II SA/Op 445/13
WyrokWSA w Opolu2013-12-19
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Elżbieta Naumowicz, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Policji prawidłowo odmówiły wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, opierając się jedynie na analizie posiadanych dokumentów, bez szczegółowego wskazania, jakie kategorie dokumentów zawierają stosowne zapisy i jakie są wyniki tej analizy?Ratio decidendi
Organy Policji, odmawiając wydania zaświadczenia o pełnieniu służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7 K.p.a. w zw. z art. 218 § 2 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. Brak precyzyjnego wskazania, jakie kategorie dokumentów zawierają stosowne zapisy, jakie są wyniki analizy tych dokumentów oraz brak odniesienia się do oświadczenia funkcjonariusza, uniemożliwia ocenę legalności zaskarżonego aktu i stanowiło istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
B. B. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, uprawniających do podwyższenia emerytury. Komendant Powiatowy Policji odmówił wydania zaświadczenia, stwierdzając brak dokumentów potwierdzających takie warunki służby. Opolski Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie jego argumentacji i brak odniesienia się do specyfiki dokumentowania służby w warunkach zagrożenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 4 września 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. i określił, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie WSA Elżbieta Naumowicz WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 4 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu w okresie pełnienia służby w Policji 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2013 r., nr [...], Opolski Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia B. B. na postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, uprawniających do podwyższenia emerytury policyjnej - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, co następuje:
Wnioskiem z dnia 1 lutego 2013 r. B. B. wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w [...] o wydanie zaświadczenia potwierdzającego pełnienie służby w Policji w warunkach uprawniających do podwyższenia emerytury zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2013 r., poz. 667), zwanej dalej ustawą. Oświadczył, że pełnił służbę w Policji w latach 1993-2011, w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, a żądane zaświadczenie jest mu niezbędne do ubiegania się o podwyższenie emerytury.
Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. B. B. uzupełnił swój wniosek, przez wskazanie interwencji i działań podejmowanych przez niego w trakcie służby w Policji, które w jego ocenie były wykonywane w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy.
Komendant Powiatowy Policji w [...] przeprowadził postępowanie mające na celu wyjaśnienie, czy w przypadku wnioskodawcy zaistniały okoliczności, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy (Dz. U. nr 86, poz. 734). Organ zwrócił się także do wskazanych jednostek, w których pełnił on służbę, tj. do Komendanta Komisariatu Policji o dokonanie analizy podanych przez wnioskodawcę zdarzeń w świetle posiadanej dokumentacji oraz do Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej o przeanalizowanie dokumentacji czynności służbowych podejmowanych przez zainteresowanego. W wyniku natomiast przeprowadzonej analizy akt osobowych [...] B. B. w stanie spoczynku organ odnotował brak dokumentów potwierdzających, że wnioskodawca pełnił służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Także z odpowiedzi uzyskanej z Komisariatu wynikało, że w rejestrach interwencji Komisariatu za lata 2007-2011 nie znaleziono zapisów, które by potwierdzały, iż B. B. podejmował czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu lub miał status pokrzywdzonego. Nie potwierdzą tych okoliczności książki wydarzeń, książki nadzoru i książki kontroli za lata 2007-2011. Dokumentów świadczących o pełnieniu służby w warunkach określonych w § 4 rozporządzenia, organ nie odnalazł również w innych dokumentach posiadanych przez Komendę Powiatową.
