraz zastosowania właściwych przepisów prawa. Dlatego szczególne znaczenie ma dla zastosowania odpowiednich przepisów Prawa budowlanego (z 1994 r. lub z 1974 r.) data zakończenia robót budowlanych. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że to właśnie ustalenia dotyczące wzajemnych relacji między zakresem wydanego pozwolenia na budowę i zrealizowanym na działce [...] budynkiem mieszkalnym wyznaczają przedmiot postępowania prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego i dopiero na podstawie tych ustaleń organ powinien rozważać stosowanie odpowiednich przepisów Prawa budowlanego oraz ewentualnie oceniać, czy zachodzą podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Oczywistym jest też, że w toku postępowania wyjaśniającego mogą pojawiać się okoliczności wskazujące na to, że zastosowanie będzie miał inny przepis prawa niż pierwotnie zakładał organ nadzoru budowlanego (np. art. 48 Prawa budowlanego zamiast art. 51 Prawa budowlanego). Nie oznacza to jednak, że w takim przypadku organ powinien umorzyć postępowanie i wszcząć nowe, gdyż nie mamy tu do czynienia z bezprzedmiotowością, lecz po prostu z ustaleniem okoliczności mających znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Jak bowiem już wskazano wyżej ustalenia dokonywane przez organ nadzoru budowlanego w toku postępowania dotyczącego musza wyprzedzać stosowanie odpowiednich przepisów Prawa budowlanego. Tylko taka kolejność może doprowadzić do prawidłowego zakończenia sprawy, w której prowadzone jest postępowanie. W kontrolowanym postępowaniu organy po otrzymaniu pisma Z. S. z 9 października 2008 r. nie zastosowały się do tej fundamentalnej zasady co skutkowało mnożeniem postępowań w istocie dotyczących tej samej sprawy, czyli zgodności z prawem wybudowania aktualnie istniejącego na działce nr [...] budynku. Podkreślić trzeba, że zarówno umorzenie postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę jak również umorzenie postępowania w sprawie budowy budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę było przedwczesne i niepoparte uprzednim przeprowadzeniem stosownych ustaleń faktycznych. Ponadto stwierdzić należy, że nie tylko wadliwe i przedwczesne było rozdzielanie wątków budowy budynku mieszkalnego niezgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę oraz budowy budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę, lecz także poszczególne czynności dowodowe były przeprowadzane w sposób nieprawidłowy. Jako przykład należy podać procedurę przeprowadzania dowodu z zeznań świadków. Organ I instancji wzywał do złożenia zeznań pięć osób, a ostatecznie bez wyraźnego uzasadnienia przesłuchał tylko trzy, w tym z niewiadomych względów listonosza. Pracownik organu przeprowadzający dowód z zeznań świadków powinien być świadomy, na jaką okoliczność dane zeznania są składane oraz jakie okoliczności mają znaczenie dla postępowania. W tym celu powinien zadawać pytania i na bieżąco, od razu, powinny być wyjaśniane wątpliwości (niejasności, rozbieżności itd.) co do złożonych zeznań. W kontrolowanym postępowaniu odbierano zeznania od świadków bez pouczenia ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, przesłuchiwano świadków na okoliczności o nikłej wartości dowodowej dla prowadzonego postępowania, bez uzasadnienia pomijano dowód z zeznań osób uprzednio wzywanych do złożenia zeznań. Za przykład wadliwego przeprowadzania dowodu z zeznań świadka wskazać trzeba zeznania T. S. dotyczące np. tego, kto był inwestorem przedmiotowego budynku mieszkalnego. Składający zeznania nie został bowiem dopytany, co rozumie pod pojęciem inwestor, co w rezultacie doprowadziło do poważnych wątpliwości w zakresie tego, kto był inwestorem wykonanych robót budowlanych. Z pytań zadanych listonoszowi nie wiadomo w jakim celu był on przesłuchiwany, skoro nawet nie zadano mu pytania, od jak dawna pracuje na tym terenie i od kiedy doręcza przesyłki pod wskazany adres. Podsumowując, w ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu organy nadzoru budowlanego błędnie ustaliły stan faktyczny, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 kpa. To zaś miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wadliwego rozdzielenia postępowania na dwa wątki i nieuzasadnionego, bo niepopartego odpowiednim materiałem dowodowym umorzenia postępowań w obu tych "sprawach". Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą do tego, by starannie zbadać, a następnie wykazać, jak już wyżej wskazano, wzajemne relacje pomiędzy zakresem pozwolenia na budowę uzyskanego w 1987 roku przez J. S., a usytuowaniem i kształtem obecnie istniejącego na działce nr [...] budynku. Towarzyszyć temu powinny również prawidłowe ustalenia przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych co do osoby inwestora oraz czasu wykonania poszczególnych robót budowlanych. Dopiero usunięcie tych wszystkich wad postępowania wyjaśniającego umożliwi zgromadzenie materiału dowodowego, na podstawie którego organy nadzoru budowlanego będą mogły stwierdzić, jaki tryb przewidziany w Prawie budowlanym będzie miał zastosowanie do przedmiotowego budynku lub jego części, czy stosować należy przepisy aktualnie obowiązującego Prawa budowlanego, czy też przepisy ustawy z 1974 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 ppsa. Zaznaczyć trzeba, że w ocenie Sądu decyzja PINB w M. z dnia 4 kwietnia 2011 r. znak: [...] została wydana w granicach sprawy w rozumieniu art. 135 ppsa, ponieważ, jak wskazano wyżej rozdzielenie kontrolowanego postępowania administracyjnego na dwa wątki było nieuzasadnione. Zatem decyzja PINB w M. z dnia 4 kwietnia 2011 r. dotyczyła tej samej sprawy, o czym świadczy też wyraźne odwoływanie się do zawartego w niej rozstrzygnięcia w decyzji PINB w M. z 17 maja 2012 r. oraz w decyzji WINB w K. z dnia 28 maja 2013 r. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa. Skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym i dlatego zasądzono na jej rzecz koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. nr 10, poz. 65 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Zatem na kwotę 757 zł złożyły się równowartość uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego (500 zł), koszty zastępstwa procesowego (240 zł) oraz opłata od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło