II SA/Po 1088/13

Dnia 20 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 roku sprawy ze skargi G. C. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie dodatku do uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] czerwca 2013 roku Nr[...], II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) kosztów postepowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Dowódca Jednostki Wojskowej decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. na podstawie art. 104 § 1 w zw. z art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1a, § 10a ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), odmówił przyznania młodszemu chorążemu G.C. dodatku specjalnego za bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, pełniącego zawodową służbę wojskową w JW. na stanowisku służbowym podoficera eksploatacji ([...]) o specjalności SW1:22J27 i SW2:22J24 z uwagi na niewykonywanie obsługi wojskowych statków powietrznych. Odwołanie wniósł G. C. podnosząc, że do przyznania mu dodatku nie jest konieczny wpis o opisie zajmowanego stanowiska służbowego o wykonywaniu bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, ani faktyczne ich obsługiwanie. Wystarczające jest posiadanie przez odwołującego się jednej ze specjalności wymienionych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej oznaczonym konkretnym numerem specjalności wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w P. decyzją z [...] sierpnia 2013r. na podstawie art. 80 ust. 1, art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) w związku z § 4 ust. 1a, § 10a ust. 1, 3, 4 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy motywował, że młodszy chorąży G. C. w dniu 1 lipca 2005r. objął obowiązki na stanowisku służbowym starszego technika, sekcji urządzeń treningowych o ówczesnym numerze specjalności wojskowej SW:08947. Wbrew stanowisku odwołującego się przepis §10a ust. 3 powołanego rozporządzenia nie jest samodzielnym, zamykającym całą problematykę podstaw przyznania dodatków za bezpośrednia obsługę wojskowych statków powietrznych. Na wstępie przepisu stanowi się, że stanowiskami objętymi prawem do dodatku są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych. Przesłanką jest więc wykonywanie bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych, a do tego wykonywanie to musi wynikać z opisu zajmowanego stanowiska służbowego. W przypadku odwołującego się przesłanka ta nie występuje. Urządzenia treningowe nie są wojskowymi statkami powietrznymi, a więc niemożliwe jest klasyfikowanie ich obsługi jako obsługi wojskowego statku powietrznego. W skardze na powyższą decyzję Dowódcy JW. [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący G. C. wniósł o jej uchylenie. Argumentował, że rozporządzenie w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego nie definiuje "bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych", lecz na zasadzie numerus clausus określa stanowiska służbowe objęte prawem do dodatku. Dlatego nie potrzebuje dodatkowych wpisów w karcie opisu stanowiska, ponieważ karta ta zawiera tylko podstawowe obowiązki i nie wymienia wszystkich czynności, które skarżący faktycznie wykonuje, jak obsługa kaset DTC, która jest integralna częścią samolotu. Podstawą opisu stanowiska jest numer specjalności wojskowej, a sama karta jest dokumentem pomocniczym. Dodatek za bezpośrednią obsługę woskowych statków powietrznych nie jest dodatkiem uznaniowym. Skarżący dodał, że w służbach mundurowej, żywnościowej i zdrowia ujęty jest jako personel SIL, co wiąże się z dodatkowymi obowiązkami, np. specjalistyczne badania lekarskie WIML, które nie wynikają z Karty Opisu Stanowiska. Dowódca Jednostki Wojskowej w odpowiedzi na skargę powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego podkreślał, że symulator lotniczy, który obsługuje skarżący mieści się w pojęciu osprzętu lotniczego oraz urządzenia radioelektronicznego w rozumieniu §10a ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Ministra z 8 czerwca 2004r. w sprawie dodatku do uposażenia. Ustęp 3 tego §10a nie przewiduje żadnej uznaniowości i jeżeli żołnierz spełnia przesłanki z któregokolwiek podpunktu to dodatek winien otrzymać. Jedynie §10 ust. 4 pozwala na określenie wysokości dodatku. Nadto skarżący wyjaśnił, że dokonuje obsługi kasety DTC, która jest w istocie integralną częścią samolotu, a polega na tym, że pilot, który przychodzi na trening na symulatorze ma swój wymienny dysk, który włącza zarówno do symulatora i następnie może podłączyć do samolotu, na którym faktycznie lata. W istocie to pilot decyduje, czy i kiedy z obsługi kasety DTC korzysta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 §2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm. dalej "p.p.s.a."). Skarga analizowana na podstawie powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, albowiem stwierdzone naruszenia przepisów prawa materialnego miały wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), który to przepis stanowi materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek specjalny - za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ustępie 6 ustawodawca upoważnił Ministra Obrony Narodowej, by w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki otrzymywania dodatków do uposażenia zasadniczego oraz ich wysokość. Rozporządzenie powinno przede wszystkim określić szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej uprawniające żołnierzy zawodowych do otrzymywania dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, stanowiska służbowe, których zajmowanie uprawnia do dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, oraz okresy czynnej służby wojskowej, od których jest uzależniona wysokość dodatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, a także szczegółowe warunki i tryb ich przyznawania, zawieszania, obniżania i wstrzymywania. Aktem wykonawczym wydanym w oparciu o powyższą delegację ustawową jest rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz.U. 2013r., poz. 1151 ze zm.). W myśl § 10a ust. 1 powołanego rozporządzenia żołnierz zawodowy, który w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych, otrzymuje miesięczny dodatek specjalny ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej: 1) do 0,10 - który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku do 10 lat; 2) do 0,20 - który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku od 10 do 20 lat; 3) do 0,30 - który pełnił służbę wojskową na stanowiskach objętych prawem do dodatku powyżej 20 lat. Z kolei ust. 3 stanowi, że stanowiskami służbowymi objętymi prawem do dodatku, o którym mowa w ust. 1, są stanowiska służbowe w pododdziałach technicznych jednostek wojskowych, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych, oznaczone w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego sił powietrznych - 22, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej - J oraz symbolem specjalności wojskowej: 1) eksploatacja lotniczych urządzeń radioelektronicznych – 04 lub 24; 2) eksploatacja osprzętu lotniczego – 05 lub 27; 3) eksploatacja samolotów – 06 lub 28; 4) eksploatacja śmigłowców – 07 lub 33; 5) eksploatacja uzbrojenia lotniczego – 10 lub 38; 6) eksploatacja lotniczych urządzeń fotograficznych - 22; 7) eksploatacja lotniczych urządzeń noktowizyjnych - 23; 8) obsługa osprzętu lotniczego - 65; 9) obsługa lotniczych urządzeń fotograficznych - 61; 10) obsługa lotniczych urządzeń radioelektronicznych - 62; 11) obsługa techniczna samolotów poddźwiękowych - 67; 12) obsługa techniczna samolotów naddźwiękowych - 68; 13) obsługa techniczna samolotów transportowych - 69; 14) obsługa techniczna śmigłowców - 74; 15) obsługa uzbrojenia lotniczego - 78. W świetle § 10a ust. 1-3 rozporządzenia, prawo do dodatku ma zatem żołnierz zawodowy, który łącznie spełnia następujące przesłanki: wykonuje bezpośrednią obsługę wojskowych statków powietrznych w ramach obowiązków wynikających z opisu zajmowanego stanowiska służbowego, w których dokonuje się obsługi wojskowych statków powietrznych oznaczone w etatach jednostek wojskowych cechą korpusu osobowego sił powietrznych – 22, cechą grupy osobowej inżynieryjno-lotniczej - J oraz symbolem specjalności wojskowej wymienionej w ust. 3 w pkt od 1 do 15. Zauważyć należy, że ani ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani też powołane wyżej rozporządzenie nie definiują pojęcia "bezpośrednia obsługa wojskowych statków powietrznych". Jedynym przepisem wskazującym na stanowiska służbowe na których żołnierz zawodowy obsługę tą wykonuje jest § 10a ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, który w sposób objęty regułą numerus clausus stanowiska te wymienia. Zauważyć należy, że w przepisie § 10a ust. 1-3 rozporządzenia brak jest cech wskazujących na dowolność organu w przyznawaniu miesięcznego dodatku specjalnego. Organ, o ile żołnierz spełnia wymogi wynikające z powołanego wyżej przepisu, jest obowiązany taki dodatek przyznać. Do sfery uznania administracyjnego prawodawca odwołał się natomiast w ust. 4 przepisu umożliwiając organowi kształtowanie wysokości dodatku w zależności od: poziomu wyszkolenia specjalistycznego żołnierza oraz posiadanego przez niego uprawnienia w zakresie obsługi statków powietrznych, stopnia trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczby podległych lub nadzorowanych żołnierzy, a także uciążliwości i zagrożenia związane z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego. Przepis ten nie zawiera katalogu zamkniętego, tak więc wysokość dodatku może być kształtowana w oparciu o przyczyny nie wymienione w tym przepisie. Przechodząc na grunt sprawy będącej przedmiotem rozpoznania wskazać należy, że wbrew upoważnieniu wynikającym z przytoczonych przepisów organy rozpatrujące sprawę miesięcznego dodatku specjalnego, zainicjowaną wnioskiem skarżącego, wydały decyzję działając nie w ramach związania administracyjnego lecz w ramach uznania. W pierwszej kolejności słusznie wskazuje skarżący, że rozporządzenie w §10a ust. 3 wskazuje wyraźny, zamknięty katalog stanowisk służbowych objętych prawem do dodatku i nie daje organom możliwości oceny, czy dane stanowisko do tego katalogu należy, czy też nie w oparciu o dodatkowe przesłanki, np. w postaci wpisów w karcie opisu stanowiska, czy ustalenie, że żołnierz faktycznie wykonuje konkretne czynności. Przyjąć należy, że podstawą opisu stanowiska jest numer specjalności wojskowej wskazany w rozporządzeniu. Z karty opisu stanowiska służbowego skarżącego dołączonej do akt administracyjnych sprawy wynika, że wykonuje on obowiązki podoficera eksploatacji urządzeń treningowych w korpusie sił powietrznych 22, grupie osobowej J i specjalności wojskowej oznaczonej jako 27 (k. 13 akt adm.), okoliczność ta przesądza o prawie skarżącego do przedmiotowego dodatku specjalnego. Skoro skarżący posiada przynajmniej numer stanowiska 22J27 wymieniony w rozporządzeniu (§10a ust. 3 pkt 1 i 2) to posiada stanowisko służbowe objęte prawem do dodatku specjalnego, o którym mowa w §10a ust. 1 rozporządzenia. Nadto z rozkazu personalnego wynika, że skarżący posiada także numer stanowiska służbowego 22J24, który również wymieniony jest w katalogu specjalności służbowych objętych prawem do spornego dodatku specjalnego. W ocenie Sądu nieprawidłowa jest zatem próba definiowania, przez organy obu instancji, pojęcia "bezpośredniej obsługi wojskowych statków powietrznych" tylko poprzez stwierdzenie, że pojęcie to sprowadza się wyłącznie do fizycznej obsługi tych statków. Takie rozumienie stanowi ograniczanie pojęcia "bezpośredniej obsługi samolotu" do czynności stricte fizycznych i w istocie prowadzi do znacznego uproszczenia i przy zaawansowanej technice lotniczej wydaje się rozbieżne z rzeczywistą intencją prawodawcy, zakładając jego racjonalność. Powyższa ocena Sądu znajduje dodatkowe potwierdzenie w stanie faktycznym sprawy, skoro sam skarżący wskazał, że w ramach czynności służbowych dokonuje obsługi kasety DTC, która jest w istocie integralną częścią samolotu. Wyjaśnił, że pilot przychodząc na trening na obsługiwany przez skarżącego symulator ma swój wymienny dysk, który włącza zarówno do symulatora i następnie może go podłączyć do samolotu na którym lata. Zaprezentowana przez organy, wąska interpretacja spornego przepisu nie znajduje uzasadnienia ani w treści rozporządzenia, ani ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, na podstawie której rozporządzenie wydano. Pojecie to determinuje treść § 10a ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. Odnosząc się do twierdzeń organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w karcie stanowiska służbowego nie ma wpisu o bezpośredniej obsłudze przez skarżącego wojskowych statków powietrznych należy zauważyć, że okoliczności te mogą mieć wpływ na wysokość dodatku, nie zaś prawo do tego świadczenia. W § 10a ust. 4 rozporządzenia prawodawca pozwala na przyznanie dodatku w zależności od poziomu wyszkolenia specjalistycznego, posiadanych uprawnień w zakresie obsługi statków, stopnia trudności i złożoności wykonywanych zadań, liczby podległych lub nadzorowanych żołnierzy a także uciążliwości i zagrożeń związanych z realizacją zadań wynikających z zajmowanego stanowiska służbowego. Z tych też przyczyn w ust. 1 powołanego przepisu, dodatek organ może przyznać w wysokości do 0,10, do 0,20 i do 0,30 wskazanego mnożnika w zależności od okresu pełnienia służby na stanowiskach objętych prawem do dodatku. Organy ponownie rozpatrując sprawę miesięcznego dodatku specjalnego młodszego chorążego G. C. uwzględnią wyłożoną wyżej ocenę prawną odnoszącą się zarówno do stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego, jak i możliwości korzystania z uznania administracyjnego. Wobec powyższego, skoro skarżący posiada numer stanowiska służbowego 22J27 to posiada stanowisko służbowe objęte prawem do dodatku specjalnego (§10a ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Nadto organy zobowiązane są do precyzyjnego ustalenia, czy również taka podstawa nie wynika z §10a ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, skoro z rozkazu personalnego wynika, że skarżący posiada także numer stanowiska służbowego 22J24. W dalszej kolejności organy zobowiązane są do szczegółowego ustalenia okoliczności decydujących o zastosowaniu odpowiedniego mnożnika kwoty bazowej w stosunku do osoby skarżącego, w oparciu o przesłanki wskazane w §10 ust. 4 rozporządzenia i wskazania motywów swojego rozstrzygnięcia, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku. Rozstrzygniecie w zakresie kosztów zawarte w punkcie II wyroku uzasadnia art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. Na podstawie art. 153 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.