I OZ 14/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. w likwidacji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1506/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi R. K., Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. w likwidacji, Stowarzyszenia Z. z siedzibą w B., Fundacji T. z siedzibą w B. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pisma z uwagi na nieuiszczenie opłaty skarbowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1506/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu F. z siedzibą w B. w likwidacji przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Stowarzyszenie F. w B. zostało rozwiązane na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt 4692/11/585. Jednocześnie Sąd ten zarządził likwidację Stowarzyszenia. Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. Pozostać może jedynie majątek stowarzyszenia, w tym i wierzytelności, a także roszczenia wobec niego. Przeprowadza się likwidację stowarzyszenia, którą zajmuje się likwidator. Podkreślenia jednak wymaga, że działalność likwidatora rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. Należy więc przyjąć, że w okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło - art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym – art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Powyższe czyni wniesioną skargę niedopuszczalną, a w konsekwencji - oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. W tej zaś sytuacji, skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenie F. z siedzibą w B. w likwidacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243 - 263 P.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 P.p.s.a. oraz w art. 247 P.p.s.a. Art. 247 P.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak, więc zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie, taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Rozwiązanie Stowarzyszenia F. z siedzibą w B. przez sąd rejonowy oznacza w istocie zakończenie wszelkiej jego działalności statutowej. Działalność likwidatora rozciąga się natomiast, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, wyłącznie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne (statutowe) byłego Stowarzyszenia. Tym samym rozwiązanie Stowarzyszenia F. w B. skutkowało utratą zdolności do występowania przed sądem administracyjnym (zdolności sądowej). W konsekwencji prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skoro Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, to wniesiona skarga jest oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 P.p.s.a. a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.