II SA/Bk 667/13
WyrokWSA w Białymstoku2013-12-19
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia budowy kurnika została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności w zakresie analizy raportu o oddziaływaniu na środowisko, udziału społeczeństwa i kumulacji oddziaływań?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W szczególności, raport o oddziaływaniu na środowisko był niepełny, nie analizowano kumulacji oddziaływań z istniejącymi kurnikami, nie wyjaśniono kwestii odorów i kierunków wiatrów, a także pominięto analizę konfliktów społecznych i wariantów alternatywnych. Ponadto, udział społeczeństwa został zapewniony w sposób wybiórczy. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy W. określającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy kurnika. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną analizę raportu o oddziaływaniu na środowisko, brak udziału społeczeństwa i nieuwzględnienie kumulacji oddziaływań. Organy administracji obu instancji podtrzymały swoje stanowiska, uznając, że decyzje zostały wydane prawidłowo.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2013 r. Stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] stycznia 2013 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej E. Z. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Wójt Gminy W., w wyniku wszczętego na wniosek B. G. – W. i L. W. postępowania, na podstawie art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wydał decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie kurnika przeznaczonego do hodowli gęsi w ilości 12 500 sztuk w jednym rzucie (100 DJP) z możliwością odchowu innego rodzaju drobiu z obsadą uwzględniającą dobrostan zwierząt wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz urządzeniami i budowlami towarzyszącymi na działce oznaczonej nr geod. [...] w obrębie wsi T., gmina W..
Odwołanie od tej decyzji złożyła E. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. uchyliło kwestionowane rozstrzygnięcie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podano, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, albowiem organ nie odniósł się do treści pisma E. Z. z dnia [...] lutego 2012 r. Już tylko z tego powodu, w ocenie organu odwoławczego, decyzja zasługiwała na uchylenie. Nadto SKO podniosło, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 82 ust. 1 pkt 4 ustawy nie uzasadniono braku potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko na etapie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia na budowę. Organ I instancji w pkt 5 stwierdził jedynie brak potrzeby przeprowadzania takiej oceny. Także wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy organ I instancji nie uzasadnił swojego stanowiska w przedmiocie odstąpienia od obowiązku przedstawienia analizy porealizacyjnej. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie niniejszej uzasadnienie takie było konieczne, albowiem z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji istnieje już jeden kurnik. Jednakże zgromadzona w sprawie dokumentacja jak również, raport oraz sama decyzja nie dają odpowiedzi na pytanie gdzie on się znajduje i czy realizacja kolejnej podobnej inwestycji na tym obszarze została oceniona w kontekście istniejącego już kurnika, a co za tym idzie, czy przy zrealizowaniu planowanej inwestycji nie dojdzie do kumulowania się negatywnych oddziaływań. Organ l instancji nie odniósł się także do kwestii zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie można ustalić, czy plan taki dla terenu, na którym planowana jest inwestycja został uchwalony, a jeżeli tak, to czy planowana inwestycji jest zgodna z jego ustaleniami. Odnosząc się do zarzutów dotyczących sporządzonego w ramach prowadzonego postępowania raportu Kolegium podało, że nie mogą one skutecznie podważać prawidłowości jego sporządzenia, bo strona nie przedstawiła żadnego dowodu przeciwko raportowi, a jedynie wskazała na uchybienia, które ewentualnie mogłyby podważać jego wartość jako dowodu. W takiej sytuacji wskazane uchybienia, w ocenie organu odwoławczego, mogą jedynie rodzić potrzebę jego ponownej analizy w kontekście podnoszonych zarzutów. Zdaniem SKO raport rzeczywiście zawiera błąd w obliczeniach jednakże nie jest to błąd wpływający zasadniczo na ustalenia płynące z raportu. Zasadne natomiast w ocenie SKO są zarzuty dotyczący braku w raporcie wskazania dopuszczalnych norm dla wynikających z eksploatacji inwestycji emisji, jak również zarzut dotyczący kierunków wiatrów. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ powinien zbadać raport pod kątem tych wątpliwości i szczegółowo je wyjaśnić. Konieczna w ramach ponownego rozpatrywania sprawy, w ocenie SKO, jest również potrzeba ponownego zbadania określenia stron postępowania w korespondencji z właściwym określeniem obszaru na jaki będzie oddziaływać inwestycja. Wskazano, że organ badając wniosek zobowiązany jest ocenić czy deklarowany obszar na jaki ma oddziaływać inwestycja zamyka się w granicach działki na której ma być zlokalizowana i nie chodzi tu tylko o możliwe oddziaływania przekraczające przewidziane w przepisach normy ale wszystkie oddziaływania na wszystkie nieruchomości sąsiednie, na które może oddziaływać inwestycja. Z dokumentacji jak również treści samego raportu nie wynika bezspornie i jednoznacznie, że przewidywane oddziaływanie inwestycji zamknie się w graniach działki, na której inwestycja ta ma być zrealizowana.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy W., decyzją z dnia [....] stycznia 2013 r. nr [...], ponownie określił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowej inwestycji. W decyzji tej określono rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji, eksploatacji i użytkowania inwestycji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz z uwzględnieniem ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Decyzją określono również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych oraz stwierdzono, że w przypadku przedmiotowej inwestycji nie zachodzi potrzeba przeprowadzania ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Rozstrzygnięciem określono również wymogi w zakresie monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz orzeczono o braku potrzeby utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.
Od decyzji tej odwołanie ponownie złożyła E. Z. i wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła, że organ l instancji nie zastosował się do zaleceń Kolegium i nie uzupełnił materiału dowodowego oraz nie odniósł się do pisma z dnia [...] grudnia 2012 r. Nadto zarzuciła, że prowadząc postępowanie organ I instancji ponownie naruszył przepisy postępowania administracyjnego zawarte w art. 7, 8 ,9 i 77 § 1 k.p.a. Odwołująca zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została oparta na podstawie przygotowanego przez inwestora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W jej ocenie organ l instancji powinien powołać niezależnego biegłego, który sporządziłby obiektywny raport. Zdaniem odwołującej organ nieprawidłowo ustalił strony postępowania administracyjnego, pobieżnie określił sposób zagospodarowania i przechowywania nawozów powstałych podczas chowu drobiu, z czym może być związane powstanie potencjalnych zagrożeń dla środowiska i zdrowia ludzi. Strona nie zgadziła się również z treścią pkt. 9 decyzji, w którym organ stwierdził, że przedsięwzięcie nie spowoduje obniżenia wartości urbanistyczno-architektonicznej terenu gdzie jest lokalizowane. Odwołująca nie zgodziła się z odstąpieniem od nałożenia obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej i nieuwzględnienia przez organ faktu, że w przyszłości planuje budować na sąsiedniej działce dom. W ocenie strony w trakcie prowadzonego postępowania organ nie wyjaśnił należycie kwestii związanej z kumulacją oddziaływań wynikających z faktu, że w pobliżu jest już usytuowany jeden kurnik. Odwołująca zarzuciła, że inwestycja będzie negatywnie oddziaływała na jej nieruchomości oraz wpłynie na obniżenie ich wartości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancyjne. W uzasadnieniu podano, że ponownie rozpatrując sprawę organ l instancji słusznie uznał, że zaistniała podstawa do wydania pozytywnej dla inwestorów decyzji. W osnowie decyzji organu l instancji zamieszczone zostały szczegółowe warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Decyzja zawiera również charakterystykę przedsięwzięcia oraz wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględniania w projekcie budowlanym. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach uwzględnia wszystkie warunki zawarte w postanowieniu uzgodnieniowym RDOŚ i opinii PPIS. Przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, organ zapewnił w sposób prawidłowy udział społeczeństwa. Również odwołująca miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. W ramach której to możliwości, w dniu [...] grudnia 2012 r. złożyła wnioski i uwagi w przedmiotowej sprawie. Organ uzasadniając decyzję do uwag i wniosków tych się odniósł. W ocenie organu odwoławczego legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty dotyczące nieprawidłowości w sporządzonym raporcie. Istotą tych zarzutów jest podważanie ustaleń dotyczących obszaru na jaki będzie oddziaływać kurnik. Odnosząc się do tego Kolegium wskazało, że w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, rozstrzygane są kwestie związane z zapobieganiem powstawaniu zagrożeń dla środowiska naturalnego oraz spełniania przez inwestycję wymagań i parametrów w zakresie ochrony tego środowiska. W przedmiotowej sprawie organ l instancji w decyzji wszystkie te kwestie uwzględnił. Organ odwoławczy podkreślił, że potencjalne niekorzystne oddziaływania nie będą przekraczały dopuszczalnych w tym zakresie norm na terenie, na którym sytuowany ma być kurnik. Tym bardziej normy te nie powinny zostać przekroczone na terenach sąsiednich. W ocenie SKO organ I instancji odniósł się do wszystkich kwestii wskazanych w decyzji kasacyjnej. Kolegium przyznało, że faktycznie nie wypowiedział się wprost w kwestii ustalenia w raporcie kierunków, z jakich najczęściej w okolicy, na której ma zostać zlokalizowana inwestycja wieje wiatr. Jednak zaniechanie to w kontekście tego, że negatywne oddziaływania zamkną się na terenie inwestycji i nie przekroczą wartości norm przewidzianych w przepisach, nie ma wpływu na prawidłowość przyjętego przez organ l instancji rozstrzygnięcia. Kwestia ta rzutuje również na prawidłowość ustalenia stron postępowanie, które w tej sytuacji należy uznać za prawidłowe. Kolegium podniosło, że w ramach całego prowadzonego w przedmiotowej sprawie postępowania, zarówno do organu l jak i II instancji, nie wpłynął w tym zakresie wniosek o uznanie za stronę tego postępowania. SKO podniosło, że strona od wydania decyzji kasacyjnej do dnia wydania zaskarżonej decyzji miała dostateczny czas aby poprzeć swoje zastrzeżenia np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany mogłaby wskazywać na wady raportu. Końcowo organ odwoławczy stwierdził, że niezasadny jest również zarzut dotyczący braku dokonania w sposób wyczerpujący zebrania i rozważenia materiału dowodowego. Konieczność rozszerzenia materiału dowodowego mogłaby wystąpić w sytuacji pojawienia się nowych dowodów, które by podważały prawidłowość ustaleń płynących z dołączonego do akt sprawy raportu. Kolegium podniosło również, że decyzja reguluje kwestie związane z zagospodarowaniem powstałych w trakcie chowu nawozów i zobowiązuje inwestora do ich zagospodarowania. Organ l instancji ocenił i odniósł się również do kwestii kumulacji oddziaływań. SKO nie podzieliło zarzutu dotyczącego obniżenia wartości urbanistyczno - architektonicznych obszaru, na którym będzie zlokalizowany kurnik. Obszar ten to tereny wiejskie, zatem obiekt służący do chowu drobiu jak najbardziej w otoczenia takie się wpisuje, a decyzja mówi o tym, że lokalizacja nie wpłynie w znacznym stopniu na obniżenie tych wartości. Kwestie związane z potencjalną stratą wartości nieruchomości odwołującej nie należą do kompetencji Kolegium. Działanie takie jako nieposiadające podstawy prawnej skutkowałoby nieważnością wydanej decyzji.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła E. Z. i zarzuciła naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 29, 30, 33 w zw. z art. 79 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 8 i 11 ustawy, poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przeprowadzeniem postępowania bez udziału społeczeństwa, mimo że zgodnie z postanowieniem Wójta Gminy W. z dnia [...] marca 2012 r. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko został stwierdzony i jednocześnie nie zostało wydane postanowienie uchylające ten obowiązek;
2. art. 37, 63 ust. 1 i art. 85 ustawy, poprzez:
a). zaniechanie zamieszczenia w uzasadnieniu decyzji informacji o przyczynach odstąpienia od przeprowadzenia konsultacji społecznych przed wydaniem ww. decyzji;
b). nieustosunkowanie się przez organy I i II instancji do zarzutów podnoszonych w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz w odwołaniu z dnia [...] lutego 2013 r., a ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że zarzuty podniesione w ww. pismach nie mogą być uwzględnione z racji braku ich poparcia stosowną ekspertyzą, co w konsekwencji przeczy zasadzie prawdy obiektywnej;
c). błędne przyjęcie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji w prawidłowy sposób zapewniono możliwość udziału społeczeństwa, albowiem obwieszczenie Wójta Gminy W. o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wydane zostało dnia [...] kwietnia 2012 r. i tego też dnia umieszczone w BIP-ie Gminy w W., a więc jedynie przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. Decyzja ta została uchylona. Przed wydaniem ponownej decyzji, wbrew dyspozycji art. 33 ust. 1 ustawy, organ I instancji nie podał do publicznej wiadomości, poprzez obwieszenie oraz na stronie BIP Gminy, informacji o wszczęciu postępowania o ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedmiotowej inwestycji, przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Na podobnej zasadzie, przed wydaniem decyzji wbrew obowiązkowi określonemu w art. 77 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, organy nie uzgodniły warunków realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, opierając się jedynie na uzgodnieniu zawartym w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2012 r. Analogicznie, opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego została wydana dnia [...] kwietnia 2012 r., a więc przed zebraniem całego materiału w sprawie, co czyni zarzut wydania decyzji w oparciu o wybiórczy materiał dowodowy zasadnym;
d). brak ustosunkowania się w uzasadnieniu decyzji, do wartości stężeń zanieczyszczeń gruntu i powietrza, z uwzględnieniem wartości emitowanych zanieczyszczeń z funkcjonującej już gęsiarni. Wbrew informacji zawartej w pkt 7 uzasadnienia decyzji organu I instancji, z przedstawionych w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obliczeń nie wynika, że przedstawione w nim wartości stężeń emitowanych do powietrza uwzględniają emisje z sąsiedniego kurnika i że po zsumowaniu, "nie przekroczą wartości odniesienia, będą od nich znacznie niższe i zamkną się w granicach obszaru inwestora". Raport w żadnym z punktów nie odnosi się do kumulacji niekorzystnych oddziaływań z innymi przedsięwzięciami, w tym z funkcjonującą nieopodal, należącą do tego samego inwestora, gęsiarnią;
e). niezgodną z Prognozą oddziaływania na środowisko dotyczącą zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy W. z 2012 r. informację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, z której wynika jakoby przez planowaną inwestycję nie przebiegał żaden korytarz ekologiczny. Z mapki załączonej do wspomnianego dokumentu wynika, że przez wieś Topczewo przebiega Korytarz Uzupełniający - łączący Dolinę. G. N. z Doliną. rzeki N.- KPN-23 C. Korytarz ten ma znaczenie krajowe;
f). zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniach decyzji obu instancji przesłanek co do prawidłowości ustalenia stron postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy.
II. przepisów prawa procesowego, tj.:
1. art. 7, 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez wydanie decyzji środowiskowej w oparciu o wybiórczą i dowolną (w miejsce swobodnej) ocenę dowodów zebranych w sprawie oraz wydanie decyzji w oparciu o niekompletny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia o nieprzekonującej treści;
2. art. 7, art. 28 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez ustalenie stron postępowania jedynie w oparciu o zasadę "bezpośredniego sąsiedztwa", bez przeprowadzenia dokładnej analizy wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących oddziaływania projektowanej inwestycji na sąsiednie nieruchomości, w tym na nieruchomości położone tuż za drogą o szerokości 4 m, ograniczając się do nie popartego rzetelnymi badaniami twierdzenia, że oddziaływanie negatywnych skutków przedsięwzięcia zamknie się w granicach działki inwestora;
3. art. 7, 77, 138 k.p.a., poprzez wydanie przez SKO decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, mimo niezapewnienia udziału społeczeństwa oraz nieuwzględnienia przez organ I instancji licznych zaleceń przedstawionych przez SKO w decyzji kasacyjnej w tym, m.in.:
a). przeprowadzenia ponownego ustalenia stron postępowania - np. właściciel działki graniczącej z działką inwestora ciekiem wodnym jest stroną postępowania, a właściciel działki graniczącą drogą gruntową o szerokości 4 metrów już nie;
b). opisaniu w szerszym stopniu tematyki zagospodarowania nawozów - szczególnie kiedy zwierzęta będą przebywać na tzw. "wolnym wybiegu" - po czym w skarżonej decyzji ten temat jest zupełnie pominięty.
Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu intonacji i zasądzenie na jej rzecz kosztów sądowych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę, pod względem zgodności z prawem, zaskarżonej decyzji tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozpoznawaną skargę Sąd uznał za słuszną, dopatrując się jednocześnie innych aspektów naruszenia prawa procesowego, oprócz wskazanych w jej zarzutach.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 71 ustawy z dnia 3.10.2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej: u i oś.
Inwestycja, polegająca na budowie kurnika przeznaczonego do hodowli gęsi w ilości 12 500 sztuk w jednym rzucie ( 100 DJP), z możliwością odchowu innego rodzaju drobiu wraz z infrastrukturą techniczną, należy do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, dla której wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ( § 3 ust. 1 pkt 44 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 9.11.2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikacjami przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko – Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm., zwanego rozporządzeniem).
Obowiązkiem organów, rozpoznających sprawę było, więc przeprowadzenie szczegółowej analizy przedstawionego przez inwestora raportu oraz dokonanie analizy przepisów uprawniających do wydania decyzji na bazie ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wydawana wówczas, gdy zostaną spełnione warunki z art. 80 ust. 1 u i oś, wymienione w pkt 1-4 i ust. 2 tego artykułu.
W niniejszej sprawie nie istnieje odniesienie do pkt 4 ust. 1 art. 80 oraz ust. 2 art. 80, ponieważ nie jest spornym, że dla danego obszaru wsi T. nie obowiązuje plan miejscowy, zaś teren ten nie stanowi obszaru transgranicznego.
Natomiast, zdaniem Sądu, ocena przesłanek art. 80 ust. 1 pkt 2, 3 budzi poważne wątpliwości. Wg art. 80 ust. 1 u i oś, organ wydający decyzję bierze pod uwagę m.in. 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa (jeśli chodzi o uzgodnienia z organem sanitarnym i ochrony środowiska – były pozytywne).
Raport jest najważniejszym dowodem w sprawie, stanowiącym dokument prywatny (złożony przez inwestora) i jego obiektywizm winien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję (art. 80 k.p.a.), w szczególności pod kątem jego zawartości, o jakiej stanowi art. 66 u i oś.
Należy zgodzić się z zarzutami skargi, że raport jest niepełny. Twierdzenie, że emisje substancji z przyszłego kurnika będą oddziaływać w granicach działki inwestora mogłoby być do przyjęcia tylko wówczas, gdyby hodowla gęsi odbywała się jedynie w pomieszczeniu zamkniętym. Tymczasem z opisu inwestycji wynika, że od 6-go do 17-go tygodnia życia ok. 12 500 sztuk gęsi (w 2 rzutach) będzie przebywać na wolnym wybiegu.
Oddziaływanie takiej ilości drobiu na środowisko w sezonie letnim (na wybiegu) nie zostało, zdaniem Sądu, należycie przeanalizowane.
Autor raportu przedstawił dopuszczalne wartości odniesienia stężeń emitowanych zanieczyszczeń do powietrza: siarkowodoru, amoniaku, pyłu, dwutlenku azotu, tlenku węgla, jako nieprzekraczające norm poza terenem działki inwestora.
Natomiast emisje substancji do powietrza poza terenem działki inwestora, chociaż nieprzekraczające norm, będą się odbywały z różnym stężeniem. Wynika to z załączników graficznych rozprzestrzeniania się w/w substancji, przedstawionych na żądanie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. (pismo z dn. [...].04.2012r.).
Z informacji wynika, że w pobliżu znajdują się dwa funkcjonujące już kurniki. Nie została przeprowadzona w raporcie żadna analiza na temat emisji szkodliwych substancji z istniejących kurników i ich ewentualnej kumulacji z substancjami przyszłego kurnika, a tym samym zakresu negatywnego oddziaływania wszystkich inwestycji na środowisko ludzi. Najbliższe zabudowania od planowanej inwestycji znajdują się w odległości 200, 250 i 400 metrów. Obowiązek rozważenia tej kwestii wynika z art. 82 ust. 2 pkt 2 u i oś.
Zdaniem Sądu, twierdzenia organu I instancji (zaakceptowane przez SKO), że skoro oddziaływanie inwestycji zamknie się w granicach działki, to nie będzie kumulować się z emisjami z kurnika zlokalizowanego o 400m dalej – są twierdzeniami dowolnymi. Brak bowiem wyjaśnień na temat wielkości istniejącego kurnika (czy kurników?), odległości między nim a nową inwestycją oraz analizy ewentualnego "nakładania się" emisji.
Podobnie z raportu nie wynika, czy sąsiedztwo już funkcjonującego kurnika (kurników) nie doprowadzi (wraz z planowanym) do kumulacji zanieczyszczenia gruntu. Analogiczna kwestia dotyczy poziomu hałasu. Z raportu wynika, że źródłem hałasu ciągłego będą systemy wentylacji kurnika.
Należy zgodzić się z zarzutem skargi, że źródłem hałasu będą, przez kilka miesięcy, zwłaszcza okresu letniego, odgłosy gęsi na wybiegu. Zważywszy na ich ilość (12 500 sztuk), kwestia ta nie może pozostawać poza analizą.
Wbrew twierdzeniu Kolegium, nie jest kwestią błahą brak wypowiedzenia się przez organ I instancji na temat ustalenia w raporcie kierunków, z jakich najczęściej wieją wiatry. Takie było zalecenie Kolegium podczas uchylenia pierwszej decyzji Wójta Gminy W. Wiąże się to bezpośrednio z odczuwaniem odorów. Nie ma możliwości by odoranty z przyszłej hodowli nie były uciążliwe w sąsiedztwie, nawet przy założeniu, że normatywne stężenia zamkną się w granicach działki inwestora (co jak wyżej wskazano, nie zostało do końca wyjaśnione). W pkt [...] raportu, autor zaznaczył, że emitowane do powietrza zanieczyszczenia (siarkowodór, amoniak) będą odczuwalne przez ludzi. Zatem brak ustalenia kierunku wiatrów, ma znaczenie dla wyniku sprawy.
W ocenie Sądu, analiza konfliktów społecznych, wymagana przez art. 52 ust. 1 pkt 11 u i oś, została przedstawiona w pkt 13 raportu zbyt pobieżnie. Wiadomo, że głównie uciążliwość odorowa prowadzi do konfliktów społecznych. Prawdą jest, że w polskim prawodawstwie nie określono standardów zapachowych uciążliwych dla ludzi. Nie oznacza to jednak, że organ wydający decyzję jest zwolniony od oceny skali takiego zjawiska, możliwości jego zminimalizowania oraz wpływu tej uciążliwości na zdrowie i życie ludzi. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w opinii z dn. [...].04.2012r. zajął bardzo pobieżne stanowisko (pozytywne) co do wpływu inwestycji na zdrowie ludzi, nie wypowiadał się w zakresie odorantów. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z [...].04.2012r. pkt [...] zobowiązał inwestora do wypowiedzi, jakie działania minimalizujące uciążliwości odorowe, związane z hodowlą gęsi na wolnym wybiegu, będą podejmowane. Temat potraktowano milczeniem. Organy obu instancji nie rozważyły kwestii uciążliwości odorów wykraczających swym zasięgiem poza obszar inwestycji, co mogło mieć wpływ na prawidłowość oceny możliwości realizacji inwestycji w określonym przez inwestora miejscu bądź dla określenia warunków jego realizacji.
Należy zwrócić uwagę, ze raport (także jego uzupełnienie) nie stanowią dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., a więc nie korzysta on z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. Zakres weryfikacji informacji przez organ, zawartych w raporcie powinien być wnikliwy i obiektywny. Jeżeli Skarżąca, w toku postepowania, stawia zarzuty co do poprawności, rzetelności i mocy dowodowej raportu, to organy nie mogą ograniczyć się do "odesłania" przedłożenia kontrraportu. Winny odnieść się do treści przedłożonego raportu, sposobu ustalania danych, dokonanych obliczeń, uzasadnienia wniosków kończących i ich oceny w kontekście argumentacji zaprezentowanej przez autora dokumentu i stawianych mu zarzutów przez Skarżącą. Kolejna kwestia dostrzeżona przez Sąd z urzędu, to brak spełnienia w raporcie przesłanki z art. 66 ust. 1 pkt 5 u i oś. Przepis ten wymaga opisu co najmniej dwóch wariantów, poza zaproponowanym przez inwestora: racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Na str. 25 raportu znalazł się opis dwóch wariantów: wariantu proponowanego przez inwestora oraz drugiego – zmiany technologii chowu drobiu. Wbrew brzmieniu przepisu art. 66 ust. 5 lit. b) nie podano uzasadnienia wyboru dla wariantu inwestora w aspekcie korzystniejszego wariantu dla środowiska. Jeśli chodzi o zapewnienie udziału społeczeństwa w niniejszym postępowaniu, to Sąd przyznaje częściowo rację zarzutom skargi.
