II GZ 502/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 67/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora W. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 67/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] listopada 2012 r., w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odrzucił skargę R. P. na ww. postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Przy skardze kasacyjnej R. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest samotny, bezdomny, nie ma dochodów i został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W rubryce wysokość dochodu wpisał, że utrzymuje się z żebractwa. Dochód miesięczny z datków określił na około 200 zł. Zarządzeniem z dnia 5 listopada 2013 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia oświadczenia majątkowego, poprzez przedłożenie szeregu wymienionych w wezwaniu dokumentów, a także podanie szczegółowych informacji odnoszących się do jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W odpowiedzi na wezwanie, pismem procesowym z dnia 1 grudnia 2013 r., skarżący wyjaśnił, że nie uzyskuje żadnych dochodów i nie jest w stanie prowadzić żadnej działalności gospodarczej, przez co nie może nic udokumentować w kwestiach wskazanych w wezwaniu. Ponadto podał, że nie jest mu nic wiadome na temat stanu prawnego i faktycznego nieruchomości wskazanych w wezwaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. uzasadniając odmowę przyznania R. P. prawa pomocy, wskazał, że wnioskodawca nie wykazał ani wysokości przychodu, ani kosztów utrzymania koniecznego. Nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jego niekorzystną sytuację finansową. W ocenie WSA wyjaśnienia strony nie pozwalają przez to na zidentyfikowanie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył R. P. wnosząc o jego uchylenie i wskazując, że jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis ten, co wynika z jego treści, a co jest potwierdzone i akceptowane tak przez orzecznictwo sądów administracyjnych, jak i literaturę przedmiotu, nakłada na wnioskującego o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania swojej sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej, pozwalającej na obiektywną ocenę, czy jest on w stanie ponieść koszty postępowania sądowego, czy też jakiekolwiek poniesienie tych kosztów jest niemożliwe. Ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywa zatem przede wszystkim na stronie, domagającej się udzielenia jej prawa pomocy. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podzielić należy ocenę wniosku skarżącego, jakiej dokonał Sąd I instancji, stwierdzając, że przedstawione we wniosku okoliczności mające ten wniosek uzasadniać, nie dawały podstaw do przeprowadzenia oceny zdolności skarżącego do poniesienia kosztów sądowych oraz oceny wystąpienia przesłanek określonych w powołanym art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż w toku rozpoznawania wniosku skarżącego miał on możliwość jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń odnośnie swojej sytuacji rodzinnej i materialnej oraz złożenia dokumentów na poparcie okoliczności wskazanych we wniosku. Skarżący był bowiem wzywany, zarządzeniem z dnia 5 listopada 2013 r., do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie konkretnych, wymienionych w tym wezwaniu, informacji. Pismo skarżącego z dnia 1 grudnia 2013 r. w istocie nie zawierało jakichkolwiek rzetelnych informacji dotyczących jego sytuacji materialnej, rodzinnej oraz jego możliwości płatniczych. Przedstawione w nim okoliczności ograniczały się w zasadzie do ogólnikowych i niepopartych jakimikolwiek dowodami czy dokumentami źródłowymi twierdzeń o niekorzystnej sytuacji finansowej i osobistej skarżącego. Zestawienie informacji zawartych w wymienionym piśmie oraz we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalały, co trafnie stwierdził Sąd I instancji, na dokonanie rzetelnej oceny żądania skarżącego oraz stwierdzenia czy istnieją w stosunku do niego przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.