Z uwagi na wskazane okoliczności, postanowieniem z dnia 18 czerwca 2013 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 219 w zw. z art. 218 § 1 i § 2 K.p.a., Komendant Powiatowy Policji w [...] odmówił B. B. wydania wnioskowanego zaświadczenia. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, odnotowując, iż podstawy do wydania zaświadczenia nie stanowią dane dostarczane organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie. Przedstawił przebieg służby funkcjonariusza od dnia 16 kwietnia 1993 r. - na stanowisku policjanta Plutonu Pogotowia Policyjnego i Patrolowania Wydziału Prewencji KRP w [...]; od dnia 1 lipca 1994 r. na stanowisku dzielnicowego; od dnia 1 kwietnia 2000 r. asystenta Wydziału Prewencji KPP w [...]; od 1 sierpnia 2008 r. na stanowisku kierownika Referatu Prewencji Komisariatu Policji w [...] - do dnia zwolnienia ze służby w Policji, tj. 20 lipca 2012 r. Organ zauważył także, że wnioskodawca posiada orzeczenie 4 % trwałego uszczerbku na zdrowiu w związku z chorobą zawodową, powstałą wskutek prowadzenia od 1999 r. zajęć wyszkolenia strzeleckiego policjantów Komendy Powiatowej Policji w [...]. Mając z kolei na uwadze wskazane przez zainteresowanego czynności służbowe w piśmie z dnia 11 lutego 2013 r. organ podkreślił, że dokonano kwerendy wszystkich dokumentów będących w posiadaniu organu (Komendy), jednak nie odnaleziono w nich informacji potwierdzających wykonywanie czynności w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Organ zaakcentował, że w tej kwestii nie chodzi o niebezpieczeństwo potencjalne, lecz o konkretne sytuacje zagrożenia, z określeniem ich daty, miejsca, przebiegu zdarzenia, podczas którego określona osoba swoim zachowaniem stwarzała niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia funkcjonariusza. W tej sprawie, z analizy dokumentów zebranych w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym nie wynika, że w okresie pełnienia służby przez wnioskodawcę doszło do zdarzeń potwierdzających wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Na powyższe postanowienie B. B. wniósł zażalenie, w którym zaskarżonemu aktowi zarzucił nieścisłość, niezgodność ze stanem prawnym i faktycznym oraz subiektywność oceny. Wskazał, że w praktyce, w rejestrach poddanych kwerendzie odnotowywane są informacje istotne dla procedur określonych w poszczególnych kodeksach lub przepisach służbowych, a żadna instrukcja służbowa ani algorytm, poza ujawnionym przestępstwem, nie przewidywały dokumentowania sytuacji wskazanych w art. 15 ust. pkt 3 ustawy. Uznał, że w postanowieniu nie odniesiono się do kwestii konieczności dokumentowania przez przełożonych, pełnienia przez funkcjonariuszy służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu lub zdrowiu, która wynika z Decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 2 marca 2007 r., nr [...]. Podał też, iż zazwyczaj informacje o zaistniałym lub występującym zagrożeniu były odnotowywane w notatnikach służbowych, które zostały zarchiwizowane i zniszczone, a niektóre dane, z uwagi na brak precyzyjnych regulacji służbowych, nie były odnotowywane. Dodał, że wykazał chęć współpracy w toku postępowania wyjaśniającego w zakresie udzielenia dodatkowych, szczegółowych informacji, jednak nikt nie był zainteresowany jego współpracą. Stwierdził, że w postanowieniu brak jest informacji, czy jakakolwiek wskazana przez niego czynność została potwierdzona w dokumentacji poddanej kwerendzie.
Uznając zażalenie za bezzasadne, Opolski Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem z dnia 4 września 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach podjętego rozstrzygnięcie wskazał na istotę zaświadczenia. Wydanie przedmiotowego zaświadczenia przewidziane zostało w postępowaniu emerytalnym policjantów. Wskazując na regulacje art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy, § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 18 października 2004 r. i § 4 rozporządzenia z dnia 4 maja 2005 r., organ stwierdził, że przepisy te dają podstawę do podwyższenia funkcjonariuszowi emerytury przy spełnieniu określonych warunków. Zaznaczył, że podwyższenie emerytury w związku z wykonywaniem czynności i interwencji, w których istniało bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia uzależnione jest od przeprowadzenia co najmniej 6 interwencji lub czynności w roku oraz istnienia podczas wykonywania tych czynności zagrożenia życia lub zdrowia. Środkiem dowodowym potwierdzającym okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury jest zaświadczenie sporządzone na podstawie akt osobowych funkcjonariusza lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w tych warunkach, wystawione przez właściwe organy Policji ( § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia). Wskazując na regulacje art. 217 § 1 i art. 218 K.p.a., organ odwoławczy zaakcentował, że przeprowadzenie przed wydaniem zaświadczenia postępowania wyjaśniającego nie jest obligatoryjne, co wynika z art. 218 § 2 K.p.a. Konieczne natomiast postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie funkcję pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia i może się odnosić do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów, baz danych oraz wyjaśnienia, czy posiadane dane odnoszą się do wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ich ewentualnych dysponentów. Natomiast sytuacje, w których realnie zagrożone jest życie lub zdrowie policjanta określone zostały w art. 222 - 224 Kodeksu karnego. W przypadku popełnienia lub usiłowania popełnienia ww. przestępstw, prowadzone są postępowania przygotowawcze, które są rejestrowane w policyjnych systemach informacyjnych. Ponadto, prowadzone są przez Policję wewnętrzne postępowania wyjaśniające, które również są rejestrowane.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym dokonano szczegółowej analizy posiadanych dokumentów, w tym akt osobowych, książek wydarzeń, książek nadzoru i kontroli, książek przebiegu służby, książek kontroli osób zatrzymanych, skorowidzów osób pokrzywdzonych. W wyniku dokonanych sprawdzeń, nie potwierdzono faktu udziału zainteresowanego w zdarzeniu lub zaistnienia zdarzenia nadzwyczajnego. Organ zaznaczył, że przepis § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wyłączył szerszy zakres postępowania wyjaśniającego, zatem uznał, iż prawidłowo przeprowadzone zostało postępowanie wyjaśniające przez dokonanie analizy akt osobowych funkcjonariusza, dokumentacji archiwalnej oraz innej dokumentacji wykonywanej. Organ stwierdził, iż w tej sprawie możliwości kwerendy materiałów źródłowych zostały w całości wyczerpane. W przedmiocie wskazanych przez wnioskodawcę zdarzeń organ podkreślił, że zbadano je przekazując pismo zainteresowanego do Naczelnika Wydziału Prewencji KPP w [...] oraz Komendanta Komisariatu Policji w [...]. Organ zwrócił uwagę na fakt, że służba w Policji sama w sobie niesie element zagrożenia i każdy policjant pełniąc służbę naraża się na niebezpieczeństwo, nieodłącznie związane z tym zawodem. Fakt pełnienia służby w Policji, w tym dokonywanie zatrzymań osób na gorącym uczynku, zabezpieczanie imprez masowych, udział w interwencjach domowych, nie uzasadnia podwyższenia emerytury z uwagi na pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Na powyższe postanowienie B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę, w której podtrzymał zarzuty i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zażalenia. Podkreślił, że bezpośredni przełożeni zobowiązani byli do dokumentowania służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Uznał, że przedstawiony przez niego wykaz interwencji został pominięty w ocenie materiału dowodowego. Organ nie wskazał, z jakiej procedury miałoby wynikać dokumentowanie zapisów potwierdzających fakt posiadania statusu pokrzywdzonego lub wykonywania czynności w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia. Jego zdaniem, w tej sytuacji kwerenda dokumentacji była bezprzedmiotowa i należało - na potwierdzenie wykonywania czynności w sytuacji zagrożenia - przewidzieć możliwość sporządzenia notatki przez przełożonego. Opisując okoliczności konkretnych interwencji dotyczących pościgu za samochodem, uszkodzenia samochodu na drodze oraz interwencji domowej, skarżący wskazał na odczuwany podczas wykonywania czynności służbowych stan zagrożenia. Oświadczył też, że w trakcie wykonywania zadań służbowych nie został pobity, napadnięty oraz nie naruszono jego nietykalności cielesnej. Taki stan rzeczy wytłumaczył swoją operatywnością oraz dobrym wyszkoleniem i przygotowaniem do służby podkreślając, że dla uznania wykonywania czynności w sytuacji zagrożenia wystarczyło samo istnienie bezpośredniego zagrożenia, a nie jego zaistnienia. Skarżący nie zgodził się również z poglądem organu odwoławczego w kwestii narażenia policjantów na niebezpieczeństwo związane z wykonywanym zawodem. Stwierdził, że o odczuciu zagrożenia może wypowiedzieć się sam zainteresowany, a granica pomiędzy sytuacją "normalną" a istnieniem zagrożenia jest bardzo elastyczna.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Opolu wniósł o jej oddalenie. Powtórzył, że po szczegółowej kwerendzie materiałów archiwalnych i niearchiwalnych organ pierwszej instancji ustalił, iż w dokumentacji jaką dysponuje, brak jest jakichkolwiek zapisów potwierdzających pełnienie przez skarżącego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Oznacza to, że w trakcie służby skarżącego nie miały miejsca czynności i interwencje w sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia. Organ zaznaczył, że analizując posiadaną dokumentację nie stosowano kryterium bezpośredniości zagrożenia. Dodał, że sam skarżący również nie wskazał na żaden konkretny dokument, z którego wynikałoby, że chociaż raz pełnił służbę w warunkach zagrażających życiu lub zdrowiu. Nawiązując do uzasadnienia postanowienia organ zaakcentował, że sporządzone przez skarżącego zestawienie zdarzeń oraz tworzenie nowej dokumentacji nie może stanowić podstawy wydania zaświadczenia.
Na rozprawie sądowej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień. Podtrzymując zarzuty skargi podkreślił, iż próżne jest poszukiwanie w dokumentacji czegoś, skoro brak jest dokumentów na daną okoliczność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późń. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.).
Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, objętego rozpoznaniem Sądu na podstawie art. 135 P.p.s.a. wykazała, że podjęto je z naruszeniem przepisów prawa, o jakim mowa w art. 145 § 1 lit c P.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 4 września 2013r., utrzymujące w mocy postanowienie Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 18 czerwca 2013 r., którym odmówiono B. B. wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu za cały okres pełnienia służby w Policji, tj. w latach 1993 - 2011.
Oceniane postanowienie wydane zostało na podstawie przepisów działu VII K.p.a., regulujących postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, co również odnotowały organy administracji, że postępowanie to jest postępowaniem uproszczonym i w znacznym stopniu odformalizowanym. Przepis art. 218 § 2 K.p.a. daje wprawdzie możliwość przeprowadzenia przez organ, przed wydaniem zaświadczenia, postępowania wyjaśniającego, niemniej jednak tylko w koniecznym zakresie. Ogranicza się ono do ustalenia źródeł danych (ewentualnie ich dysponenta) i następnie stwierdzenia, czy posiadane przez organ dane odnoszą się do wnioskodawcy i potwierdzają zaistnienie określonego stanu faktycznego lub też potwierdzają dany stan prawny. Prawidłowo też organy orzekające w tej sprawie odnotowały, że zaświadczenie jest oświadczeniem wiedzy, a nie woli organu. Do postępowania tego nie znajdują zastosowania te same reguły co do postępowania w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej, a w szczególności przepisy regulujące postępowanie dowodowe związane z dokonywaniem przez organ ustaleń faktycznych. Postępowanie wyjaśniające, zmierzające do wydania zaświadczenia, prowadzone jest jedynie w zakresie pozwalającym na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego, a więc nie obejmuje ich ustalenia.
Zaświadczenie potwierdzające wykonywanie przez funkcjonariusza służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu przewidziane zostało w postępowaniu mającym na celu ustalenie emerytury funkcjonariuszowi Policji. W art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, SG, BOR, PSP i SW oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 67 z późń. zm.), zwanej dalej ustawą, prawodawca określił, że emeryturę funkcjonariusza podwyższa się o 0,5% podstawy za każdy rok służby pełnionej w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Jednocześnie w myśl § 14 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2004 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organu w zakresie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy (Dz. U. nr 239, poz. 2404 z późń. zm.), środkiem dowodowym potwierdzającym okresy służby pełnionej w szczególnych warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury jest zaświadczenie o okresach służby pełnionej w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury, sporządzone na podstawie akt osobowych funkcjonariusza lub innych dokumentów potwierdzających pełnienie służby w tych warunkach, wystawione przez właściwe organy Policji. Stosownie do ostatnio przywołanego przepisu zaświadczenie, o jakim w nim mowa, sporządzane jest więc w oparciu o akta osobowe lub inne dokumenty potwierdzające pełnienie służby w szczególnych warunkach, a tym samym wyłączony został szerszy zakres postępowania wyjaśniającego.
W świetle poczynionych uwag o charakterze ogólnym odnotować przyjdzie, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie wyjaśniające dokonując analizy zapisów w książkach wydarzeń, służby, osób zatrzymanych, interwencji, kontroli i nadzoru w zakresie wykonywanych przez funkcjonariusza czynności oraz uzyskując od innych podmiotów informacje potrzebne do potwierdzenia zdarzeń wskazywanych przez skarżącego. Na okoliczność zdarzeń opisanych przez skarżącego, organ otrzymał notatkę służbową od Komendanta Komisariatu oraz od Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Powiatowej. Przejrzano także skorowidz osób pokrzywdzonych (wersję elektroniczną i książkową) oraz zabezpieczeń porządku publicznego i imprez masowych (spisy archiwalne). Natomiast oba organy orzekające zgodnie podają w uzasadnieniu swoich postanowień w sposób ogólny, że analiza materiału dowodowego nie wykazała pełnienia przez skarżącego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu. Wprawdzie podano, że dokonano analizy ww. dokumentów, jednakże nie wskazano, w których z nich dokonywane są zapisy, adnotacje świadczące o służbie w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o jakich mowa w § 4 rozporządzenia. Tym samym organ nie dokonał również oceny tych dokumentów, posiadających stosowne zapisy i będących w dyspozycji jednostek Policji oraz nie wyjaśnił, w jakim zakresie potwierdzają one lub przeczą okolicznościom towarzyszącym zdarzeniom opisywanym przez skarżącego w piśmie z dnia 11 lutego 2013 r. Dostrzec natomiast trzeba, że w tej sprawie prawidłowo organy interpretowały regulację § 4 ust. 1 rozporządzenia, pomijając kryterium bezpośredniości w odniesieniu do zagrożenia życia lub zdrowia podczas wykonywania wskazanych w tymże przepisie obowiązków służbowych.
Jednakże zauważyć należy, że w postępowaniu wyjaśniającym w przedmiocie wydania zaświadczenia, właściwy organ Policji winien zbadać całość stosownej dokumentacji mogącej potwierdzić uprawnienia funkcjonariusza. Organy winny wskazać - dla ustalenia pełnienia służby w warunkach szczególnie niebezpiecznych dla życia i zdrowia - oprócz akt osobowych funkcjonariusza te z dokumentów, w których odnotowywane są okoliczności bądź zdarzenia potwierdzające przesłankę z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy. W tej kwestii nawiązać można także do stanowiska zawartego w wyroku NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., (sygn. akt I OSK 605/12, LEX nr 1369011), iż "postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę w ustaleniu treści zaświadczenia, bo główną rolę (art. 218 K.p.a.) przypisuje się danym wynikającym z ewidencji, rejestru, wykazu, zbioru dokumentów lub zbioru danych utrwalanych innymi technikami, a będących w posiadaniu organu". Tylko odpowiednie zapisy, adnotacje w takich dokumentach pozwolą organowi na dokonanie ustaleń w oparciu o art. 218 § 1 i 2 K.p.a. Ponieważ zaświadczenie stanowi poświadczenie określonych faktów lub stanu prawnego, zatem jest pochodną ich istnienia. Dlatego w przypadku odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia organ Policji winien w uzasadnieniu postanowienia precyzyjnie wskazać, jakie kategorie dokumentów zawierają stosowne zapisy świadczące o pełnieniu przez funkcjonariusza służby w warunkach, o których mowa w § 4 rozporządzenia, czy zostały one zbadane, a następnie jakie są wyniki takiego postępowania wyjaśniającego. Organ winien również odnieść się do zindywidulizowanego oświadczenia funkcjonariusza złożonego w organie w tej materii, w kontekście posiadanych dokumentów. Jeżeli potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie można dokonać na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu organu, organ ten może odmówić wydania zaświadczenia o żądanej treści. Odmowa wydania zaświadczenia w tym przypadku świadczy jedynie o tym, że brak danych posiadanych przez organy Policji nie pozwala na poświadczenie żądanych faktów.
W rozpoznawanej sprawie pominięcie tych obowiązków skutkowało naruszeniem art. 7 K.p.a. w związku z art. 218 § 2 K.p.a., nakazujących organom Policji podjęcie kroków niezbędnych w koniecznym zakresie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy - przez wydanie zaświadczenia - a także art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a., określających wymogi formalne jakie powinno spełniać uzasadnienie rozstrzygnięcia. Ponadto, nie jest możliwe dokonanie oceny legalności zaskarżonego aktu, jeśli nie są znane przesłanki, w tym dokumenty zwierające zapisy w przedmiocie szczególnych warunków, stanowiące podstawę podjęcia postanowienia o odmowie wydania funkcjonariuszowi zaświadczenia o pełnieniu przez niego służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu.
Stwierdzić bowiem przyjdzie, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy gwarantuje funkcjonariuszom prowadzenie przez organy Policji takich dokumentów policyjnych, które pozwoliłyby na gromadzenie danych o faktach wskazujących na pełnienie służby w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, co umożliwia potwierdzenie lub odmowę potwierdzenia owych warunków w zaświadczeniu.
Przedstawione powyżej uchybienia w rozpoznawanej sprawie stanowiły naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), stąd na zasadzie przywołanego przepisu oraz art. 135 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt 2, w kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia, oparto o przepis art. 152 P.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organy zobligowane są ustalić, czy w dokumentacji jednostek Policji właściwych z racji pełnionej przez skarżącego służby, w powiązaniu z dokumentami zgromadzonymi w postępowaniu wyjaśniającym, znajduje się dokumentacja pozwalająca na wydanie zaświadczenia o żądanej treści, kierując się przy tym wskazaniami wynikającymi z treści uzasadnienia niniejszego wyroku, stosownie do art. 153 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło