II GZ 67/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "T." S.A. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1388/13 w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi "T." S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia kary pieniężnej z tytułu urządzania bez zezwolenia gier hazardowych i określenia jej przybliżonej kwoty postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] września 2013 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1388/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. odmówił "T." S.A. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie zabezpieczenia kary pieniężnej z tytułu urządzania bez zezwolenia gier hazardowych i określenia jej przybliżonej kwoty. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 30 września 2013 r. W uzasadnieniu Sąd podał, że w związku z tym, iż skarga wpłynęła do bezpośrednio do Sądu, z pominięciem organu, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. została ona przekazana do Dyrektora Izby Celnej w S. w dniu 31 października 2013 r. celem nadania jej prawidłowego biegu. Pismo informujące stronę o tym fakcie zostało skarżącej doręczone w dniu 5 listopada 2013 r. Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. "T." S.A. złożyła za pośrednictwem organu skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podała, że na kopercie, zawierającej skargę wskazano poprawny adres organu – ul. E. [...], [...] S., natomiast mylnie oznaczono adresata przesyłki – Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. Wyjaśniła, że skargę adresował pracownik z tygodniowym stażem pracy. Przesyłka została doręczona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Mylne oznaczenie adresata, zdaniem skarżącej, nie upoważniało operatora pocztowego do samodzielnego doręczenia przesyłki na inny adres niż wskazany na kopercie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesie skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie do uchybienia terminu doszło na skutek przekazania skargi (nadanej dnia 29 października 2013 r.) przez operatora pocztowego bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zgodnie z oznaczeniem adresata przesyłki na kopercie, mimo jednoczesnego podania adresu siedziby organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Z tych względów, skarga - niezwłocznie po jej wpływie - została przekazana przez Sąd do właściwego organu w dniu 31 października 2013 r. Zdaniem Sądu, wynikające z przeoczenia, błędne oznaczenie adresata skargi przy prawidłowym podaniu jego adresu nie jest czynnością niezawinioną przez stronę i nie stanowi usprawiedliwionej przesłanki do przywrócenia terminu. Błąd taki należy uznać bowiem za brak należytej staranności przedsiębiorcy, którego obciążają błędy zatrudnionych pracowników. Przerzucenie odpowiedzialności na operatora pocztowego za niewłaściwe doręczenie skargi, również nie może zostać przez Sąd uwzględnione. Jak wskazuje sama strona skarżąca, art. 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529), definiuje pojęcia adresu i adresata, a także doręczenia. Zgodnie z pierwszą z wymienionych definicji adresem jest oznaczenie miejsca doręczenia przesyłki pocztowej wskazanego przez nadawcę albo oznaczenia miejsca ich zwrotu do nadawcy. Adresatem zaś, jest podmiot określony przez nadawcę jako odbiorca przesyłki pocztowej. Z kolei doręczenie zdefiniowane zostało jako wydanie przesyłki adresatowi, a w przypadkach określonych prawem także innej osobie, lub przekazanie druku bezadresowego zgodnie z umową o świadczenie usługi pocztowej. Operator doręczający korespondencję obowiązany jest przestrzegać powyższych regulacji. Ustawodawca w przytoczonej definicji legalnej adresu wskazał jako pierwszy element oznaczenie adresata. Natomiast w myśl art. 37 ust. 1 Prawa pocztowego, przesyłkę pocztową doręcza się adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej. Z wymienionego przepisu wynika, że doręczyciel w pierwszej kolejności winien kierować się oznaczeniem adresata, który fizycznie może poświadczyć odbiór przesyłki, a dopiero następnie adresem. Adresatem wymienionym na kopercie był Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., nie zaś Dyrektor Izby Celnej w S. To zatem adresatowi czyli Sądowi operator pocztowy winien był doręczyć przesyłkę zawierającą skargę strony skarżącej, mimo wskazania adresu organu, a nie Sądu. Operator pocztowy dokonał zatem prawidłowego doręczenia omawianej przesyłki, gdyż skarżąca jednoznacznie określiła adresata tej korespondencji jako Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. Błąd w zaadresowaniu przesyłki polegający na niekompatybilnym oznaczeniu nazwy adresata i jego siedziby nie oznacza, że pismo to zostało skierowane przez pocztę do niewłaściwego podmiotu. Błąd tego rodzaju, skutkujący niedotrzymaniem ustawowego terminu, należy uznać za brak należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, w pełni obciążający stronę skarżącą. Obiektywnym miernikiem należytej staranności jest taka staranność, jakiej można oczekiwać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Do okoliczności uzasadniających brak winy nie zalicza się błędnego zaadresowania koperty. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności, w ocenie Sądu I instancji, strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. "T." S.A. złożyła od powyższego postanowienia zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), poprzez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazała, że Poczta Polska S.A. uwzględniła reklamację i potwierdziła fakt niewykonania zleconej usługi, poprzez dostarczenie przesyłek adresatowi, z pominięciem widniejącego na kopertach adresu. Skarżąca wskazała, że wobec tego należy stosować wykładnię art. 37 ust. 1 Prawa pocztowego dokonaną przez Pocztę Polską, że przesyłki doręcza się na adres wskazany na przesyłce. Za nietrafne uznał stanowisko Sądu, że to wyłącznie adresat (nawet błędnie nazwany przy prawidłowym wskazaniu adresu adresata właściwego), jest jedynym upoważnionym do odbioru przesyłki, gdyż przepis ten nie przesądza o tym zakresie, regulując jedynie zasady doręczenia przesyłek. Wnosząca zażalenie wskazała, że operator pocztowy nie jest uprawniony do samodzielnego ustalania adresu, zmieniania lub pomijania wskazanego na kopercie adresu przesyłki, gdyż związany jest wskazanym adresem do doręczenia i w przypadku stwierdzenia niemożliwości doręczenia przesyłki lub odmowie jej przyjęcia przez błędnie nazwanego adresata zastosować winien inne przepisy ustawy, w tym regulujące zwrot przesyłek. W konkluzji skarżąca wskazała, że wobec powyższego strona uprawdopodobniła brak własnej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, potwierdzając to dodatkowym dokumentem, wskazując na uchybienia operatora pocztowego w procesie doręczenia pism sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. W rozpoznawanej sprawie wraz z zażaleniem skarżąca przedstawiła również pismo Poczty Polskiej S.A. będące pozytywnym rozpatrzeniem reklamacji skarżącej. W piśmie tym operator pocztowy przyznał, że niewłaściwie dokonał doręczeń na adres [...] S. u. S. [...] (do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), a nie jak zostało podane w dowodach nadania i przesyłkach tj. [...] S. ul. E. [...]. Należy zauważyć, że kwestia przywrócenia spółce akcyjnej T. terminu do wniesienia skargi w analogicznym stanie faktycznym była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniach z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II GZ 33/14, II GZ 34/14, II GZ 35/14, II GZ 36/14, II GZ 37/14 i II GZ 38/14) przyjęto, że fakt uznania przez operatora pocztowego swojej odpowiedzialność za niewłaściwe doręczenie przesyłki zawierającej skargę stanowi okoliczność, przemawiającą za przyjęciem, że skarżąca uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W sprawie rozpoznawanej brak podstaw by od tak wyrażonego stanowiska odstąpić. Istotnie, zgodnie z art. 3 pkt 1 i 2 Prawa pocztowego, użyte w ustawie określenie "adres" – to oznaczenie miejsca doręczenia przesyłki pocztowej (...) wskazanego przez nadawcę (...), z kolei "adresat" – to podmiot wskazany przez nadawcę jako odbiorca przesyłki pocztowej (...). Art. 37 ust. 1 powołanej ustawy stanowi zaś, że przesyłkę pocztową lub kwotę pieniężną określoną w przekazie pocztowym doręcza się adresatowi - ale pod adresem wskazanym na przesyłce (...). W tym stanie rzeczy podzielić należy pogląd, że - wobec pojawienia się nowej okoliczności - dokonana przez Sąd I instancji ocena wniosku skarżącej o przywrócenie terminu okazała się nieprawidłowa. Zaskarżone postanowienie podlegało zatem uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomii procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty są wystarczające do oceny, czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek skarżącej Spółki. Z akt sprawy wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu określona w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. została spełniona. Skarżąca w terminie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do wniosku skargę. Jak wskazano wyżej, uprawdopodobniła również brak winy w uchybieniu terminu, które powodowało dla niej ujemne skutki procesowe, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi.