II FZ 1006/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 819/13 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 16 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 1006/14 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ol 819/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K. L. (skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 16 września 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia ww. postanowienia, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie z dnia 16 września 2013 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W jego uzasadnieniu wskazano, że mimo stosownego wezwania, nie zostały usunięte braki skargi poprzez jej podpisanie oraz przedłożenie pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej przez syna K. B., który reprezentował ją w postępowaniu podatkowym, a następnie wniósł skargę w jej imieniu. Pomimo wezwania, strona nie uiściła również w wyznaczonym terminie wpisu sądowego od skargi. W dniu 4 kwietnia 2014 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i złożenie pełnomocnictwa oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu wskazała, że jej syn nie mógł nawiązać z nią kontaktu do czasu jej przybycia do kraju w dniu 27 marca 2014 r., kiedy to powzięła wiedzę o postanowieniu Sądu o odrzuceniu skargi. Wyjaśniła też, że w toku postępowania podatkowego przebywała w Niemczech u swego ówczesnego partnera, który nie władał językiem polskim. Po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia braków skargi syn skarżącej podjął intensywne próby kontaktu, które okazały się jednak nieskuteczne, gdyż informacje przekazywane przez niego partnerowi skarżącej, nie zostały przekazane stronie. Skarżąca nie dysponowała natomiast własnym telefonem komórkowym. Dodano również, że brak odpowiedzi na próbę nawiązania kontaktu ze stroną spowodować mogła też poważna choroba (zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), uniemożliwiająca skarżącej normalne funkcjonowanie i wymagająca przyjmowania leków (Tramal, Ketanol), powodujących, że kontakt z nią jest utrudniony. Strona wniosła również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania jej oraz jej syna. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona przedłożyła skargę podpisaną przez radcę prawnego, pełnomocnictwo do reprezentowania jej przez radcę prawnego, wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz dokumentację medyczną. Postanowieniem z dnia 6 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu a także, że skarżąca dokonała czynności procesowych, dla których został określony uchybiony termin, gdyż usunęła braki skargi w postaci braku podpisu oraz braku pełnomocnictwa do reprezentowania strony w postępowaniu sądowym, a ponadto uiściła wpis sądowy od skargi. Nie kwestionując okoliczności wskazanych we wniosku, Sąd uznał, że nie było konieczności przeprowadzenia wnioskowanych na te okoliczności dowodów z zeznań oraz wyjaśnień. Zarazem jednak, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia argumentacji przedstawionej we wniosku oraz zawartego tam stanowiska. Zdaniem Sądu, podane przez wnioskodawczynię okoliczności dotyczące utrudnień w kontakcie z synem, które miały swe źródło z jednej strony w postępowaniu ówczesnego partnera skarżącej, a z drugiej zaś – stanowiły konsekwencję jej choroby i przyjmowanych przez nią leków, nie mogły skutkować uwolnieniem jej od konsekwencji niedochowania terminu, w sytuacji, gdy skarżąca nie uprawdopodobniła, by okoliczności te wystąpiły nieoczekiwanie i w sytuacji niepozwalającej na takie zorganizowanie swej działalności, by możliwe było dopełnienie obowiązków nałożonych wezwaniami Sądu. Sąd nadmienił, że skarżąca nie podjęła działań mających na celu zabezpieczenie jej interesów poprzez ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia jej spraw oraz utrzymywanie kontaktu z tym pełnomocnikiem w celu zlecenia mu realizacji podjętych przez siebie decyzji o losach tego postępowania. Sąd ocenił ponadto, że okoliczności uprawdopodabniającej niezawiniony brak kontaktu z ustanowionym w toku postępowania podatkowego pełnomocnikiem nie mógł stanowić również stan zdrowia skarżącej, w przypadku, gdy na wskazaną chorobę o podłożu reumatoidalnym strona, według jej wyjaśnień, choruje od kilkunastu lat, zaś oddziaływania wymienionych przez nią leków (Tramal, Ketonal) na możliwość kierowania swym postępowaniem nie uprawdopodobniła. Ponadto nie sposób rozpatrywać skutków ewentualnych zaburzeń fizycznych i psychicznych, jakie mogłyby wywołać wskazane wyżej leki na dochowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych w sytuacji, gdy skarga nie została wniesiona przez nią osobiście, lecz przez osobę powołującą się na udzielone jej przez stronę pełnomocnictwo, do której następnie były kierowane wezwania do usunięcia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W zażaleniu na to postanowienie zarzucono naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." poprzez ich błędną wykładnię oraz uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia a także zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponowiono również wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania K. B. oraz skarżącej. W uzasadnieniu zażalenia w znacznej mierze powtórzono dotychczasową argumentację. Nadmieniono, że skarżąca dochowała należytej staranności, wskazano na problemy ze skontaktowaniem się wynikające z zawierzenia przez skarżącą jej partnerowi a także podkreślono okoliczność przewlekłej choroby skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona uprawdopodobni, że nie mogła dokonać czynności w postępowaniu sądowym w ustawowym terminie bez swojej winy. Okoliczności potwierdzające brak winy strona winna wskazać w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Podkreślić należy, iż brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, iż brak winy występuje tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd wskazał przy tym, że do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza się np.: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, itp. Analizując argumentację przedstawioną w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, iż w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Nie można bowiem zasadnie twierdzić, że ustanawiając pełnomocnika w postaci syna strona zwolniona była od pozostawania z nim w bieżącym kontakcie, który umożliwiałby przekazywanie informacji o prowadzonym postępowaniu. Wobec okoliczności nieprzekazywania informacji przez partnera skarżącej, podnieść należy, iż nie można uznać, że stanowił ów brak przeszkodę nie do przezwyciężenia – skarżąca winna zorganizować swoją sytuację w ten sposób by pozostawać w bieżącym kontakcie z pełnomocnikiem, zaś przeniesienie tego obowiązku na osobę trzecią (w tym przypadku partnera skarżącej) nie może skutkować przerzuceniem na niego ciężaru winy za nieodpowiednie zorganizowanie kontaktu z pełnomocnikiem. Jak najbardziej zasadne jest także wskazanie Sądu pierwszej instancji na możliwości kontaktu związane z ogólnodostępnymi technologiami – w dobie łatwego dostępu do przekazywania informacji osoba dbająca należycie o swoje interesy, świadoma toczącego się postępowania, winna zorganizować swoją sytuację w ten sposób, by na bieżąco dokonywać skutecznej wymiany informacji z pełnomocnikiem. Nie może również stanowić argumentu uprawdopodabniającego brak winy choroba skarżącej. Poza ogólnym wykazaniem, że zaburza ona normalne funkcjonowanie, strona nie wykazała, że choroba w jakikolwiek sposób uniemożliwiła jej dokonanie przedmiotowych czynności w terminie. Brak jest zatem argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., a tym samym ocena dokonana przez WSA w Olsztynie była prawidłowa, gdyż okoliczności powołane w zażaleniu jej nie podważyły. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Oprócz tego wskazać należy, że zgłoszony wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania K. B. oraz skarżącej nie mógł zostać przez Sąd uwzględniony. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA w Warszawie z 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99, LEX nr 55767). Naczelny Sąd nie uznał również za zasadne dokonać wezwania na posiedzenia niejawne (art. 95 p.p.s.a.). Podobnie jak Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje podnoszonych przez stronę okoliczności, stwierdza natomiast, że nie uprawdopodabniają one braku winy skarżącej. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.