II FZ 375/14

Dnia 6 maja 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2014 roku sygn. akt I SA/Wr 1927/13 o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 20 sierpnia 2013 roku nr [...] w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok wraz z odsetkami postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2014 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wr 1927/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił A. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia sąd wskazał, że w uzasadnieniu zgłoszonego wniosku o przyznanie prawa pomocy podatnik podał, że jest osobą bezrobotną utrzymującą się z prac dorywczych, z których uzyskuje dochód w wysokości około 2.000 zł. W związku z tym nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych, zwłaszcza, że opłaca alimenty. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje sam, a wskazany w złożonej przez niego skardze adres we Wrocławiu stanowi dla niego jedynie "adres kontaktowy", znajdujący się tam lokal mieszkalny należy do jego rodziców. On sam jest zameldowany natomiast w miejscowości C. Podał także, że jego miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą około 1.500 zł, z czego kwota 1.000 zł jest przeznaczana na alimenty na dzieci. Zgodnie z przedłożonym zeznaniem PIT-37 wnioskodawca w 2012 r. uzyskał dochód w wysokości 23.585,15 zł z tytułu stosunku pracy. Natomiast z zawiadomienia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wynika, że jego małoletnie dzieci (dwoje) otrzymały prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł każde za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. z powodu uchylania się wnioskodawcy od płacenia alimentów i bezskuteczności względem niego postępowania egzekucyjnego. Wnioskodawca nie przedstawił historii rachunków bankowych, oświadczając, że takowych nie posiada. Postanowieniem z 7 stycznia 2014 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. A. P. wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw nie wskazał jednak żadnych nowych okoliczności co do swojego stanu majątkowego, dochodów lub wydatków. Rozpoznając przedmiotowy wniosek na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że strona nie wykazała, że spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. bowiem nie przedstawiła wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Przede wszystkim wnioskodawca nie przedłożył dokumentów uprawdopodabniających wysokość deklarowanych przez niego dochodów. Nie opisał jakiego rodzaju prace wykonuje. Nie wyjaśnił także jaki jest status prawny nieruchomości w C., w której jest zameldowany. Wątpliwości sądu budziło oświadczenie wnioskodawcy, że płaci miesięcznie na swoje dzieci alimenty w wysokości 1.000 zł, skoro jednocześnie na wezwanie referendarza sądowego przedłożył dokument z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., z treści którego wynika, że uchyla się od płacenia alimentów na dzieci. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, podatnik wskazał, że nie zatrudnia ani nie łączy go żaden stosunek prawny z adwokatem i to pomimo faktu, że jest przez takiego pełnomocnika reprezentowany w tym postępowaniu i to on w jego imieniu podpisał formularz PPF. Jego pełnomocnik nie złożył oświadczenia o działaniu w celu społecznym, a wnioskodawca nie wyjaśnił skąd wziął środki na opłacenie pełnomocnika pomimo niskich deklarowanych dochodów. Wskazane braki i wątpliwości uniemożliwiają zdaniem WSA rzetelną ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy, a tym samym brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Na powyższe postanowienie A. P. wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia i zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu sądu I instancji zarzucił obrazę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zapadłego postanowienia polegający na dowolnym uznaniu, że skarżący nie wykazał braku środków wystarczających na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a także art. 255 p.p.s.a. polegająca na nie wezwaniu go do przedłożenia dodatkowych dokumentów w sytuacji gdy dane przedstawione we wniosku o prawo pomocy okazały się niewystarczające. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a.. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona domagająca się przyznania prawa pomocy w pierwszej kolejności powinna sama zabezpieczyć na ten cel stosowne środki i poczynić oszczędności do granic zabezpieczenia koniecznego utrzymania. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych we własnym zakresie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaakceptować rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sąd I instancji trafnie wskazał, iż ciężar dowodu wystąpienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Przedstawione przez skarżącego na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczenia dotyczące posiadanych na utrzymanie dochodów oraz ponoszonych kosztów pozostają gołosłowne oraz sprzeczne z innym przedstawionym przez stronę materiałem dowodowym. Wnioskodawca wskazał, że nie zamieszkuje z rodzicami lecz sam pod innym adresem, nie określił jednak tytułu prawnego do zajmowanej nieruchomości, nie udokumentował także ponoszonych kosztów jej utrzymania. W złożonym oświadczeniu o wydatkach wykazał alimenty na dzieci w wysokości 1.000 zł, chociaż z załączonej informacji z MOPS wynika, że wnioskodawca uchyla się od ich zapłaty. Te okoliczności zdecydowały o odmowie przez sąd I instancji wiarygodności oświadczeniom wnioskodawcy dotyczącym jego sytuacji finansowej. Oceny tej skarżący nie podważył w złożonym zażaleniu, które stanowi jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem WSA. Wbrew twierdzeniom strony w toku postępowania przed sądem I instancji wnioskodawca w oparciu o art. 255 p.p.s.a był wzywany do złożenia wyjaśnień i dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, dokumenty takie i oświadczenia złożył i na ich postawie WSA oparł swoje stanowisko o niewykazaniu prawdziwości twierdzeń dotyczących jego trudnej sytuacji materialnej. Brak wiarygodnych i obrazujących rzeczywistą sytuację finansową skarżącego danych oraz informacji dotyczących wydatków jego niezbędnego utrzymania powoduje, że powstają wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności przywołanych we wniosku o prawo pomocy. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że orzeczenie sądu I instancji jest prawidłowe, zaś zażalenie jako bezpodstawne podlega oddaleniu. Z tych względów, uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji