III SA/Lu 583/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Asystent sędziego Radosław Stelmasiak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. B. 200 (dwieście) zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] o przyznaniu J. B. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że J. B. podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w 2008 roku, zgłaszając do płatności powierzchnię działek rolnych w pakietach odpowiednio: rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) - powierzchnia 9,49 ha, rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) - powierzchnia 3,87 ha, ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach (3.1.1) - powierzchnia 3,87 ha. Na skutek przeprowadzonej kontroli na miejscu, która odbyła się w dniu [...] sierpnia 2012 r. organ ustalił, że strona nie dochowała powyższego zobowiązania - zmniejszeniu uległa powierzchnia łąki trwałej na działce rolnej D o 0,02 ha (działka ewidencyjna nr [...]). W przypadku wariantu Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1): we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 strona ubiegała się o przyznanie płatności do powierzchni 9,49 ha. Powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 9,49 ha. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję z dnia [...] maja 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012, w wysokości 8.338,48 zł, w tym z tytułu: - rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) w wysokości 5.997,68 zł; - rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) w wysokości 800,80 zł; - ekstensywne użytki zielone, wariant Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach (3.1.1) w wysokości 1.540,00 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że na rolniku spoczywa obowiązek zadeklarowania powierzchni stosownych pakietów, realizacji których się podejmuje, w sposób odpowiadający warunkom przyznania płatności. W zakresie tych warunków mieścić się będzie także prawidłowe zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym. J.B. nie dochował podjętego zobowiązania zmniejszając powierzchnię trwałych użytków zielonych na terenie gospodarstwa rolnego o 0,02 ha na działce ewidencyjnej nr [...]. W związku z powyższym, organ I instancji słusznie dokonał pomniejszenia producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej o 20% w myśl § 27 ust. 4 rozporządzenia. W skardze do sądu J.B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W ocenie skarżącego § 27 ust. 4 rozporządzenia odnosi się tylko do sytuacji kiedy rolnik zmieni przeznaczenie danego gruntu na inny niż rolniczy. Zgodnie z ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego – użytki rolne należy rozumieć jako grunty orne, łąki trwałe, pastwiska trwałe, grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami i grunty pod rowami. Na powierzchni 0,02 ha została wybudowana wiata dla utrzymywanych tam zwierząt – zatem powierzchnia ta nadal stanowi użytek rolny. Organy nie ustaliły w jaki sposób wykorzystywany jest pomniejszony grunt, czego efektem była decyzja o przyznaniu płatności w pomniejszonej wysokości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji był § 27 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Podkreślić należy, że prawodawca zawarł w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego bezwzględny obowiązek zachowania przez rolnika występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo. Obowiązek ten stanowi element zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych. Wskazany w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przepis § 4 ust. 2 pkt 1 stanowiąc o "trwałych użytkach zielonych", odsyła do definicji zawartej w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009, nadto wskazuje na elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. Stosownie do art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 20789/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23, 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Trwałe użytki zielone obejmują zatem grunty zajęte pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych naturalnych przynajmniej przez pięć lat po ich przekształceniu w Trwałe użytki zielone, licząc wstecz od dnia podjęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego i wyłączone w tym czasie z płodozmianu. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę powyższe regulacje przez "nie zachowanie któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo" należy rozumieć dokonanie zmiany uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku którego grunt nie będzie już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie będzie już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Takie rozumienie przywołanych zapisów uwzględnia cel analizowanej regulacji, jakim jest zachowanie gruntów stanowiących trwałe użytki zielone oraz zajętych pod elementy krajobrazu rolniczego. Płatność rolnośrodowiskowa przysługiwać będzie zatem rolnikowi w pomniejszonej wysokości w sytuacji, gdy w okresie pięciu lat od podjęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, czyli dokonał zmiany uprawy lub zniszczył uprawę dotychczasową, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych, ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Zaznaczyć również należy, że przepis § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ma charakter sankcyjny, w konsekwencji nie może podlegać wykładni rozszerzającej. W okolicznościach niniejszej sprawy nie jest sporne, że J.B. podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2008, zgłaszając do płatności powierzchnię działek rolnych z tytułu realizacji pakietu rolnictwo ekologiczne, wariant Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) (2.1) do powierzchni 9,49 ha, rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) (2.3) do powierzchni 3,87 ha, ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach (3.1.1) do powierzchni 3,87 ha. W roku 2012 powierzchnia realizacji zobowiązania uległa zmniejszeniu do powierzchni w wariancie Trwałe użytki zielone – 3,85 ha oraz wariancie Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - 3,85 ha, co potwierdza złożona w dniu 3 września 2012 r. korekta wniosku (k. 441 akt adm.) wraz z oświadczeniem rolnika (k. 442 akt adm.). W tych okolicznościach organy przyjęły, że rolnik nie dochował podjętego zobowiązania w związku ze zmniejszoną powierzchnią trwałych użytków zielonych na terenie gospodarstwa rolnego i w konsekwencji zastosowały § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie nie podjęto jednak żadnych czynności w celu ustalenia, czy w związku ze zmianą części wniosku i zmniejszeniem powierzchni realizacji zobowiązania nastąpiła zmiana uprawy lub zniszczenie uprawy dotychczasowej, w wyniku czego grunt nie jest już zajęty pod uprawę traw lub innych upraw roślin zielonych ewentualnie nie jest już gruntem nieużytkowanym rolniczo. Trzeba zauważyć, że skarżący, w odwołaniu podniósł, że na powierzchni 0,02 ha została wybudowana wiata dla utrzymywanych tam zwierząt, która to zabudowa zgodnie z treścią art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., 803 ze zm.) nie zmienia charakteru oraz sposobu wykorzystania gruntu na którym się znajduje. Zdaniem Sądu, bez wyjaśnienia czy wnioskodawca dokonał zmiany faktycznego przeznaczenia gruntów na działce rolnej D, tj. przeznaczenia istniejącego od dnia zaciągnięcia zobowiązania nie jest możliwe zastosowanie w sprawie pomniejszenia płatności przewidzianego w § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W sprawie nie wyjaśniono tej istotnej okoliczności. W ocenie Sądu to, że skarżący ograniczył zakres żądanej płatności o powierzchnię 2 arów w związku z budową na tym gruncie wiaty nie przesądza o trwałej zmianie sposobu wykorzystania gruntu w rozumieniu § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jak bowiem powszechnie wiadomo, charakterystyczne dla wiaty jest to, że najczęściej stanowi ona jedynie sposób zadaszenia części gruntu przy pomocy dachu bądź innej powłoki, na stosownych elementach podparcia. Co do zasady nie można więc wykluczyć, ze wiata wykorzystywana na cele produkcji rolnej na gruncie z trwałymi użytkami zielonymi, nie zmieni charakteru upraw i przeznaczenia tego gruntu, co w niniejszej sprawie należało wyjaśnić. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie działał z naruszeniem przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. wziął bowiem pod uwagę tylko jedną okoliczność – treść korekty wniosku oraz oświadczenie rolnika, a pominął ciążący na organie obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego i dokonania jego wszechstronnej, a także wyczerpującej oceny w aspekcie zarzutów skarżącego sformułowanych w odwołaniu odnoszących się do rzetelnego odzwierciedlenia stanu faktycznego, czemu należało dać wyraz w uzasadnieniu decyzji stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W konsekwencji wobec konieczności przeprowadzenia postępowania administracyjnego w kierunku ustalenia wskazanych § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego przesłanek oraz stwierdzonych uchybień przepisów postępowania Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy.