VI SA/Wa 1115/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. n nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33/10 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) Minister Sprawiedliwości, po rozpoznaniu odwołania T. B. od uchwały z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Niniejsze rozstrzygnięcia wydano przy następujących ustaleniach; T. B. pismem z dnia 22 lipca 2012 r. wniósł o dopuszczenie do egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w 2012 r. Po złożeniu egzaminu pisemnego w dniu [...] września 2012 r. Komisja Egzaminacyjna do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] ww. uchwałą z dnia [...] września 2012 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską stwierdziła, iż T. B. (zwanej dalej także "skarżącym"). uzyskał z egzaminu 98 punktów, co zgodnie z zgodnie z treścią art. 33(9) ust. 3 ustawy o radcach oznacza wynik negatywny. Komisja kwalifikacyjna podniosła, że zgodnie z powołanym przepisem pozytywny wynik z egzaminu wstępnego uzyskuje kandydat, który otrzymał z testu co najmniej 100 punktów, a zatem uzyskana przez skarżącego liczba punktów przesądza o negatywnym wyniku egzaminu. Od powyższej uchwały skarżący w dniu 24 października 2012 r. złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie (zmianę) i przyjęcie, że uzyskał pozytywny wynik z egzaminu. Zaskarżonej uchwale zarzucił nieuwzględnienie poprawnych jego zdaniem odpowiedzi na pytanie nr 37, 52 oraz 117 testu egzaminacyjnego oraz wniósł o przesłuchanie jednego z członków Komisji Egzaminacyjnej, na okoliczność zgłoszenia mu zmiany odpowiedzi w karcie testowej. Po przeprowadzeniu postepowania wyjaśniającego Minister Sprawiedliwości stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie powołując się na art. 33(10) ust. 1 i 3, a także na art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych podniósł, że egzamin wstępny na aplikację radcowską polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań, zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje zaś kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. Ostatecznie aplikantem radcowskim może być osoba, która - po spełnieniu pozostałych warunków - uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. Organ badając sprawę wskazał również, że z przebiegu egzaminu sporządzono protokół podpisany przez członków Komisji i nie wynika z niego, by w trakcie egzaminu doszło do nieprawidłowości, mogących mieć wpływ na wynik egzaminu skarżącego. Stwierdził również, że wszystkie pytania testowe zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była wyłącznie jedna poprawna odpowiedź, oparta na przepisach prawa obowiązujących w dniu przeprowadzenia egzaminu. Zdaniem organu, pytania testowe nie dotyczyły kwestii spornych w orzecznictwie i doktrynie. Tym samym uznał, że test, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin, odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 33(9) ust. 1 ustawy o radcach prawnych. Rozpoznając niniejszą sprawę organ poddał analizie kartę odpowiedzi skarżącego, sprawdzając jeszcze raz poprawność udzielonych przez niego odpowiedzi. W wyniku ponownego sprawdzenia karty odpowiedzi odwołującego się i przeliczenia uzyskanych przez niego punktów stwierdzono, że T. B. prawidłowo odpowiedział na 98 pytań, a zatem podjęta przez komisję kwalifikacyjną uchwała prawidłowo ustala wynik egzaminu. Zakwestionowane przez odwołującego się pytanie nr 37 brzmi: "Zgodnie z Kodeksem cywilnym, w braku zgody wszystkich współwłaścicieli rzeczy wspólnej na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu: każdy współwłaściciel może żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli, współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej jedną trzecią, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli, współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli." Organ wskazał, iż prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na art. 199 k.c. Przepis ten stanowi: "Do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli." T. B. udzielił odpowiedzi "A". W odwołaniu podniósł, że jako prawidłową należy uznać również odpowiedź "A". Swoją opinię uzasadnił tym, że cechą odróżniającą odpowiedzi "B" i "C" jest wielkość udziałów współwłaścicieli uprawnionych do żądania rozstrzygnięcia przez sąd kwestii rozporządzania rzeczą wspólną oraz innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu. Odpowiedź "A", którą zaznaczył, nie odnosi się do wielkości udziałów, a jednak zakłada, iż każdy ze współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. Jego zdaniem jest to słuszne, ponieważ Kodeks cywilny nie zakazuje żadnemu z właścicieli wystąpienia z żądaniem. Twierdzi, że "zakres pytania nie przesądza bowiem, iż właściwą odpowiedzią jest tylko ta, która odnosi się do stosownej wielkości udziałów współwłaścicieli uprawnionych do żądania". Według odwołującego brak dodatkowych założeń w treści pytania powoduje, że należy uznać za prawidłową odpowiedź "A", gdyż potencjalnie każdy ze współwłaścicieli może żądać rozstrzygnięcia przez sąd. W jego opinii jest to słuszne, gdyż Kodeks cywilny nie zakazuje żadnemu z właścicieli wystąpienia z żądaniem. W ocenie organu zarzuty odwołującego są chybione, gdyż prawidłowa odpowiedź na pytanie nr 37 - "C" wynika wprost z treści przepisu art. 199 Kodeksu cywilnego. Pytanie to zostało sformułowane w sposób prawidłowy i jednoznaczny, a tylko zestawienie pytania z odpowiedzią "C" daje zdanie prawdziwe. Organ podkreślił, że pytanie dotyczyło legitymacji czynnej współwłaściciela do wystąpienia do sądu z żądaniem dokonania czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu w przypadku braku zgody wszystkich współwłaścicieli. Przepisy kwestię tę wprost unormowały w art. 199 k.c. Z przepisu wynika jednoznacznie, że właściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd. To oznacza, że takiej legitymacji niewątpliwie - wbrew twierdzeniom odwołującego - nie posiada każdy ze współwłaścicieli, a jedynie ten, którego udziały wynoszą co najmniej połowę. Zdaniem organu w odniesieniu do treści przepisu będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, treść zawarta w propozycji odpowiedzi "A" jest oczywiście nieprawdziwa, albowiem rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli, nie może żądać każdy ze współwłaścicieli, a jedynie ten lub ci z nich, których udziały wynoszą co najmniej połowę. Odpowiedź, którą zaznaczył odwołujący, błędnie dopuszcza możliwość wystąpienia z roszczeniem do sądu każdego ze współwłaścicieli, niezależnie od wielkości jego udziału, co jest niezgodne z art. 199 k.c. Natomiast twierdzenie, że Kodeks cywilny nie zakazuje żadnemu z właścicieli wystąpienia z żądaniem jest pozbawioną podstaw prawnych próbą uzyskania punktu za udzielenie błędnej odpowiedzi, podczas gdy prawidłowa odpowiedź, co już powyżej wykazano, wprost wynika z przepisu prawa. Organ podkreślił, iż przedmiotowe pytanie egzaminacyjne skonstruowane zostało precyzyjnie, jego treść nie budzi wątpliwości, a odpowiedź na nie wynika z brzmienia art. 199 k.c. Wbrew temu, co twierdzi odwołujący, aby udzielić na nie prawidłowej odpowiedzi nie jest wymagane czynienie dodatkowych założeń, zwłaszcza, że jest to niedozwolone. Przeciwnie, to właśnie przyjęcie odpowiedzi "A" jako prawidłowej wymagałoby poczynienia dodatkowego założenia, że istnieje dwóch współwłaścicieli, których udziały wynoszą połowę. Zgodnie z pouczeniem, jakie zdający otrzymali na pierwszej stronie zestawu pytań testowych, "Prawidłowa jest odpowiedź, która w połączeniu z treścią pytania tworzy - w świetle obowiązującego prawa - zdanie prawdziwe. Na każde pytanie testowe tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Niedopuszczalne jest dokonywanie dodatkowych założeń, wykraczających poza treść pytania". Jednocześnie organ poparł prezentowane stanowisko w zakresie niedopuszczalności czynienia dodatkowych założeń nie objętych treścią pytania egzaminacyjnego, stosownym orzecznictwem sądowym. Odnośnie pytania nr 52, które brzmiało: "Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, sędzia wyznaczony i sąd wezwany: A. nie mogą uzupełnić, mimo wniosku strony, postanowienia sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, B. mogą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, C. mogą uzupełnić z urzędu postanowienie sądu orzekającego przez przeprowadzenie nowych dowodów na fakty wskazane w