II FSK 1768/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1087/13 w sprawie ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu z dnia 20 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. UZASASDNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnośćia S.K.A. z siedzibą w M. Oddział w Z. stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 20 czerwca 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta Z. decyzją z 3 marca 2011 r. określił Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2008 r. W dniu 21 marca 2011 r. Spółka reprezentowana przez dwóch prokurentów udzieliła adwokatowi B. P. umocowania do złożenia odwołania od ww. decyzji. W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zamościu decyzją z 29 czerwca 2011 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Prezydent Miasta Z. wydał decyzję z 19 sierpnia 2011 r. i doręczył ją zarówno Spółce, jak i adwokatowi wskazanemu w dokumencie umocowania z 21 marca 2011 r. Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie podpisane przez adwokata. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję z dnia 10 lutego 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyrokiem z dnia 12 października 2012 r. w sprawie I SA/Lu 457/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 134 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), uchylił powyższą decyzję. Sąd administracyjny uznał, że działanie organu polegające na rozpatrzeniu odwołania podpisanego przez pełnomocnika, który nie był należycie umocowany stanowiło naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd zwrócił równocześnie uwagę, że w sprawie nie zbadano, czy nastąpiło formalnie skuteczne wszczęcie postępowania odwoławczego. Rozpatrując ponownie sprawę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 21 listopada 2012 r. wezwało adwokata B. P. do usunięcia braków formalnych odwołania z dnia 23 września 2011 r. poprzez przesłanie opłaconego pełnomocnictwa do wniesienia tego odwołania. W zakreślonym terminie do organu złożone zostało pełnomocnictwo ogólne z dnia 1 lipca 2011 r. upoważniające adwokata B. P. do reprezentowania Spółki przed sądami wszystkich instancji, organami administracji publicznej we wszystkich sprawach zleconych oraz do dokonywania wszelkich czynności prawnych z tym związanych. W wyniku rozpoznania odwołania Spółki reprezentowanej przez adwokata B. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 czerwca 2013 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121 poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 19 sierpnia 2011 r., określającą Spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2008 r. w kwocie 240 628 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucono naruszenie: - art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., a także art. 3 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 i 3 ustawy prawo budowlane, poprzez ich błędną wykładnię; - art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej przez dowolne uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zakresie przesłanek rozstrzygnięcia, które nie zostały przez organ wnikliwie rozpatrzone; W odpowiedzi na skargę samorządowe kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji, wskazał, że pełnomocnictwo złożone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 21 listopada 2012 r. do usunięcia braków formalnych odwołania, pomimo daty jego udzielenia, upoważniało adwokata B. P. jedynie, do wniesienia odwołania i udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym. Z tego względu stwierdzono, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia 19 sierpnia 2011 r. została skutecznie doręczona skarżącej Spółce w dniu 29 sierpnia 2011 r., który stanowi początek biegu 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania w sprawie niniejszej. W konsekwencji przewidziany prawem czternastodniowy termin do wniesienia przez skarżącą odwołania upłynął w dniu 12 września 2011 r. Oznacza to, że odwołanie wniesione w dniu 26 września 2011 r. należało uznać za wniesione z uchybieniem terminowi, przewidzianemu w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie tego faktu obligowało z kolei organ do wydania postanowienia wskazanego w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Od powyższego wyroku pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na uznaniu, iż mimo złożenia przez pełnomocnika Skarżącej pełnomocnictwa w wyniku wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania, pełnomocnik ten nie był upoważniony do skutecznego działania za Skarżącą przed datą uzupełnienia braku formalnego zgodnie z w/w przepisem, w konsekwencji czego błędnie zastosowano przepisy art. 223 § 2 O.p. w zw. z art. 228 § 1 pkt. 2 O.p. oraz 247 § 1 pkt. 3 O.p.; - art. 153 P.p.s.a. polegające na uznaniu, iż organ II instancji nie wypełnił nałożonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 12 października 2012 roku (sygn. akt: i SA/Lu 457/12), obowiązku zbadania kwestii umocowania pełnomocnika Skarżącej do występowania w imieniu Skarżącej i w zależności od ustaleń podjęcia stosownego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy organ II instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a które to braki formalne zostały prawidłowo usunięte. Autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz strony Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, a w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu. Przystępując do jej rozpoznania, zwrócić należy uwagę na szczególną sytuację procesową zaistniałą w niniejszej sprawie. Zaskarżony wyrok dotyczył postępowania, które było już uprzednio przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Wyrokiem z 12 października 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 457/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z 10 lutego 2012 r., wskazując, że organ odwoławczy przedwcześnie poddał odwołanie ocenie merytorycznej, niezbadawszy kwestii prawidłowości umocowania pełnomocnika wnoszącego odwołanie. Sąd wskazał, że “W przedstawionych aktach postępowania podatkowego nie ma dokumentu umocowania dla adwokata, który podpisał odwołanie, do reprezentowania podatnika na etapie odwołania od decyzji z 19 sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło, że przy braku prawidłowego pełnomocnictwa, należało wezwać adwokata do złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Przy braku takiego pełnomocnictwa, pomimo prawidłowego wezwania, strona powinna zostać wezwana do podpisania odwołania". Wykonując zalecenia sądu, sformułowane w powołanym powyżej wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia 21 listopada 2012 r. wezwało adwokata B. P. do usunięcia braku formalnego odwołania od decyzji z dnia 19 sierpnia 2011 r. w sprawie określenia skarżącej Spółce zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r., poprzez przesłanie opłaconego pełnomocnictwa do jego wniesienia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W zakreślonym terminie pełnomocnik złożył pełnomocnictwo datowane na dzień 1 lipca 2011 r. do reprezentowania Spółki przed sądami wszystkich instancji oraz organami administracji publicznej we wszystkich sprawach przez nią zleconych oraz dokonywania wszelkich czynności prawnych, z tym związanych. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze merytorycznie rozpatrzyło odwołanie. Sąd administracyjny pierwszej instancji ocenił, że i tym razem, wydanie decyzji merytorycznej było nieuprawnione, bowiem odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Pełnomocnictwo, którego brak został uzupełniony, wywoływało skutek dopiero na poziomie postępowania odwoławczego; w konsekwencji termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od momentu doręczenia decyzji Spółce. Ocena taka pozostaje w rażącej sprzeczności z istotą i funkcją art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, a wynik przedstawionego przez sąd rozumowania prowadzi do absurdu. Wskazać należy, że zgodnie z ogólną zasadą obowiązującą w postępowaniu podatkowym, postępowanie to powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (por. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). Organy naruszyły tę zasadę, dokonując doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej, zarówno na adres Spółki, jak i jej pełnomocnika; postępowanie takie rodzi bowiem niepewność procesową, co do tego, które z tych doręczeń jest skuteczne, i które wywołuje skutki proceduralne, m.in. w zakresie liczenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji zdaje się tej okoliczności nie dostrzegać, przyjmując w efekcie interpretację tej sytuacji na niekorzyść podatnika. Argumentacja przedstawiona przez sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchybia ratio legis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej i w ogóle podważa sens jego zastosowania w rozpoznanej sprawie. Celem tego przepisu jest umożliwienie stronie postępownia podatkowego uzupełnienia w zakreślonym ustawą terminie braków formalnych pisma. Podjęte na podstawie tego przepisu czynności procesowe mają zmierzać do nadania sprawie dalszego biegu, chyba że strona nie zastosuje się do dyspozycji wskazanej w wezwaniu. W rozpoznawanej sprawie organ – wykonując zalecenia sądu – wezwał Spółkę do przedstawienia dokumentu pełnomocnictwa do wniesienia odwołania. Przyjął zatem trafnie, że odwołanie zostało wniesione w terminie, a wątpliwości budziła jedynie kwestia umocowania pełnomocnika. Twierdzenie, że przedstawione pełnomocnictwo wywołuje skutek dopiero w postępowaniu odwoławczym, a termin do wniesienia odwołania należy liczyć od jego doręcznia samej spółce, niweczy sens wzywania strony do uzupełnienia pisma, skoro wypełnienie wezwania ma skutkować uznaniem odwołania za wniesione z uchybieniem terminu. Ocena taka pozostaje również w sprzeczności z istotą zaleceń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, sformułowanych w wyroku z 12 października 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 457/12. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie poddać zaskarżone decyzje merytorycznej ocenie.