III SA/Gd 760/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie niezdolności do służby w Państwowej Straży Pożarnej oddala skargę. Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 21 czerwca 2013 r. nr [...] stwierdzono, że P. B. jest niezdolny do służby w Państwowej Straży Pożarnej. U wymienionego rozpoznano: osobowość nieprawidłową; brak psychologicznych uwarunkowań do służby w PSP (§ 70 pkt 1 N); krótkowzroczność oka lewego (§ 13 pkt 1 N); znamiona barwnikowe skóry (§ 2 pkt 1 Z). Po rozpatrzeniu odwołania Okręgowa Komisja Lekarska MSW orzeczeniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...] orzekła, że P. B. nie jest zdolny do służby w PSP jako kandydat. Ponadto wskazała, że na podstawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, w tym badania psychologicznego z dnia 6 czerwca 2013 r. nr [...], wydanego przez Pracownię Badań Psychologicznych oraz konsultacji psychiatrycznej w Poradni Zdrowia Psychicznego MSW w G. z dnia 9 sierpnia 2013 r. rozpoznano osobowość z cechami niepełnej dojrzałości emocjonalnej, co czyni orzekanego niezdolnym do służby w PSP jako kandydat. Z tego powodu odstąpiono od konsultacji okulistycznej. Stopień zdolności do służby ustalono na podstawie Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. Dz. U. Nr 79 poz. 349 z późniejszymi zmianami. Ww. orzeczenie zostało na wniosek P. B. poddane ocenie przez działającą w trybie nadzoru Centralną Komisję Lekarską Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Komisja w piśmie z dnia 29 sierpnia 2013 r. stwierdziła, że oceniając całokształt dokumentacji medycznej, nie znajduje podstaw do uchylenia orzeczenia z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...]. P. B. zaskarżył orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW z dnia 9 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu wskazał, że przez ostatni okres podnosił swoje kwalifikacje zawodowe i przechodził różnego typu badania - między innymi badanie u lekarza okulisty. W trakcie tych wizyt nie stwierdzono u niego żadnej wady wzroku, jednakże podczas badania okulistycznego w Szpitalu MSWiA lekarz stwierdził krótkowzroczność oka lewego, tym samym dyskwalifikując go do podjęcia służby w PSP. W dniu 26 czerwca 2013 r. poddał się kolejnym badaniom okulistycznym, które nie wykazały jakiejkolwiek wady wzroku. Krótka charakterystyka psychologiczna psychologa MSWiA z dnia 6 czerwca 2013 r., według której skarżący nie spełnia wymagań do służby w PSP, jest dla niego krzywdząca. W punkcie II charakterystyki zawarty jest opis, iż posiada osobowość o cechach umiarkowanie ekstrawertycznych i zmniejszonej dojrzałości emocjonalnej. W punkcie III opisującym sferę emocjonalną wpisane jest, że posiada przeciętne zrównoważenie emocjonalne. Nie zgadzając się z tą charakterystyką psychologiczną, postanowił zasięgnąć opinii innego psychologa. W dniu 31 lipca 2013r. uczestniczył w badaniach psychologicznych w Pracowni Psychologicznej M. S. w G.. W opinii z tej jednostki stwierdzono, że prawidłowo nawiązuje kontakt, napęd psychoruchowy ma w normie, emocje są adekwatne do sytuacji. Posiada cechy osoby zrównoważonej emocjonalnie, bez tendencji do reakcji niekontrolowanych czy lękowych, bez skłonności do reagowania niepokojem czy niezadowoleniem. Jest osobą umiarkowanie ekstrawertywną, z prawidłową tendencją do poszukiwania kontaktów z innymi osobami, nie stwierdzono u niego zaburzeń w sferze osobowości ani uzależnienia od alkoholu lub skłonności do przestępstwa. W sytuacjach stresowych zwykle stara się rozwiązać problem lub radzi sobie ze stresem za pomocą wsparcia innych bliskich osób. Sprawność intelektualna jest prawidłowa. Zaznaczył, że Okręgowa Komisja Lekarska MSW skierowała go na konsultację psychiatryczną, gdy on sam wnioskował o przeprowadzenie badań psychologicznych – testów. Odniósł także wrażenie, że wnioski ujęte w opinii psychiatrycznej z G. są kopią poprzedniego badania. W trakcie krótkiej wizyty zadano mu jedynie dwa pytania i widział, jak lekarz psychiatra spisuje wnioski z badań przeprowadzonych w O.. Po konsultacji psychiatrycznej skarżący udał się do Zastępcy Przewodniczącego Okręgowej Komisji Lekarskiej w G., któremu chciał przedłożyć przywiezioną dokumentacje medyczną, jednak ten nie chciał jej przyjąć, jak również zapoznać się z nią twierdząc, że nie jest mu potrzebna i nie widzi konieczności wysłania go na kolejne badanie. W tym momencie otrzymał zawiadomienie o orzeczeniu nr [...] Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW. Zdaniem skarżącego opisana wyżej procedura narusza przewidziane prawem normy, gdyż w odwołaniu od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej zakwestionował badanie psychologiczne oraz badanie okulistyczne, prosząc jednocześnie o przeprowadzenie ich przez innych lekarzy. Wnioskowane przeze niego badania nie zostały przeprowadzone, a komisja nie zapoznała się z jego dokumentacją medyczną. W orzeczeniu Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW zawarto rozpoznanie wady wzroku nie mając wyniku badania okulistycznego (teoretycznie od czasu badania okulistycznego przeprowadzonego w Szpitalu MSWiA mógł przejść zabieg korygujący wadę wzroku). Na zakończenie podkreślił, że jest członkiem Ochotniczej Straży Pożarnej od 2008 r., sukcesywnie zdobywa kwalifikacje zawodowe, które byłyby przydatne w służbie w Państwowej Straży Pożarnej. W żadnym przypadku nie stwierdzono u niego nieprawidłowych cech osobowości. W postępowaniu kwalifikacyjnym prowadzonym przez Komendę PSP w M. z 49 kandydatów zdobył największą ilość punktów. Chciałby ponownych badań okulistycznych i psychologicznych. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Lekarska MSW w G. wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazała przy tym, że w związku z wcześniejszymi badaniami psychologicznymi i opinią z dnia 6 czerwca 2013 r. nie było konieczności przeprowadzania kolejnych badań skarżącego; skierowano go jedynie na konsultacje do Poradni Zdrowia Psychicznego w Poliklinice MSW w G., przekazując również dokumentację medyczną (w tym przedstawioną przez skarżącego). Ponieważ konsultant psychiatra rozpoznał osobowość z cechami niepełnej dojrzałości i uznał skarżącego za niezdolnego do służby odstąpiono od konsultacji okulistycznej. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 15 k.p.a. oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych. Jego zdaniem doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, gdyż skarżący został skierowany przez komisję odwoławczą jedynie na konsultacje. Działanie komisji powinno polegać na ponownym badaniu stanu zdrowia kandydata do służby. Z kolei reprezentujący organ Zastępca Przewodniczącego Komisji Lekarskiej MSW wskazał, że nie zachodziła w tym przypadku konieczność skierowania kandydata na ponowne badania lekarskie, bowiem sporządzona na etapie postępowania przez organem pierwszej instancji Krótka charakterystyka psychologiczna została sporządzona przez jednostkę, która stale zajmuje się przeprowadzaniem tego rodzaju badań na potrzeby komisji lekarskich. Stwierdził również, że charakterystykę sporządzono w czerwcu 2013 r. zatem była ona nadal aktualna. Nadto, mając na uwadze wyniki badań psychologicznych, nie było potrzeby kierowania skarżącego na badania okulistyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi było orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSW w G., które dotyczyło określenia zdolności skarżącego jako kandydata do służby w Państwowej Straży Pożarnej. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 79, poz. 349 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wspomniane komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych są w omawianym przypadku organami administracji publicznej, a ich orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby, stanowią decyzje administracyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 354/09, LEX nr 586410 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, LEX nr 595620). Od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Na wstępie tej części rozważań Sąd – w składzie orzekającym w niniejszej sprawie – stoi na stanowisku, że w postępowaniu orzeczniczym prowadzonym w sprawie stwierdzenia zdolności do pełnienia służby stosuje się procedurę (zasady i tryb postępowania) ustanowione w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., a nie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, LEX nr 595620). Zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie rozporządzenia wydanego w wyniku wykonania delegacji ustawowej, a więc w postępowaniu uregulowanym w przepisach prawa mających moc powszechnie obowiązującą. Uznać zatem należy, że tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych jest trybem odrębnym od trybu uregulowanego przepisami k.p.a. Ma on swój autonomiczny byt prawny i jak już wyżej wskazano, znajduje swoje umocowanie w delegacji ustawowej. W takiej sytuacji zarzut dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. tj. wyrażonej w art. 15 zasady dwuinstancyjności postępowania, nie zasługuje na uwzględnienie. Dodatkowo wskazać należy, że ani przepisy omawianego rozporządzenia, ani też przepisy ustawy o Policji nie odsyłają do stosowania przepisów k.p.a. w tego rodzaju sprawach. Wobec powyższego, skoro kontrola procedury poprzedzającej wydanie objętych skargą orzeczeń, jak i samych orzeczeń, dokonywana jest poprzez badanie ich zgodności z przepisami rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r., to podniesione zarzuty naruszenia odnośnych przepisów k.p.a. należy uznać za nietrafne. Dokonując kontroli wszystkich wydanych w sprawie orzeczeń Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie we wszystkich orzeczeniach stwierdzono, że skarżący będąc kandydatem do służby w Państwowej Straży Pożarnej nie jest niezdolny do jej pełnienia. Zgodnie z treścią 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia stopień zdolności kandydatów do służby w Państwowej Straży Pożarnej ustala się przez zaliczenie do osoby do jednej z następujących kategorii: 1. kategoria "Z" – zdolny, co oznacza, że stan zdrowia badanego nie budzi żadnych zastrzeżeń albo że stwierdzone schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne nie stanowią przeszkody do pełnienia służby, 2. kategoria "N" – niezdolny, co oznacza, że stwierdzone u badanego schorzenia lub ułomności fizyczne albo psychiczne uniemożliwiają pełnienie służby. W myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o stanie zdrowia i stopniu zdolności do służby komisje lekarskie wydają na podstawie wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik nr 2, zwanego dalej wykazem, po wszechstronnym zbadaniu przez członków komisji, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, w tym badań psychiatrycznych, psychologicznych i dodatkowych, a gdy zachodzi potrzeba - po przeprowadzeniu obserwacji szpitalnej w zakładzie służby zdrowia resortu spraw wewnętrznych, zakładzie służby zdrowia podległemu Ministrowi Obrony Narodowej lub zakładzie społecznym służby zdrowia. Wzór orzeczenia stanowi załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 28 ust. 2 rozporządzenia okręgowa komisja lekarska wydaje orzeczenie po zapoznaniu się ze wszystkimi dokumentami w sprawie, a w razie potrzeby również po zleceniu przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich lub po dostarczeniu na żądanie komisji dodatkowych dokumentów. W niniejszej sprawie Okręgowa Komisja Lekarska wydała zaskarżone orzeczenie w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację medyczną oraz po przeprowadzeniu, na jej zlecenie konsultacji psychiatrycznej. Rozpoznane u skarżącego w orzeczeniach komisji lekarskich obu instancji schorzenie określone w § 70 pkt 1 załącznika nr 2, dawało podstawę do uznania skarżącego za niezdolnego do służby. Wydając takie orzeczenie komisja oparła się na sporządzonej na etapie postępowania przed wojewódzką komisją lekarską Krótkiej charakterystyce psychologicznej z dnia 6 czerwca 2013 r. oraz na Opinii orzeczniczej lekarza psychiatry, sporządzonej na etapie postępowania przez komisją okręgową. Jak podaje skarżący w skardze, lekarz wydający ww. opinię zapoznał się z korzystną dla skarżącego opinią psychologa M. S.. Nie jest zatem tak, jak zarzuca skarżący w skardze, że zaskarżone orzeczenie wydano bez zapoznania się z przedstawioną przez niego dokumentacją medyczną. Z kolei odnosząc się do zarzutu braku przeprowadzenia badań psychologicznych – testów, o co wnosił skarżący w odwołaniu, Sąd stwierdza, że jak wynika z powołanego wyżej § 28 ust. 2 rozporządzenia, to komisja podejmuje decyzję o potrzebie przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich lub dostarczenia dodatkowych dokumentów. Jak stwierdził pełnomocnik Komisji na rozprawie charakterystykę psychologiczną sporządzono w czerwcu 2013 r., zatem była ona nadal aktualna, wystarczyło zatem skierowanie skarżącego na konsultację. Sąd takie stanowisko organu w powyższej kwestii podziela. Z analizy powołanego wyżej przepisu wynika bowiem, że wniesienie odwołania od orzeczenia komisji wojewódzkiej nie powoduje konieczności powtórzenia przeprowadzonych już wcześniej badań lekarskich. lecz ich ewentualne uzupełnienie. Nie ma zatem racji pełnomocnik skarżącego zarzucając naruszenie § 1 rozporządzenia, co polegać miało na braku ponownego badania stanu zdrowia skarżącego przez komisję okręgową. Z uwagi na powyższe Sąd podziela również stanowisko organu, że wobec ponownego ustalenia - w wyniku konsultacji psychiatrycznej - istnienia u skarżącego schorzenia określonego w § 70 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia, nie było już potrzeby kierowania go na ponowne badania okulistyczne, bowiem ich wynik nie miałby wpływu na wynik orzeczenia o niezdolności kandydata do służby w PSP. Na koniec Sąd stwierdza, że zdaje sobie sprawę z faktu, że zaskarżone orzeczenie niweczy możliwość pełnienia przez skarżącego służby, do której się od dawna przygotowywał nabywając szereg kwalifikacji. Tym niemniej, Sąd nie posiada wiedzy medycznej, która pozwalałaby podważać dokonane przez uprawnionych lekarzy w toku postępowania ustalenia i jest nimi związany. W niniejszej sprawie zostały wydane dwa, nie budzące wątpliwości co do swojej rzetelności, orzeczenia lekarskie i ten materiał dowodowy dawał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.