VI SA/Wa 1852/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Sławomir Kozik Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 roku, nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 i art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 333 ust. 5 w zw. z art. 362 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65, z późn. zm.), po rozpoznaniu zażalenia M. K. (zwanego dalej "skarżącym") umorzył postępowanie odwoławcze w związku z wniesionym zażaleniem na postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r. Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w W. Niniejsze rozstrzygnięcia wydano przy następujących ustaleniach; Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Przewodnicząca Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...] pozostawiła bez rozpoznania zgłoszenie skarżącego o dopuszczenie go do udziału w egzaminie radcowskim w 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia podniosła, że skarżący wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego, braków tych nie uzupełnił i nie złożył dokumentów zaświadczających co najmniej 5-letni okres zatrudnienia lub wykonywania czynności wymagających wiedzy prawniczej, określonych w art. 362 ust. 4 pkt 6 i 7 ustawy o radcach prawnych. Skarżący zaskarżył przedmiotowe postanowienie w całości, zarzucając naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 8 k.p.a. i 12 k.p.a. oraz art. 362 ust. 4 pkt 6 i 7 w zw. z art. 25 ust. 4 ustawy o radcach prawnych. Skarżący wskazał na odbytą praktykę, czas zatrudnienia w [...] oraz wymiar czasu pracy poświęcony na dokonywanie czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej. Minister Sprawiedliwości uznał, że niezależnie od podniesionych zarzutów, postępowanie w sprawie rozpoznania zażalenia skarżącego stało się bezprzedmiotowe. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 105 § 1 k.p.a.. Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ podkreślił, że egzamin radcowski został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 r., natomiast zażalenie skarżącego wpłynęło do Ministra Sprawiedliwości w dniu 8 kwietnia 2013 r., a zatem już po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego. W tej sytuacji organ stwierdził, że brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, bowiem przedmiotem postępowania o dopuszczenie do egzaminu są: fakt spełnienia przez kandydata wymogów stanowionych ustawą o radcach prawnych oraz fakt przeprowadzenia egzaminu. Postępowanie w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu radcowskiego może się skutecznie toczyć jedynie do chwili przeprowadzenia tego egzaminu. Rozpatrzenie merytoryczne złożonego zażalenia nie wpłynie zatem na możliwość przystąpienia przez kandydata do egzaminu radcowskiego w roku, w którym został złożony przez niego wniosek o dopuszczenie do tego egzaminu. Fakt rozpatrzenia zażalenia przez organ odwoławczy po przeprowadzeniu egzaminu radcowskiego, a także wynikający z art. 361 ust. 9 ustawy o radcach prawnych brak podstaw prawnych do wyznaczenia innego terminu egzaminu w danym roku kalendarzowym powodują, że postanowienie organu II instancji rozstrzygające kwestię dopuszczenia do egzaminu radcowskiego obarczone byłoby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. byłoby niewykonalne i ta niewykonalność miałaby charakter trwały. W świetle powyższych okoliczności Minister Sprawiedliwości uznał, że możliwość podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej determinuje zaistnienie pewnego stanu faktycznego, przewidzianego przez ustawodawcę, z którym to stanem wiąże on skutki prawne. Celem postępowania administracyjnego jest bowiem realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie istnieje przewidziany przez ustawodawcę stan faktyczny, upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej. Jeśli jednak nie istnieje stan faktyczny, podlegający uregulowaniu przez organ administracji, wówczas postępowanie, jako bezprzedmiotowe, musi ulec umorzeniu. Przeprowadzenie egzaminu radcowskiego w toku postępowania o dopuszczenie do udziału w tym egzaminie powoduje, że nie istnieją podstawy faktyczne i prawne do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednym z elementów koniecznych postępowania w przedmiocie dopuszczenia do egzaminu radcowskiego jest sam fakt przeprowadzenia tego egzaminu, stąd też jego przeprowadzenie powoduje odpadnięcie podstawy faktycznej orzekania przez organ. Następnie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] lutego 2013 r. Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 r. z siedzibą w [...] oraz ewentualnego uchylenia zaskarżonego postanowienia w przypadku niestwierdzenia nieważności oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 134 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 333 ust. 5 ustawy o radcach prawnych poprzez nieuwzględnienie, iż postanowienie na skutek braku skutecznego doręczenia nie weszło do obrotu prawnego, a tym samym zażalenie oraz postępowanie odwoławcze były niedopuszczalne, 2. art. 138 § 1 pkt 3, art. 105 w zw. z art. 144 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie należy umorzyć postępowanie na skutek jego bezprzedmiotowości, 3. art. 7, 77 kpa poprzez ich niezastosowanie; 4. art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd administracyjny w zakresie swojej działalności ocenia zaskarżona decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że jest ona zasadna, aczkolwiek nie wszystkie powołane w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. W szczególności skarżący nietrafnie wskazuje, że postanowienie Przewodniczącej Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w [...] powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2013 roku z dnia [...] lutego 2013 roku wskutek nieprawidłowego doręczenia nie weszło do obrotu prawnego, co skutkowało tym, że zażalenie na to postanowienie i postępowanie odwoławcze były niedopuszczalne a zatem doszło do naruszenia art. 134 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 333 ust. 5 ustawy o radcach prawnych. Wprawdzie powołany wyżej art. 333 ust. 5 ustawy o radcach prawnych wskazuje, że postanowienie to powinno być doręczone kandydatowi listem poleconym za poświadczeniem odbioru, tymczasem w niniejszej sprawie skarżący odebrał to postanowienie osobiście w dniu [...] marca 2013 roku, stwierdzona nieprawidłowość nie miała wpływu na wynik sprawy. Skarżący otrzymał bowiem w/w postanowienie, zapoznał się z jego treścią i w ustawowym terminie złożył na nie zażalenie. W tym stanie rzeczy bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 134 w zw. z art. 144 kpa oraz art. 333 ust. 5 ustawy o radcach prawnych w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 7, 77 kpa jak również art. 10 kpa. Wszystkie okoliczności faktyczne sprawy zostały wyjaśnione dostatecznie natomiast skarżący wskazując, że doszło do naruszenia art. 10 kpa nie udowodnił w jakikolwiek sposób, aby brak zawiadomienia skarżącego o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym wywarł istotny wpływ na wynik sprawy. Za usprawiedliwiony natomiast należy uznać zarzut skarżącego w przedmiocie naruszenia art. 138 § 1 pkt 3, art. 105 w zw. z art. 144 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie należy umorzyć postępowanie na skutek jego bezprzedmiotowości. W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości orzekając jako organ II instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że egzamin radcowski został przeprowadzony w dniach 19-22 marca 2013 roku, natomiast zażalenie skarżącego wpłynęło do organu II instancji w dniu [...] kwietnia 2013 roku. Sąd nie podzielił poglądu organu, że brak jest podstaw faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Sąd przychylił się do poglądu skarżącego, że w przedmiotowej sprawie nie sposób jest przyjąć, że brak jest sprawy administracyjnej jako takiej czy też wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Przede wszystkim należy wskazać, że Minister Sprawiedliwości był zobowiązany do stwierdzenia, czy pozostawienie zgłoszenia skarżącego do egzaminu radcowskiego bez rozpoznania było słuszne. W sytuacji, gdy skarżący domaga się z uwagi na posiadany interes prawny rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie, organ administracji nie powinien wydawać orzeczenia o bezprzedmiotowości postępowania. Należy bowiem wskazać, że sposób merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ma wpływ na wysokość uiszczonej opłaty od egzaminu, podlegającej zwrotowi na rzecz kandydata (art. 334 ust. 1 pkt 1 a ustawy o radcach prawnych). W tym stanie rzeczy w powyższym zakresie Sąd uznał skargę za uzasadnioną, dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.a.a orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.