tym postanowieniu." organ podał, ze prawidłową odpowiedzią na powyższe pytanie jest odpowiedź "B", która wynika z art. 240 § 2 k.p.c., natomiast skarżąca udzieliła odpowiedzi "C". Skarżący w odwołaniu stwierdził, że poza prawidłową odpowiedzią "B", uznać należy również jako poprawną odpowiedź "C". Powołując się na stanowisko komentatora Jana Turka, w którym wyraził on opinię, że uzupełnienie postanowienia dowodowego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu, może nastąpić zarówno na wniosek strony, co przepis wyraźnie przewiduje, jak i z urzędu. Sąd nie może dopuścić samoistnie tylko dowodu z przesłuchania stron i opinii biegłego. Zdaniem skarżącego, przytoczone stanowisko oznacza, że pomimo brzmienia art. 240 k.p.c., nie istnieją ograniczenia co do dopuszczenia innych dowodów. W ocenie organu zarzuty odwołującego okazały się zatem chybione. Odnosząc się do przedstawionej argumentacji prawnej dotyczącej pytania testowego nr 52, organ stwierdził, iż odpowiedź "C" na to pytanie jest odpowiedzią nieprawidłową, gdyż przepis art. 240 § 2 k.p.c., będący podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, odnosi się do sytuacji, gdy sąd orzekający wydał postanowienie dowodowe i przeprowadzenie tego dowodu zlecił sądowi wezwanemu lub sędziemu wezwanemu (art. 235 § 1 k.p.c.). Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że uprawnienie sądu wezwanego, czy sędziego wyznaczonego, ogranicza się wyłącznie do możliwości uzupełnienia postanowienia sądu orzekającego - tylko na wniosek strony, przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu. Niedopuszczalne jest więc uzupełnienie przez sąd wezwany lub sędziego wyznaczonego postępowania dowodowego z urzędu, jak i przeprowadzenie innych środków dowodowych poza przesłuchaniem nowych świadków na fakty wskazane w postanowieniu sądu orzekającego. Zdaniem organu przyjęcie stanowiska odwołującego się co do prawidłowości także odpowiedzi "C", poprzez uznanie dopuszczalności działania z urzędu sędziego wyznaczonego i sądu wezwanego, determinowałoby tym samym przyjęcie zasady śledczości (inkwizycyjności) w odniesieniu do regulacji zawartej w art. 240 § 2 k.p.c., podczas gdy w tym przepisie ustawodawca expressis verbis odnosi się do ogólnej zasady przeprowadzania dowodów z art. 232 zd. 1 k.p.c. (zasady kontradyktoryjności), wskazując, że sędzia wyznaczony i sąd wezwany mogą uzupełnić na wniosek strony postanowienie sądu orzekającego przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu. Ponadto przydanie sądowi wezwanemu atrybutu działania z urzędu (będącego wyjątkiem w stosunku do ogólnej zasady kontradyktoryjności) w warunkach subsydiarnego przeprowadzania dowodu, który został dopuszczony i którego teza dowodowa została określona i sprecyzowana przez sąd meriti, przeczyłoby postępowaniu racjonalnego ustawodawcy, bowiem jedynie sąd rozpoznający sprawę co do istoty jest w pełni zaznajomiony i obeznany ze zgromadzonym w niej materiałem dowodowym, zaś sąd wezwany ma jedynie przeprowadzić dowód lub dowody w określonym obszarze, wycinku sprawy, a tym samym nie jest jego rolą i celem przedsiębranie wyjątkowych regulacji (nawet dla sądu meriti), poprzez przeprowadzanie dowodów z urzędu. Na poparcie swojego stanowiska organ odwołał się do poglądów przedstawicieli doktryny, których stanowisko jest w tym zakresie jednoznaczne i wskazuje na wyłączną możliwość działania sędziego wyznaczonego lub sądu wezwanego jedynie na wniosek strony, w przypadku zaistnienia konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego i to wyłącznie w zakresie przesłuchania nowych świadków na fakty wskazane w postanowieniu sądu wzywającego (sądu orzekającego). Odniósł się także do wskazanego przez skarżącego poglądu wyrażonego w piśmiennictwie, który w aspekcie jednoznacznej treści przepisu art. 240 § 2 k.p.c., tożsamej z powyższym stanowiskiem, który w ocenie organu ma charakter jednostkowy, zwłaszcza iż jego autor w żaden sposób stanowiska swojego nie uzasadnia, co tym bardziej, w świetle niewątpliwej regulacji art. 240 § 2 k.p.c. powoduje, że nie znajduje ono oparcia w obowiązującym stanie prawnym. Tym samym w ocenie organu brak było podstaw do przyznania odwołującemu się punktu za