I FZ 197/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący : sędzia NSA Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2886/13 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz wysokości odsetek za zwłokę od tego zobowiązania na dzień 24 maja 2013 r. za I kwartał 2012 r., maj 2012 r., czerwiec 2012 r., lipiec 2012 r., sierpień 2012 r., wrzesień 2012 r., październik 2012 r., listopad 2012 r., grudzień 2012 r., styczeń 2013 r., luty 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku C. P. sp. z o.o. ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 21 419 382 zł postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2886/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez C. sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanego dalej "skarżąca") decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 23 września 2013 r. w oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z 24 maja 2013 r. Z przedstawionego przez sąd pierwszej instancji stanu sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Wa 2886/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił C. sp. z o.o. z siedzibą w W. wstrzymania wykonania objętej skargą spółki decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 23 września 2013 r. oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 24 maja 2013 r. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług oraz wysokości odsetek za zwłokę od tego zobowiązania na dzień 24 maja 2013 r. za I kwartał 2012 r., miesiące od maja do grudnia 2012 r., styczeń i luty 2013 r. oraz zabezpieczenia na majątku skarżącej ww. zobowiązań wraz z odsetkami za zwłokę. Sąd pierwszej instancji argumentując swoje rozstrzygnięcie wyjaśnił, że art. 239c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej "O.p.") – w zakresie, w jakim wskazuje, że decyzja o zabezpieczeniu ma rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa, chyba że przyjęto zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33d § 2 O.p. (w niniejszej sprawie skarżąca nie zgłosiła stosownego wniosku o przyjęcie zabezpieczenia, o którym mowa w art. 33d O.p.) – wyłącza wstrzymanie wykonania decyzji o zabezpieczeniu, mamy zatem do czynienia z przypadkiem, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), tj. ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie wykonania takiej decyzji. Przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy zatem – zdaniem sądu – odczytywać jako godzący w istotę dokonania zabezpieczenia, które zmierza do efektywnego zabezpieczenia wykonania przyszłego zobowiązania przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FZ 62/14, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że wadliwe było stanowisko sądu pierwszej instancji wyrażone w kwestionowanym postanowieniu, jakoby przepis art. 239c Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzja o zabezpieczeniu ma rygor natychmiastowej wykonalności z mocy prawa, chyba że przyjęto zabezpieczenie, o którym mowa w art. 33d § 2 tej ustawy, stanowił przepis szczególny, w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto, sąd wskazał, że nadanie aktowi administracyjnemu rygoru natychmiastowej wykonalności i wstrzymanie wykonania takiego aktu na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wykluczają się wzajemnie – nadanie bowiem aktowi administracyjnemu rygoru natychmiastowej wykonalności (nawet z mocy prawa) samo w sobie – wobec treści ww. przepisu ustawy (art. 61 § 3) – nie stanowi negatywnej przesłanki wstrzymania wykonania takiego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny przechodząc do oceny wniosku skarżącej wskazał, że nie jest wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Skarżąca jako przesłankę uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazała, że zabezpieczona kwota to łącznie 1 107 000 Euro należała po połowie do T. sp. z o.o. i M. sp. z o.o., której zwrotu żądają, grążąc wszczęciem postępowania cywilnego w tym zakresie. Zdaniem sądu pierwszej instancji, argument ten nie odpowiada wymogom art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż spór cywilny nie jest znaczną szkodą ani nie skutkuje trudnymi do odwrócenia konsekwencjami. Zdaniem sądu, również okoliczność aresztowania prezesa zarządu spółki oraz ewentualne dotkliwe konsekwencje dla członków jej zarządu, nie mają wpływu na ocenę przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji wydanej wobec skarżącej. Odnośnie skutków wiążących się z faktycznym uniemożliwieniem działalności spółki, sąd pierwszej instancji podkreślił, że także w tym zakresie spółka w żaden sposób nie wskazała, ani tym bardziej nie udokumentowała, że w istocie wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić wspomnianych, daleko idących lub nieodwracalnych skutków. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie przedmiotem zabezpieczenia są pieniądze na rachunku bankowym. Istota takiego zabezpieczenia polega więc na tym, że w razie uznania, że zaskarżona decyzja jest wadliwa, i w efekcie uwzględnienia skargi, możliwa będzie restytucja stanu sprzed zabezpieczenia, czyli zwolnienie zajętych środków na rachunku bankowym. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania poprzez: a) naruszenie przepisu art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonego aktu jako rozstrzygnięcia, które miałoby nie służyć w postępowaniu zabezpieczającym, skutkujące niezastosowaniem przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, b) naruszenie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niezbadaniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, skutkujące brakiem uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli zaskarżonej decyzji, c) naruszenie przepisu art. 163 § 1 w zw. z § 2 zd. 2 p.p.s.a., poprzez niedostaczne uzasadnienie skarżonego postanowienia polegające na nieodniesieniu się od wykazanych wszystkich przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, d) naruszenie przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 120 O.p., poprzez odmowę wstrzymania zaskarżonego aktu w oczywisty sposób wydanego z naruszeniem zasady praworządności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, z 28 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1263/12). W niniejszej sprawie skarżąca zaprezentowała argumentację dotyczącą grożącego spółce sporu cywilnego, aresztowania prezesa zarządu spółki, uniemożliwienia działalności spółki oraz dokonania zabezpieczenia i wydania decyzji o zabezpieczeniu, które zdaniem strony zostały wydane z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, że skoro skarżąca z ww. okoliczności wywodzi, iż zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to w jej gestii leży uprawdopodobnienie podnoszonych w tym zakresie okoliczności. Stojąc wobec faktu, że w aktach sprawy nie ma stosownych dokumentów potwierdzających grożące skarżącemu konsekwencje Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że obawy skarżącego dotyczące niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie zostały uprawdopodobnione, a co za tym idzie nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Do wykazania, że wnoszącemu skargę o wznowienie postępowania grozi niepowetowana szkoda nie jest wystarczający sam wniosek strony, argumentacja wniosku winna być dodatkowo wsparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza tymi dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej składającego wniosek. W niniejszej sprawie wymogi te nie zostały spełnione. Ponadto, jak słusznie wskazał sąd pierwszej instancji w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest o takiej szkodzie, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z zabezpieczeniem pieniężnym, jego wykonanie z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności. Wskazać również należy, że wykonanie orzeczenia nie spowoduje realnego zagrożenia dla funkcjonowania prowadzonego przez spółkę przedsiębiorstwa i nie doprowadzi do zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż jak podała sama skarżąca, skutek ten już nastąpił, spółka na ten moment nie prowadzi działalności gospodarczej, zrezygnowała z wynajmu biura i współpracy z zatrudnionymi osobami. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla również, że w niniejszym postępowaniu nie jest jego rolą odniesienie się do pytania, czy zabezpieczenia dokonano z rażącym naruszeniem prawa, jak pisze sama skarżąca, jest to przedmiotem skargi i będzie rozpatrzone na właściwym etapie postępowania. W związku z powyższym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 61 § 3 i § 5 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.