Z akt sprawy wynika, że organ zapewnił udział miejscowemu społeczeństwu w niniejszym postępowaniu w sposób wybiórczy. Do momentu wydania decyzji z dn. [...].07.2012r. ostatnie ogólne obwieszczenie z dn. [...].04.2012r. dotyczyło informacji o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Należy przypuszczać, że organ był wówczas w posiadaniu raportu oddziaływania na środowisko spornej inwestycji. Natomiast późniejsze postępowanie nie zawiera już informacji kierowanej do społeczeństwa z tytułu złożenia uzupełnienia raportu ani też o możliwości zapoznania się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie przed wydaniem decyzji zarówno z dn. 10.07.2012r. jak i z dnia 7.01.2013r. Są to uchybienia proceduralne, wynikające z art. 33 ust. 1 pkt 5, 6, 7 u i oś. W ocenie Sądu nie są one na tyle istotne, by same w sobie stanowiły przyczynę dyskwalifikacji decyzji organu I instancji, która została podana do publicznej wiadomości (zarówno decyzja z dnia [...].07.2012r. jak i z [...].01.2013r.). Natomiast, Sąd obiektywnie stwierdza, że społeczeństwo T. nie wykazało zainteresowania sprawą, chociaż każdy z mieszkańców mógł składać we własnym interesie wnioski i uwagi. Jedyną zainteresowaną okazała się p. E. Z. Skarżąca miała zapewniony bezpośredni udział w postepowaniu, jako osoba, której działka graniczy bezpośrednio z terenem inwestycji. Pozostałe osoby (również mające budynki za drogą) mogły skorzystać z prawa przystąpienia do postępowania poprzez (jak wyżej wskazano i co wynika z art. 33 u i oś) wyrażenie swego stanowiska na piśmie. W ocenie Sądu, Skarżąca E. Z. nie była pozbawiona możliwości działania w tejże sprawie i zgodnie z art. 10 k.p.a. była powiadamiana o czynnościach organu. Dlatego też, zarzuty dotyczące naruszenia procedury udziału społeczeństwa nie są zasadne wobec osoby Skarżącej i jako takie nie zostały przez Sąd uwzględnione. Jeśli inne osoby uważają, ze posiadały interes prawny w byciu stronami postepowania, to miały możliwość ten udział zgłosić. Skarżąca działa we własnym imieniu, a nie jako mecenas pozostałej społeczności T.
Reasumując, Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77, 80 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a także naruszyły te przepisy ustawy (wskazane w tekście), które inaczej normują tryb postępowania niż k.p.a. (lex specjalis).
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie zobowiązany do przeprowadzenia postępowania od początku z udziałem społeczeństwa w pełnym zakresie ( nie wybiorczo) tak jak stanowi art. 33 u i oś. Organ zarządzi uzupełnienie raportu w aspekcie w/w uwag, dokona ponownego uzgodnienia z dyrektorem ochrony środowiska oraz zażąda opinii inspektora sanitarnego. Wyjaśni również ( co zostało podniesione w skardze), czy przez działkę inwestora przebiega Korytarz ekologiczny łączący Dolinę G. N. i Dolinę rzeki N. KPN 23C i jakie, ewentualnie, znaczenie może mieć dla prognozy oddziaływania na środowisko w przypadku wydania decyzji środowiskowej dla przedmiotowej inwestycji.
Mając na względzie powyższe i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 , art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Uwaga dodatkowa: akta administracyjne powinny być odpowiednio zszyte, a strony ponumerowane.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło