III SA/Kr 608/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 25 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego A. L. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 25 marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia [...] 2013 r. Zaskarżonej decyzji A. L. zarzucił naruszenie przepisów art. 94b ust. 1 w zw. z art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez błędną jego wykładnię oraz odmowę przyznania stypendium pomimo spełniania warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 21 października 2011 r. W konkluzji skargi wniósł o zobowiązanie Rektora do zmiany skarżonej decyzji, tym samym wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia [...] 2013 r. Wniesiona skarga została poprzedzona następującymi okolicznościami: Decyzją z dnia [...] 2013 r Prorektor Uniwersytetu ds. dydaktyki decyzją nr [...] odmówił przyznania A. L. - doktorantowi IV roku studiów na Wydziale [...] zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca nie spełnia warunków niezbędnych do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego, ponieważ wnioskodawca nie został zakwalifikowany do grupy 30% najlepszych doktorantów na IV roku studiów. Od powyższej decyzji A. L. złożył do Rektora Uniwersytetu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odwołujący się stwierdził, że przyjęta metoda obliczania jest błędna i sprzeczna z ustawą, albowiem biorąc pod uwagę jego dorobek, jak również jego trzecie (ex aequo) miejsce na liście rankingowej na roku liczącym 21 osób (stan na dzień 31 grudnia 2011 r.) jest przekonany, że znajduje się w gronie 30% najlepszych doktorantów [...]. W decyzji z dnia 25 marca 2013 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu nr [...] z dnia [...] 2013 r. Rektor Uniwersytetu ustosunkowując się do tych zarzutów nie stwierdził nieprawidłowości i podał, że A. L. zajął (ex aequo) 3 miejsce na liście rankingowej uzyskując w sumie 59 punktów, natomiast do zakwalifikowania się do grupy 30% najlepszych doktorantów na IV roku studiów i otrzymania zwiększenia stypendium doktoranckiego konieczne było uzyskanie co najmniej 60 punktów. Rektor powołał się na art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572) podając, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, a także powołał się na Zarządzenie nr [...] Rektora z 30 grudnia 2011 roku w sprawie wprowadzenia Regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie wskazując, że § 3 ust. 1 tego Zarządzenia przewiduje, iż zwiększenie stypendium doktoranckiego przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Wskazał także na rozporządzenie MNiSW z dnia 21 października 2011 r. w sprawie sposobu podziału i trybu przekazywania dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych z budżetu państwa podając, że dotację oblicza się uwzględniając stan na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji - w zakresie liczby uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich. Rektor stwierdził, że każda uczelnia publiczna zobowiązana jest do przestrzegania zasad prawidłowej gospodarki finansowej środkami publicznymi, których naruszenie może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności, a także zaznaczył, że uwzględnianie liczby doktorantów według aktualnego stanu mogłoby prowadzić do sytuacji, w której zabraknie środków na wypłatę stypendiów, gdy na dzień 31 grudnia liczba doktorantów jest o wiele niższa, a ta liczba stanowi podstawę do wyliczania ministerialnej dotacji. Rektor podkreślił, że z uwagi na powyższe na Uniwersytecie została przyjęta zasada stanowiąca, że zwiększenie stypendium doktoranckiego przyznaje się nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, przy czym za punkt odniesienia przyjęto 100% doktorantów według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania dotacji. W uzasadnieniu skargi A. L. podał, że odmowa przyznania wnioskowanego stypendium dokonana została z naruszeniem przepisów prawa, bowiem zgodnie z treścią art. 200a ust. 2 ustawy doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Zdaniem skarżącego użyte w art. 200a ust. 1 i 2 ustawy sformułowanie "30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów", nie powinno budzić wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zdaniem Sądu, skarga A. L. jest w pełni uzasadniona. W niniejszej sprawie istotą sporu jest ustalenie z którego roku studiów doktoranckich należy obliczać liczbę 30% doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów na poszczególnych latach. Zdaniem skarżącego, treść art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572) wskazuje, że 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów, do którego odnoszą się postanowienia ust. 2, nie budzi wątpliwości. Na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób i z tej liczby 30% doktorantom przysługują dodatkowe stypendia, a nie można liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku. Natomiast Rektor Uniwersytetu stwierdził, że jest zobowiązany do przestrzegania dyscypliny finansowej a przedstawione rozumienie art. 200a ust. 1 ustawy powoduje zagrożenie związane z koniecznością zastosowania niejednolitych zasad w stosunku do poszczególnych lat studiów doktoranckich. Sąd zwraca uwagę na to, że organ w swojej decyzji nie przedstawił toku rozumowania w ustalaniu zasad ilości doktorantów do przedmiotowego stypendium a jest to brak istotny, który powoduje, że przedmiotowa decyzja w tym zakresie nie poddaje się kontroli sądu. Sąd nie może wnioskować o przyjętych zasadach wyłącznie ze skargi, a zasady te mają wynikać z decyzji organu. W tej kwestii należy przywołać orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, który wskazuje, że jednym z podstawowych elementów tworzących standard sprawiedliwości proceduralnej jest obowiązek ujawniania w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia (np. wyrok TK z 21 lipca 2009 r., sygn. akt K 7/09, opubl. OTK-A 2009, Nr 7 poz. 113). Przenosząc ustalenia Trybunału Konstytucyjnego na grunt procedury administracyjnej stwierdzić należy, że ujawnienie motywów jakimi kierował się organ administracji publicznej powinno nastąpić w stopniu umożliwiającym weryfikację sposobu myślenia tego organu. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy organ w treści decyzji z dnia 29 stycznia 2013 r. wskazał jedynie na okoliczności związane z gospodarką finansową uczelni i praktyczną organizacyjną uniemożliwiającą przyjęcia interpretacji prawa wskazanej przez skarżącego. Organ w żaden sposób nie odniósł się do interpretacji art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Tymczasem uzasadnienie decyzji musi spełniać wymogi, które są niezbędne do skontrolowania jej legalności przez sąd administracyjny. Decyzja administracyjna powinna być jasna i zrozumiała dla stron w takim stopniu, by każda przeciętna osoba niemająca przygotowania prawniczego mogła zrozumieć intencje organu wydającego decyzję. Organ uzasadniając decyzję powinien to uczynić zgodnie z wymogami zawartymi w treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), czyli uzasadnienie decyzji powinno być zrozumiałe nie tylko dla jego autora, ale przede wszystkim dla strony, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 K.p.a. Co więcej prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 K.p.a. Mocą przywołanej zasady organ jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy to odnieść do nieprzedstawienia przez organ zasad obliczenia 30% doktorantów na IV roku studiów i nie zawarcia jakichkolwiek wskazówek w tym przedmiocie w uzasadnieniu decyzji. Zdaniem Sądu, jest niewątpliwym, że treść art. 200a ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572) wskazuje, że 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów - do którego odnoszą się postanowienia ust. 2 - oznacza, że skoro na każdym roku studiów studiuje określona liczba osób, to z tej liczby 30% doktorantom przysługują dodatkowe stypendia. Jest także niewątpliwym, że nie można liczby 30% doktorantów dla danego roku obliczać na podstawie ogólnej liczby doktorantów innego roku. Sąd zwraca uwagę organom na treść art. 153 p.p.s.a: "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę sprawy i przyjętą wykładnię przepisów oraz wyjaśni i uzupełni wszystkie wyżej wskazane braki uzasadnienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł – jak w pkt I wyroku. Na mocy art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekł o kosztach postępowania – jak w pkt II wyroku.