V SA/Wa 1522/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi K. U. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz K. U. kwotę 1500 (tysiąc pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi, wniesionej przez K. U. (dalej jako Skarżący, Wnioskodawca, Beneficjent) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2013 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" na kwotę 50 000,00 zł. Zaskarżone decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym: Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w dniu w dniu [...] lipca 2008 r. decyzją przyznał Skarżącemu pomoc finansową w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w wysokości 50 000,00 zł z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, wskazanych w decyzji. W dniu [...] listopada 2008 r. do [...] OR ARiMR wpłynął wniosek Skarżącego o płatność wraz z wymaganymi dokumentami. Wniosek o płatność został uznany za kompletny i poprawny, a pomoc została wypłacona w dniu [...] listopada 2008 r. i przekazana na konto wskazane przez Skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej. W dniach [...] stycznia 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r. Wnioskodawca przedłożył w [...] OR ARiMR kopię umowy leasingowej nr [...], zaświadczenie z KRUS, umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] lutego 2009 r., umowę kupna-sprzedaży z dnia [...] stycznia 2010 r., tłumaczenie faktury nr [...], potwierdzenie przelewu, wniosek o wprowadzenie zmiany do biznesplanu oraz wniosek o zmianę terminu realizacji inwestycji. W dniu [...] maja 2012 r. Dyrektor [...]OR ARiMR wystosował do Skarżącego pismo informujące o odmowie przyjęcia do wiadomości planowanej przez Skarżącego zmianie w biznesplanie oraz w dniu [...] maja 2012 r. pismo informujące o nie wyrażeniu zgody na zmianę terminu realizacji inwestycji. Następnie w dniu [...] października 2012 r. Dyrektor [...]OR ARiMR poinformował Beneficjenta o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności, po czym w dniu [...] listopada 2012 r. wystosował do Skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W dniu [...] stycznia 2013 r. Dyrektor [...]OR ARiMR wydał decyzję o ustaleniu Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na kwotę 50 000,00 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z §18 ust. 1 pkt 3b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, Beneficjent powinien wydatkować w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Stwierdzono, że w myśl § 19 rozporządzenia Beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu po zrealizowaniu każdej inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Podkreślono, że zgodnie z tabelą 5.2 "Planowane Inwestycje" biznesplanu złożonego w [...] Oddziale Regionalnym w dniu [...].07.2008r. Beneficjent zamierzał przeznaczyć premię na zakup ciągnika rolniczego, pługa obrotowego oraz opryskiwacza. Termin złożenia dokumentów potwierdzających wydatkowanie premii minął w dniu 24.11.2011r., natomiast w dniach [...].01.2012r. oraz [...].02.2012r. do [...] Oddziału Regionalnego wpłynęły odpowiednio: kopia umowy leasingowej numer [...], zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, umowa kupna - sprzedaży z dnia [...].02.2009r., umowa kupna - sprzedaży z dnia [...].01.2010r., tłumaczenie faktury numer [...], potwierdzenie przelewu, wniosek o wprowadzenie zmiany do biznesplanu oraz wniosek o zmianę terminu realizacji inwestycji. Jednocześnie wskazano, że w odpowiedzi na wnioski Beneficjenta dotyczące zmian w biznesplanie i zmiany terminu realizacji inwestycji [...] Oddział Regionalny wysłał w dniu [...].05.2012r. do Wnioskodawcy pismo informujące o odmowie przyjęcia do wiadomości planowanej przez Skarżącego zmiany oraz w dniu [...].05.2012r. pismo informujące o nie wyrażeniu zgody na zmianę terminu realizacji inwestycji. Organ stwierdził tym samym, że skoro rozporządzenie w § 20 ust. 3 pkt b wskazuje, że w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w §18 ust. 1 pkt 1 pomoc podlega zwrotowi w całości, została wydana decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji, twierdząc w nim, że zakupił maszyny niezbędne do prowadzenia gospodarstwa, a drobne niedociągnięcia nie powinny skutkować obowiązkiem zwrotu całej otrzymanej kwoty. W dniu [...] kwietnia 2013 r. Prezes ARiMR decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...]OR ARIMR. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i zastosował odpowiednie przepisy prawa materialnego, nie było tym samym podstaw do uwzględnienia odwołania. Organ podkreślił, że termin wynikający z regulacji zawartej w § 18 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przypadał na dzień 24 listopada 2011 r., natomiast w dniach [...] stycznia 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r. Strona skarżąca przedłożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR kopię umowy leasingowej nr [...], zaświadczenie z KRUS, umowę kupna-sprzedaży ciągnika rolniczego z dnia [...] lutego 2009 r. umowę sprzedaży agregatu uprawowego z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz fakturę nr [...] z dnia [...] października 2010 r. na zakup koparki. Wskazano przy tym, że przedłożony przez Pana K. U. dokument tj. umowa kupna-sprzedaży ciągnika rolniczego z dnia [...] lutego 2009 r. oraz umowa sprzedaży agregatu uprawowego z dnia [...] stycznia 2010 r. nie zostały potwierdzone notarialnie jak również nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika ARiMR. Powyższe sprawia, że przedłożone umowy nie stanowią potwierdzenia zakupu ciągnika rolniczego oraz agregatu uprawowego. W odniesieniu do dokumentu przedłożonego przez K. U. dotyczącego zakupu koparki, organ stwierdził, że powyższa maszyna nie została uwzględniona w biznesplanie, zatem jej zakup nie może być uwzględniony przy rozliczaniu wydatkowania 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Co prawda z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2012 r. K. U. zwrócił się z prośbą do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego o umożliwienie zmiany biznesplanu w zakresie zakupu innych maszyn niż te wymienione w biznesplanie tj. zakupu agregatu uprawowego oraz koparki, jednakże Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie przyjął do wiadomości zmiany planowanej inwestycji. Tym samym K. U. nie dopełnił ww. obowiązku wydatkowania 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie w terminie zakreślonym przepisami prawa. Z powyższych ustaleń wynika, zdaniem organu, że Strona skarżąca nie dopełniła obowiązku wydatkowania 35 000,00 zł w terminie zakreślonym przepisami prawa tj. do dnia 24 listopada 2011 r. Zważywszy na wszystkie okoliczności w sprawie organ odwoławczy podzielił zatem stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku organ odwoławczy stwierdził, iż Strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, natomiast w odpowiedzi na argument Skarżącego dotyczący braku wiedzy podczas przygotowywania biznesplanu w zakresie konieczności zakupu koparki z powodu konieczności udrożnienia rowów melioracyjnych w gospodarstwie Beneficjenta, organ odwoławczy wyjaśnił, że brak wiedzy K. U. w przedmiocie konieczności zakupu tej maszyny oraz udrożnienie rowów nie stanowi okoliczności uzasadniającej odstąpienie Prezesa ARiMR od dochodzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Od niniejszej decyzji Skarżący złożył skargę, wskazując w niej argumenty takie same, jak zawarte w odwołaniu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z p. zm. dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście - treść rozstrzygnięć administracyjnych wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczy spór w sprawie obejmuje rozliczenie wydatkowania środków finansowych przyznanych Karolowi Uranowi w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", a dotyczących kwestii: 1) złożenia przez Skarżącego dokumentów po terminie i w formie, która nie spełniała wymogów wskazanych w przepisach prawa materialnego, 2) niewydatkowania przez Skarżącego kwoty odpowiadającej 70% kwoty przyznanej na pomoc na inwestycje określone w biznesplanie. Organ w zaskarżonej decyzji zakwestionował możliwość uwzględnienia w wydatkowaniu umowy leasingowej, umowy kupna z [...] lutego 2009 r., umowy kupna z [...] stycznia 2010r. oraz faktury z [...] października 2010r. z uwagi na to, że dokumenty te nie zostały przedstawione zgodnie z wymogami § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z p. zm., dalej jako rozporządzenie). W myśl § 19 pkt 2 rozporządzenia – beneficjent powinien przedłożyć w Agencji potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - po zrealizowaniu każdej z inwestycji i nie później niż do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Z powyższego przepisu wynika, że o ile beneficjent nie przedkłada do akt sprawy oryginałów dokumentów, to przedkładane dokumenty powinny mieć formę potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza. Skarżący twierdzi, że przedłożył organowi oryginały umów, natomiast w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych znajdują się jedynie ich kserokopie z adnotacjami pracownika Agencji "za zgodność" bez wskazania, że z oryginałem. Dodatkowo należy wskazać, że w treści decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR zostały zawarte stwierdzenia, że przez Skarżącego w dniach [...] stycznia 2012r. i [...] lutego 2012r. zostały złożone do siedziby [...] OR ARiMR: "kopia umowy leasingowej numer [...], zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, umowa kupna-sprzedaży z dnia [...].02.2009 r., umowa kupna-sprzedaży z dnia [...].01.2010r., tłumaczenie faktury numer [...], potwierdzenie przelewu, wniosek o wprowadzenie zmiany do biznesplanu oraz wniosek o zmianę terminu realizacji inwestycji". Również z treści decyzji Prezesa ARiMR wynika taki sam zbiór dokumentów złożony przez Skarżącego do organu I instancji. Tym samym powstaje wątpliwość, jakimi w rzeczywistości dokumentami dysponował organ, nie można bowiem wykluczyć, że Skarżący złożył w siedzibie Agencji oryginały dokumentów, jednakże po skopiowaniu nie zostały one potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji. Zgodność z oryginałem dokumentów – zgodnie z brzmieniem cyt. przepisu - nie musi bowiem zostać potwierdzona przez notariusza, takiej czynności może dokonać pracownik Agencji. Tym samym zachodzi możliwość błędnego zastosowania § 19 pkt 2 rozporządzenia, a także niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy powodujące naruszenie art. 7, 8, 11 i 75 § 1 k.p.a. , a w konsekwencji przedwczesne zastosowanie w sprawie § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia. Odnośnie przekroczenia przez Skarżącego terminu do złożenia dokumentów (3 lata od dnia wypłaty pomocy, który wypadał w dniu 24 listopada 2008r., a więc chodziło o dzień 24 listopada 2011r.), należy wskazać, że przepis ten został zmieniony rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 lipca 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 129, poz.868), które weszło w życie od 16 lipca 2010r. Zarówno zmiana § 19 pkt 2 rozporządzenia, jak i § 20 ust. 4 pkt 1, który otrzymał brzmienie, że w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentu, o którym mowa w § 19 pkt 1, 2, 3, 6 lub 7 - zwrotowi podlega 15 % kwoty pomocy, ma w brzmieniu nadanym rozporządzeniem zmieniającym – zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia zmieniającego – zastosowanie także do osób fizycznych, które złożyły wniosek o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia. W przypadku przekroczenia terminu do złożenia stosownych dokumentów mowa jest o zwrocie 15% kwoty przyznanej pomocy, zatem sam fakt przekroczenia terminu nie może być podstawą do tego, że organy nie rozpatrują danych w nich zawartych. Sąd pragnie przy tym jednocześnie zauważyć, że właściwa forma przedłożonych dokumentów nie powinna oznaczać bezrefleksyjnego przyjęcia przez organ, że Skarżący istotnie dopełnił wymogów prawa. W przypadku uznania przez organ w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, że Skarżący faktycznie dokonał wnioskowanych zakupów, okoliczność ta powinna być wzięta pod uwagę przy zastosowaniu § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z § 20 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia i szczegółowo rozpatrzona odnośnie każdej z zakupionych maszyn. Drugą kwestią w rozpatrywanej sprawie jest podnoszony przez organy fakt, że Skarżący nie spełnił wymogu zawartego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia. Sąd - badając akta administracyjne przedmiotowej sprawy – nie mógł nie odnieść się do dokumentów w nich zawartych, a dotyczących załatwienia przez organ I instancji tj. Dyrektora [...] OR ARiMR wniosków Skarżącego złożonych odnośnie zmiany biznesplanu oraz o zmianę terminu realizacji inwestycji. Mianowicie Dyrektor [...]OR ARiMR w dniu [...] maja 2012 r. wystosował do Skarżącego pismo informujące o odmowie przyjęcia do wiadomości planowanej przez Skarżącego zmianie w biznesplanie oraz w dniu [...] maja 2012 r. pismo informujące o nie wyrażeniu zgody na zmianę terminu realizacji inwestycji. Natomiast z treści § 21 cyt. rozporządzenia wynika, że Beneficjent może wystąpić do dyrektora oddziału regionalnego Agencji z wnioskiem o wyrażenie zgody na zmianę założeń biznesplanu, w tym wydłużenie okresu jego realizacji, jeżeli spełni warunki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 lit. b i c rozporządzenia, a wyrażenie tej zgody (a tym samym i odmowa) następuje w drodze decyzji. Sąd pragnie wskazać tym samym, że organ nie dokonał odmowy w przewidzianej przepisami prawa formie, a Skarżący poprzez takie działanie został pozbawiony jakiejkolwiek weryfikacji stanowiska Agencji w tym przedmiocie. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008r., sygn. akt II OSK 1470/07 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl) zakres obowiązywania zasad ogólnych postępowania, w tym art. 9 k.p.a. należy oceniać wedle specyfiki rozpoznawanej sprawy, przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa materialnego, ograniczających tryb rozpoznania danej sprawy do jednego postępowania administracyjnego, albo wprowadzających tryb jej załatwienia polegający na ciągu następujących po sobie postępowań. Jeżeli rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy wymaga ciągu następujących po sobie postępowań, to już w pierwszym z nich organ ma obowiązek czuwać, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu powinien udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, jeżeli ma to wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. W wyroku tym wskazano, że powyższa teza znajduje uzasadnienie także na gruncie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jeżeli sąd administracyjny ma prawo wyeliminować z obrotu prawnego akty wydane we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, to tym bardziej jest uprawniony do ustalenia, czy w tych postępowaniach nie doszło do naruszenia prawa. Do uwzględnienia skargi na decyzję z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie jest konieczne ustalenie, aby stwierdzone przez Sąd naruszenie prawa było następstwem działania lub zaniechania organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Wystarczy, że jest ono dokonane przez organ prowadzący jedno z postępowań wcześniejszych, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Po pierwsze, za powyższą tezą przemawia fakt, że nie ma takiego ograniczenia w treści przywołanego przepisu. Po drugie zaś, obywatel ma prawo działać w zaufaniu do organu administracji publicznej, do którego się zwrócił ze swoją sprawą i jeżeli nie został pouczony o obowiązku dopełnienia kolejnych wymagań, to może zasadnie przypuszczać, że spełnił wszystkie spoczywające na nim powinności. NSA podkreślił przy tym, że stosownie do wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, organ administracji publicznej nie może wymagać od strony wykonania ciążącego na niej obowiązku, ani też stosować wobec niej sankcji za niedopełnienie tego obowiązku, jeżeli przez brak stosownego pouczenia lub błędne pouczenie sama administracja uniemożliwia stronie jego wykonanie (wskazany tamże wyrok NSA z 22 lutego 1984r., sygn. akt SA/Po 9/84, OSPiKA 1985, z. 12, poz. 239, z glosą J. Borkowskiego). Powyższe tezy mają – zdaniem Sądu – również zastosowanie w niniejszej sprawie, Skarżący mógł bowiem oczekiwać respektującego przepisy prawa materialnego i prawa procesowego działania organów w jego sprawie, a co za tym idzie wydania decyzji o zgodzie lub o odmowie wyrażenia zgody na zmianę założeń biznesplanu (w tym wydłużenia okresu jego realizacji), która podlegałaby ewentualnej weryfikacji w postępowaniu odwoławczym i sądowoadministracyjnym, co jednak nie nastąpiło w rozpatrywanej sprawie, choć kwestia ta miała wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie. Naruszenie cyt. przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. stanowi tym samym naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto organy swoim postępowaniem naruszyły – zdaniem Sądu – powyżej wskazane zasady ogólne, a naruszenie to było naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W prowadzonym postępowaniu Prezes ARiMR winien zatem ponownie rozpatrzyć sprawę, mając na względzie wskazane powyżej rozważania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust.1 litera a i c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.