I OSK 1478/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2755/13 w sprawie ze skargi J.K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 października 2013 r. nr [...]; z dnia 3 października 2013 r. nr [...]; ; z dnia 3 października 2013 r. nr [...]; z dnia 9 września 2013 r. nr [...]; z dnia 9 września 2013 r. nr [...]; z dnia 9 września 2013 r. nr [...]; z dnia 9 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną Decyzją z dnia 16 sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania J.K. (dalej powoływana jako "skarżąca") zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za energię elektryczną. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 635,24 zł. Ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 249,98 zł, jednak zrezygnowała z tego dodatku. We wcześniejszych decyzjach, którymi przyznano pomoc na ten cel zwracano skarżącej uwagę na wysokie zużycie energii elektrycznej przekraczające znacząco zużycie średnie i na konieczność racjonalnego użytkowania energii elektrycznej. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami – ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka, co daje 115,54 zł dla osoby w miesiącu. Natomiast skarżąca otrzymała w formie zasiłków celowych kwotę 390 zł w czerwcu 2013 r. zaś w lipcu 2013 r. kwotę 500 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 1 października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na opłatę zadłużenia za energię elektryczną nie przekracza w ocenie organu granic uznania i nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżąca w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej – o czym sama wspomniała w odwołaniu. W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie zadłużenia za energię elektryczną wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano racjonalne sposoby korzystania z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie czynszu bieżącego i zaległego. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 635,24 zł, a zatem dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe, które dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 542 zł. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Organ wskazał, że skarżąca miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 249,98 zł, jednak zrezygnowała z tego dodatku, co oznacza że nie wykorzystuje własnych uprawnień o jakich mowa w art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Rezygnując z ww. dodatku skarżąca powinna zdawać sobie sprawę z konieczności ponoszenia opłat. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r., w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej, co wiąże się ze znacznymi kosztami – ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ wykazał też na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym na jaką może wskazywać roszczeniowa postawa skarżącej. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 3 października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności czynszowych nie przekracza w ocenie organu granic uznania i nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżąca w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej – o czym sama wspomniała w odwołaniu. W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie należności czynszowych wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystania z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach. Decyzją z dnia 16 sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za gaz. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 635,24 zł, ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie 249,98 złotych. Jednak skarżąca zrezygnowała z tego dodatku. Organ wskazał, że w uprzednich decyzjach zwracano uwagę na konieczność racjonalnego użytkowania gazu, gdyż zużycie przekroczyło kilkakrotnie zużycie średnie. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami – ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka, co daje 115,54 zł dla osoby w miesiącu. Natomiast skarżąca otrzymała w formie zasiłków celowych kwotę 390 zł w czerwcu 2013 r. zaś w lipcu 2013 r. kwotę 500 zł. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 1 października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na opłatę zaległych rachunków za gaz nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżącą w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej – o czym sama wspomniała w odwołaniu. W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie zadłużenia za gaz wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach. Decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za energię elektryczną. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: [...] r. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami – ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 9 września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca osiąga miesięcznie dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Wnioskowana pomoc nie stanowi bowiem niezbędnej potrzeby bytowej. Konieczność opłacenia zaległych rachunków za energię elektryczną nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie pomocy i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów. Decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na zakup żarówek energooszczędnych. Organ wskazał, że decyzją z dnia 29 listopada 2012 r. nr [...] i z dnia 22 lutego 2013 r. nr [...] odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żarówek energooszczędnych. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 9 września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca osiąga miesięczne dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Konieczność zakupu żarówek nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie pomocy i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżąca jest obowiązana wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła a nie zajmować postawy roszczeniowej żądając pomocy często w nieuzasadnionym zakresie. Decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na zakup wózka na kółkach w cenie 43 zł oraz kosztów przesyłki w kwocie 12 zł. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: nr [...] z dnia 27 marca 2013 r., nr [...] z dnia 25 kwietnia 2013 r. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku. Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 9 września 2013 r. nr [...]utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że konieczność zakupu wózka na kółkach nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów, natomiast skarżąca wykazuje postawę roszczeniową. Decyzją z dnia 7 czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków na telefon w kwocie 257,85 zł. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: nr [...] z dnia 18 stycznia 2013 r., nr [...] z dnia 27 lutego 2013 r. i nr [...] z dnia 25 kwietnia 2013 r. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami – ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 9 września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca osiąga miesięczne dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Konieczność zapłacenia zaległych rachunków telefonicznych nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżąca jest obowiązana wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła a nie zajmować postawy roszczeniowej żądając pomocy często w nieuzasadnionym zakresie. Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie skarżąca złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji. Nie zgadzając się z kwestionowanymi rozstrzygnięciami skarżąca w obszernych uzasadnieniach skarg opisała swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt: I SA/Wa 2756/13, I SA/Wa 2757/13, I SA/Wa 2758/13, I SA/Wa 2759/13, I SA/Wa 2760/13 i I SA/Wa 2761/13 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowane powyższymi skargami oraz prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 2755/13. Pełnomocnik z urzędu skarżącej – adw. M.R. pismem z dnia 5 lutego 2014 r. wskazała, że zaskarżone decyzje naruszają art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego. Ponadto organy prowadząc postępowanie naruszyły art. 7, 80 i 86 k.p.a. Mając powyższe na względzie pełnomocnik skarżącej podniosła, że zaskarżone decyzje należy uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r. o sygn. akt I SA/Wa 2755/13 oddalił skargi J.K. na poszczególne wyżej wskazane decyzje ostateczne SKO w Warszawie. W uzasadnieniu Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 ze zm., dalej zwana "ustawą"), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W świetle ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec powyższego zasadnym zdaniem WSA w Warszawie było rozważenie przez organ możliwości przyznania skarżącej zasiłków celowych specjalnych, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym artykułem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przy czym organ rozpatrując sprawę w oparciu o ww. przepis działa w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek". Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań. Zdaniem WSA w Warszawie zaskarżone decyzje nie naruszają w żaden sposób art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy. Jak wskazał, organ w sposób dokładny, w kontekście żądanej pomocy, ocenił sytuację skarżącej i wyczerpująco zbadał sytuację majątkową i rodzinną skarżącej trafnie przyjmując, że wnioskowane w rozpoznawanych sprawach zasiłki nie mogą być przyznane. Zatem brak było uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnych, a w konsekwencji uwzględnienia wniosków skarżącej o przyznanie pomocy finansowej. Wskazywane przez skarżącą okoliczności mają w ocenie Sądu pierwszej instancji niewątpliwie charakter ogólny i nie uzasadniają istnienia wyjątkowych okoliczności, których strona nie byłaby w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Za istotne uznał również to, że skarżąca zrezygnowała z dodatku mieszkaniowego i oczekuje, iż wszystkie jej potrzeby będą zaspokajane przez instytucje pomocy społecznej poprzez zasiłki celowe. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowych sprawach nie zachodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w powołanym przepisie art. 41 pkt 1 ustawy, gdyż regulowanie zadłużenia osób nie mieści się w celach pomocy społecznej. Środki publiczne mają bowiem służyć pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej obywateli, w której znaleźli się wskutek zdarzeń, których nie mogli przewidzieć. WSA w Warszawie wyjaśnił, że cele wnioskowane przez skarżącą w sposób oczywisty nie mieszczą się w zakresie unormowania art. 41 pkt 1 ustawy i wykraczają poza finansowe możliwości ośrodka pomocy społecznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła J.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Postawiła w niej dwojakie zarzuty. Po pierwsze, naruszenie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracji i SKO art. 7, 77, 80, 86 i art. 89 § 2 k.p.a. oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej, niewyjaśnienie całego stanu faktycznego sprawy w sposób wyczerpujący oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po drugie, naruszenie art. 3 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy przez niedostrzeżenie przez Sąd pierwszej instancji przekroczenia granic uznania administracyjnego oraz zaaprobowanie dokonanej przez organ wykładni w sposób przyjmujący, że skarżącej nie należą się zasiłki celowe specjalne, bowiem jej przypadek nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za nieusprawiedliwione. Nie można zgodzić się ze skarżącą co do stwierdzenia, że nie został w sposób wyczerpujący wyjaśniony stan faktyczny a poczynione ustalenia są błędne. Nie budzą wątpliwości ustalenia co do wysokości świadczenia emerytalnego, rezygnacji skarżącej z dodatku mieszkaniowego oraz obowiązku alimentacyjnego ciążącego na jej córce. Kolejnymi istotnymi ustaleniami w tej sprawie są również: wysokość świadczeń z pomocy społecznej (otrzymanych przez skarżącą) oraz wielkość środków, którymi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej i średnia kwota przypadająca miesięcznie na jedną osobę oczekującą na taką pomoc. Sytuacja materialna i zdrowotna skarżącej jest doskonale znana organowi orzekającemu przy okazji rozpoznawania kolejnych wniosków o udzielenie świadczeń pomocy społecznej. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń przepisów prawa procesowego uznać należy za nieusprawiedliwione. Nieusprawiedliwione są też zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym zakresie pogląd wyrażony przez Sąd pierwszej instancji co do tego, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżąca nie uprawnia do przyznania zasiłku specjalnego. Sąd I instancji trafnie wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przy takiej formie pomocy jak zasiłek specjalny musi być ponadto spełniony warunek istnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Chodzi tu zarówno o szczególną sytuację materialną jak i szczególność celu, który miałby być zaspokojony. Skarżąca nie wykorzystuje w pełni wszystkich posiadanych możliwości dotyczących wysokości zasobów pieniężnych, którymi dysponuje (rezygnacja z dodatku mieszkaniowego, znaczne zużycie energii elektrycznej). Również cele, na które miałyby być przeznaczone uzyskane świadczenia nie są tego rodzaju aby ich istnienie można było uznać za "szczególnie uzasadniony przypadek". Pokrycie opłat czynszowych byłoby łatwiejsze przy korzystaniu z prawa do dodatku mieszkaniowego. Wielokrotnie zwracano też skarżącej uwagę na konieczność zmniejszenia zużycia energii elektrycznej. Wózek na zakupy nie jest przedmiotem, którego brak zagraża bezpiecznej egzystencji skarżącej. Wszystkie jej potrzeby nie mogą być zaspokajane przez instytucje pomocy społecznej, a zwłaszcza w drodze przyznawania zasiłków specjalnych. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.