pytanie nr 52. Odnosząc się do wniosku o przyznanie skarżącemu punktu za pytanie nr 117, za które otrzymał 0 punktów z powodu zmiany uprzednio udzielonej odpowiedzi, gdyż przekreślił uprzednio zakreślone znakiem "X" pole "C", po czym następnie zaznaczył pole "A", organ uznał, iż w konsekwencji przy pytaniu nr 117 zdający zakreślił dwa pola w karcie odpowiedzi. Przytaczając treść art. 339 ust. 1 zdanie drugie ustawy o radcach prawnych organ stanął na stanowisku, iż zdający może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Ponadto powołał się na treść § 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji radcowskiej oraz przeprowadzenia egzaminu wstępnego, który stanowi, że wybór odpowiedzi polega na zakreśleniu na karcie odpowiedzi jednej z trzech propozycji odpowiedzi ("A" albo "B", albo "C"), zaś zmiana zakreślonej odpowiedzi jest niedozwolona. Z kolei, zgodnie z § 12 tego rozporządzenia, wyłączną podstawę ustalenia wyniku kandydata stanowią odpowiedzi zakreślone na karcie odpowiedzi. Odpowiednie pouczenia, oparte na przepisach ww. rozporządzenia, zostały zawarte w teście egzaminacyjnym na egzaminie wstępnym dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Odpowiednio pkt 4 pouczenia stanowił, że "Odpowiedzi prawidłowe należy zaznaczyć wyłącznie na karcie odpowiedzi. Odpowiedzi zaznaczone w zestawie pytań testowych nie będą uwzględniane." Ponadto, w zdaniu 2 pouczenia zawartego w pkt 4 wskazano, że "Wybraną - jako prawidłową - odpowiedź należy oznaczyć znakiem "X" w odpowiedniej kolumnie (A albo B, albo C) na karcie odpowiedzi." Zatem sposób zaznaczania odpowiedzi prawidłowych jest ściśle określony i nie jest dopuszczalne stosowanie w tym zakresie dowolnych i różnorodnych oznaczeń, np. obrysów liter dotyczących propozycji odpowiedzi, podkreśleń itp. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał na stosowne orzecznictwo sądowe oraz odwołał się do praktyki związanej z oceną prac kandydatów, którzy na gruncie wcześniejszego uregulowania, przed rokiem 2009, mogli dokonywać zmiany odpowiedzi zakreślonej na karcie odpowiedzi. Dokonywanie takich zmian niejednokrotnie prowadziło do trudności, czy wręcz niemożności ustalenia przez członków komisji kwalifikacyjnej, którą z wybranych odpowiedzi kandydat wskazał, jako prawidłową. Ponadto zdaniem organu, wprowadzenie zakazu dokonywania zmian odpowiedzi na karcie odpowiedzi wyklucza możliwość ewentualnej ingerencji osób trzecich, które w sposób nieuprawniony mogłyby takich zmian dokonywać już po egzaminie i w konsekwencji wpłynąć na zmianę wyniku egzaminu. Przepis § 11 ust. 2, wbrew twierdzeniom skarżącego, gwarantuje przeprowadzenie egzaminu wstępnego na aplikację radcowską w warunkach pełnej anonimowości i wyklucza po zakończeniu egzaminu możliwość ingerencji osób trzecich w jego wynik. Zapewnia zatem wszystkim zdającym jednakowe szanse na uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Organ podkreślił, iż o niedopuszczalności zmiany odpowiedzi wszyscy przystępujący do egzaminu na aplikację radcowską zostali dodatkowo pouczeni przed jego rozpoczęciem, zarówno na piśmie w teście egzaminacyjnym, jak i ustnie przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej. Zdający mieli możliwość "roboczego" rozwiązania testu na zestawie pytań testowych, w trakcie którego mogli zaznaczać i zmieniać zaznaczone przez siebie odpowiedzi. Ostateczna zaś decyzja co do wyboru odpowiedzi, nie podlegającej zmianom, następowała dopiero poprzez zakreślenie odpowiedniej rubryki w karcie odpowiedzi. Organ odniósł się także do wniosku skarżącego o przesłuchanie jednego z członków Komisji. Wskazał, iż uzyskane w ramach postępowania wyjaśnienia potwierdzają prawidłowość przeprowadzonego w dniu [...] września 2012 r. egzaminu wstępnego na aplikacje radcowską i są spójne z protokołem z przebiegu tego egzaminu. Wobec powyższego, organ stwierdził brak podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej uchwały i uznania wyniku egzaminu wstępnego T. B. za pozytywny. Na powyższą decyzję T. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa - art. 33 (10) ust. 3 ustawy o radcach prawnych przez nieuwzględnienie odpowiedzi na pytania testu na egzaminie wstępnym na aplikację radcowską, przeprowadzonym w dniu [...] września 2012 roku, a oznaczonych nr 37, 52 i 117. Uzasadniając swoją skargę strona ponowiła oraz rozwinęła argumentację prawną zawartą w odwołaniu od uchwały nr [...] z dnia [...] września 2012 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Strona pismem procesowym z dnia 29 października 2013 r. uzupełniła zarzuty skargi oraz wskazała na aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja zasadniczo odpowiada prawu. Według oceny Sądu nie jest zasadny zarzut skargi, wskazujący na naruszenie prawa materialnego tj. art. 33 (10) ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Wskazać należy, że egzamin wstępny aplikację radcowską polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część tekstu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje jeden punkt. Skarżący podnosi, że z uwagi na redakcję pytań nr 37 oraz 52 możliwe było udzielenie więcej niż jednej odpowiedzi jako prawidłowej. Ponadto nie została uznana prawidłowa odpowiedź skarżącego na pytanie nr 117 udzielonej poprzez sprostowanie wcześniejszej pomyłki w arkuszu testu. Minister Sprawiedliwości realizując zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 15 k.p.a. ponownie merytorycznie rozpatrzył i rozstrzygnął całokształt niniejszej sprawy dokonując oceny wszystkich zebranych dowodów dotyczących egzaminu, przy czym odniósł się wszystkich zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, wskazując na ich bezzasadność. Według oceny Sądu, stanowisko organu, że wszystkie pytania testowe (w tym również zakwestionowane przez skarżącego) zostały sformułowane jednoznacznie, a wśród propozycji odpowiedzi była poprawna wyłącznie jedna z nich jest prawidłowe. Pytania te wchodziły w zakres tematyczny egzaminu określony w art. 33 (1) ust. 3 ustawy o radcach prawnych i odnosiły się wprost do przepisów obowiązującego prawa. Nie dotyczyły także w sensie jurydycznym kwestii stanowiących zagadnienie sporne w doktrynie i orzecznictwie. Odnosząc się do zakwestionowanej przez skarżącego odpowiedzi na pytanie nr 37 stwierdzić należy, iż możliwa była tylko jedna prawidłowa odpowiedź "C" wynikająca z treści art. 199 k.c. Skarżący wybrał odpowiedź "A" czyli błędną. Powołana przez niego argumentacja, zgodnie z którą przy przyjętym przez skarżącego założeniu co do treści (zakresu przedmiotowego) pytania mógł on udzielić prawidłowej odpowiedzi jest o tyle chybiony, że kandydaci na aplikantów radcowskich podczas egzaminu wstępnego - mającego postać testu - powinni wykazać się głównie znajomością przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a nie kwestii jego interpretacji i stosowania w praktyce, co stanowi dalszy etap nauki wykonywania zawodu radcy prawnego. Poczynione w tym kontekście wywody skarżącego sprowadzające się w istocie do wykazania, że to pytanie egzaminacyjne jest niepoprawne lub co najmniej niejednoznaczne z uwagi na możliwość udzielenia nie tylko jednej prawidłowej odpowiedzi jest nieuprawnione w związku z treścią wskazanego przepisu prawa (art. 199 k.c.), do którego wprost odwołuje się przedmiotowe pytanie. Okoliczność ta została wykazana i właściwie uzasadniona przez badające sprawę organy obu instancji, w związku z czym Sąd nie stwierdził w tym przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego. Również w przypadku pytania 52 jedyną poprawną odpowiedzią była odpowiedź "B", która wynikała bezpośrednio z brzmienia art. 240 § 2 k.p.c. Skarżący udzielił odpowiedzi wadliwej, zakreślając odpowiedź "C", która wraz z pytaniem 52 nie tworzyła zdania prawdziwego. Wobec redakcji pytania nr 52 i odpowiadającej mu treści art. 240 § 2 k.p.c., powoływanie się w uzasadnieniu wyboru niewłaściwej odpowiedzi przez skarżącego na jednostkowy pogląd piśmiennictwa o możliwości dopuszczenia z urzędu dowodów na fakty wskazane w postanowieniu sądu orzekającego, nie było ani konieczne ani właściwe. Ponownie podkreślić należy, iż od kandydatów na aplikantów radcowskich wymagana jest przede wszystkim znajomość przepisów prawa, a nie jego stosowania. Udzielenie odpowiedzi na pytanie egzaminacyjne nr 52 wymagało jedynie znajomości treści powyższego przepisu, a nie poglądów doktryny lub stanu orzecznictwa w tym zakresie. Z treści art. 240 § 2 k.p.c., wynika jednoznacznie, iż sędzia wyznaczony i sąd wezwany mogą wyjść poza zakres postanowienia sądu orzekającego, ale tylko na wniosek strony i przez przesłuchanie nowych świadków na fakty wskazane w tym postanowieniu. Skarżący w trakcie egzaminu wybrał odpowiedź, iż istnieje możliwość uzupełnienia postanowienia z urzędu (podczas gdy dopuszczalne jest wyłącznie uzupełnienie na wniosek) oraz przeprowadzenia każdego dowodu (podczas gdy dopuszczalne jest tylko przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków). Wadliwość tej odpowiedzi polega zarówno na tym, że wskazuje na możliwość uzupełnienia postanowienia z urzędu (podczas, gdy dopuszczalne jest wyłącznie uzupełnienie na wniosek), jak i na tym, że wskazuje na możliwość przeprowadzenia każdego dowodu (podczas, gdy dopuszczalne jest tylko przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków). Reasumując, stwierdzić należało, że prawidłową, zgodną z treścią przepisu art. 240 § 2 k.p.c., na pytanie nr 52 omawianego testu egzaminacyjnego dla kandydatów na aplikantów radcowskich była wyłącznie odpowiedź "B", pozostałe zaś dwie odpowiedzi należało uznać za wadliwe, dlatego też słusznie organ odmówił uwzględnienia w tym przedmiocie wniosku skarżącego. Odnosząc się na koniec do zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 117 w ocenie Sądu podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie organu budzi wątpliwości w kontekście orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo patrz wyrok z dnia 25 lipca 2012 r., sygn.. akt II GSK 2170/11), którego wyróżniona teza jednoznacznie wskazuje na możliwość dokonania zmiany odpowiedzi na pytanie zawarte w karcie odpowiedzi testu wstępnego przez kandydata na aplikację radcowską, jeżeli kandydat dokonał wyboru tylko jednej odpowiedzi spośród trzech propozycji, wyraźnie zaznaczając właściwą odpowiedź. Do powyższego poglądu należy się przychylić, także w przypadku rozpoznawanej sprawy, gdyż nie można zgodzić się z rygorystycznym stanowiskiem organu, iż nie jest możliwe dokonanie w trakcie egzaminu na aplikację radcowską żadnej zmiany oświadczenia wiedzy, jaką jest wybór określonego pytania egzaminacyjnego bez jakichkolwiek wyjątków. W przypadku usprawiedliwionych i w pełni wyjaśnionych okoliczności dokonania poprawki (zmiany odpowiedzi na pytanie testowe przez kandydata na aplikanta radcowskiego), w sposób pozwalający na jednoznaczne stwierdzenie dokonanego przez kandydata wyboru prawidłowej jego zdaniem odpowiedzi, w opinii składu orzekającego w niniejszej sprawie, takie postępowanie nie narusza ogólnych zasad przeprowadzania egzaminu wstępnego dla kandydatów na aplikantów radcowskich. W przypadku rozpoznawanej sprawy skarżący podczas trwającego w dniu [...] września 2012 r. egzaminu zgłaszał konieczność dokonania zmiany błędnie zaznaczonego pytania, w celu dokonania tego w sposób nie budzący wątpliwości Komisji Egzaminacyjnej, co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Pozbawienie skarżącego takiej możliwości nie znajduje uzasadnienia w wywiedzionej z Konstytucji RP zasady proporcjonalności i pozostaje niezgodne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów prawa, w tym przypadku ustawy o radcach prawnych oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych. Powyższe pozwala stwierdzić, iż w zakresie wspomnianego na wstępie pytania nr 117 testu egzaminacyjnego, wobec zaznaczenia przez skarżącego odpowiedzi w wyżej wskazany sposób, odpowiedź taka powinna zostać uznana za ważną. W niniejszej sprawie okoliczność ta nie miała jednak znaczenia dla podjętego przez organ rozstrzygnięcia, wobec jednoznacznego wykazania udzielenia przez skarżącego błędnych odpowiedzi na zakwestionowane przez niego pytania testu egzaminacyjnego o nr 37 oraz 52. Kwestionowane pytania zostały sformułowane w sposób prawidłowy, zawierają wyłącznie jedną właściwą odpowiedź, wynikającą z przepisów prawa. Brak jest zatem podstaw, do przyznania dodatkowych punktów za każde z tych pytań, co oznacza, że skarżący nie osiągnął wymaganego limitu 100 pkt z egzaminu wstępnego dla kandydatów na aplikantów radcowskich. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.