I OZ 400/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 1433/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy. W dniu 31 stycznia 2014 r. J. K. ponownie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w nim, że nie może ponieść kosztów postępowania sądowego w związku z okresowym zawieszeniem działalności gospodarczej i utrzymuje się z prac dorywczych. Nie wskazał jednak, jaki dochód z tego tytułu osiąga. Podał, iż częściowo partycypuje w kosztach utrzymania dwóch niepełnoletnich córek, uiszczając na ich rzecz alimenty. Mieszkanie o powierzchni [...] m2, w którym mieszka, jest "przepisane hipotecznie" na rzecz córki. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył również kopię postanowienia z dnia 7 stycznia 2014 r., kopię pisma z Sądu, deklarację dla podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzając potrzebę aktualizacji danych, Przewodniczący zarządzeniem z dnia 20 lutego 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku poprzez podanie: z czego lub z czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje, albowiem w punkcie 10 formularza – dochody wnioskodawcy – nie podał żadnej kwoty, z jakich środków wnioskodawca płaci świadczenie alimentacyjne i w jakiej wysokości na rzecz córek Z. K. i W. K., z kim wnioskodawca zamieszkuje pod adresem ul. M. [...], K., a jeżeli wnioskodawca z tymi osobami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, to należy wskazać dochody tych osób, jakie wnioskodawca ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem siebie i mieszkania, w którym zamieszkuje, należy je wyszczególnić i podać ich wysokość, czy wnioskodawca uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, to należy podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawcę do przedstawienia zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej, jeśli wnioskodawca posiada taki status, wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące, jeśli wnioskodawca je posiada oraz dokumentu PIT z rozliczenia za rok 2012. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie wnioskodawca wskazał, że utrzymuje się z pracy dorywczej za którą często otrzymuje wyżywienie. Na okoliczność konieczności ponoszenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz córek przedstawił kserokopię pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. w sprawie o sygn. akt Kmp [...]. Wyjaśnił ponadto, że lokal mieszkalny przy ul. M. o powierzchni [...] m2 zajmuje osobiście, nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, zaś według jego oświadczenia "właścicielem poprzez zapis hipoteczny jest córka W. K.". Wskazał również, że jego własne koszty utrzymania są znikome z uwagi na prowadzenie życia bez nałogów oraz z pomocą osób życzliwych, oraz że nie otrzymuje żadnej pomocy oraz wsparcia osób w sposób znaczny umożliwiający podniesienie stopy życiowej. Wyjaśnił ponadto, że powodem zawieszenia działalności gospodarczej była i nadal jest "katastrofalna polityka władz państwowych skutkująca załamaniem koniunktury gospodarczej w zakresie budownictwa". Oświadczył także, że nie posiada statusu osoby bezrobotnej, nie posiada konta bankowego, nie składał deklaracji podatkowej PIT za rok 2012 z powodu braku dochodów. Odmawiając przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący nie udzielił wyczerpujących informacji, do których został wezwany. Nie wypowiedział się bowiem co do kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów, chociaż przyznał, że pracuje dorywczo. Nie wskazał, jakie ponosi koszty własnego utrzymania. Nie podał, w jakiej formie, a jeśli w formie pieniężnej, to w jakiej wysokości, otrzymuje pomoc od "życzliwych osób" i kim są te osoby. Z załączonego pisma komornika – zdaniem Sądu - nie wynikało także, w jakiej wysokości wnioskodawca ma obowiązek płacić alimenty na rzecz córek, a jedynie, jakie kwoty zostały przelane na konto komornika. Brak jest również informacji, z jakich środków skarżący płaci świadczenia alimentacyjne. Nieudzielanie zatem przez skarżącego wyczerpujących wyjaśnień co do swojej sytuacji uniemożliwiało dokonanie kompletnej oceny jego sytuacji majątkowej. J. K., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionował jego prawidłowość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenie J. K.zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dołączonych do niego dokumentach za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący w złożonym przez siebie oświadczeniu nie wykazał bowiem żadnych dochodów lakonicznie wskazując, że utrzymuje się z prac dorywczych oraz twierdząc, że częściowo partycypuje w utrzymaniu swoich nieletnich córek. Nieprzedstawienie zatem przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało Sąd do wezwania go – na podstawie art. 255 P.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanego przez niego dochodu, ponoszonych kosztów utrzymania, wyciągów z rachunków bankowych, ograniczył się wyłącznie do udzielenia lakonicznej odpowiedzi na wezwanie, nie zawierającej rzetelnych wyjaśnień, do złożenia których został wezwany. Należy zatem uznać, że nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Tym samym naraził się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też nie może budzić wątpliwości, że złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia