I SA/Wa 1377/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-30
Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Maria Tarnowska, Marta Kołtun-Kulik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej na cel publiczny, która została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek właścicieli z powodu braku możliwości jej racjonalnego wykorzystania, jeśli cel publiczny został zrealizowany na innej części tej nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że część nieruchomości nabyta przez Skarb Państwa na wniosek właścicieli z powodu braku możliwości jej racjonalnego wykorzystania (tzw. 'dowłaszczenie') nie może być zwrócona, jeśli cel publiczny został zrealizowany na innej części tej nieruchomości. Zwrot takiej części nieruchomości jest możliwy jedynie wtedy, gdy zwrotowi podlega choćby część nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż cel został zrealizowany w terminie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1975 r. na realizację inwestycji. Część nieruchomości została przeznaczona pod inwestycję, a pozostała część nabyta na wniosek właścicieli z powodu braku możliwości jej racjonalnego wykorzystania. Organy administracji odmówiły zwrotu nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminie na części nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości, w tym zbędności części nieruchomości, która nie była objęta celem wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. L., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] listopada 2010 r. nr [...] orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. w rejonie ulic [...] i [...], stanowiącej obecnie część działek ew. nr [...] i [...] oraz działkę ew. nr [...] z obr. [...].
Decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie sprawy:
Opisana na wstępie nieruchomość, oznaczona uprzednio jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2, stanowiła współwłasność M. L., A. P. i H. S. Została ona nabyta aktem notarialnym z [...] września 1975 r. Rep. Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z przeznaczeniem części tej nieruchomości (o pow. [...] m2) pod inwestycję polegającą na realizacji I etapu Ośrodka [...], podlegającego przedsiębiorstwu państwowemu N. w W., ustaloną decyzją lokalizacyjną Urzędu W. Wydziału Urbanistyki i Architektury z [...] grudnia 1974 r. nr [...]. Nieobjęta powyższą inwestycją część dz. nr [...] o pow. [...] m2 została wówczas nabyta przez Skarb Państwa w związku z brakiem możliwości racjonalnego jej wykorzystywania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, tj. na cele rolne, co potwierdzone zostało okazanym przy sporządzaniu aktu notarialnego zaświadczeniem Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Dzielnicowego W. z [...] czerwca 1975 r. Ta część nieruchomości stanowi obecnie działkę nr [...] (o pow. [...] m2) oraz cz. działki [...] (której łączna pow. wynosi [...] m2). Objęta zaś inwestycją część nieruchomości wchodzi obecnie w skład działek ew. nr nr [...] o pow. i [...] (o pow. [...] m2).
Ww. nieruchomości nadal stanowią własność Skarbu Państwa, przy czym działka ew. nr [...] znajduje się obecnie we współużytkowaniu wieczystym Instytutu [...] z siedzibą w W. (powstałego z przekształcenia Ośrodka [...]) oraz Centrum [...] SA (następcy prawnego p.p Centrum Naukowo [...], w ramach którego działał od 1978 r. Ośrodek [...]). Stwierdzenie nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. przez ww. podmioty prawa użytkowania wieczystego gruntów przedmiotowej działki (w odp. udziale) oraz nieodpłatnego nabycia udziału we własności posadowionego na nim budynku nastąpiło w następstwie wydanych [...] kwietnia 2004 r. decyzji uwłaszczeniowych nr [...] (w stosunku do Centrum [...] SA) i nr [...] (w stosunku do Instytutu [...]).
Działka [...] znajduje się w faktycznym władaniu ww. podmiotów. Natomiast Działka nr [...] znajduje się we władaniu Centrum [...].
Wnioskiem z [...] kwietnia 2005 r. H. S. oraz spadkobiercy M. L. i A. P. – J. L., L. C., M. R., D. K. i A. K. wystąpili o zwrot dawnej dz. ew. nr [...]. Wniosek ten został podtrzymany w dniu [...] czerwca 2005 r. przez Z. P.
Sprawa zwrotu przedmiotowej nieruchomości była dwukrotnie rozpoznawana przez organy. Pierwsza wydana przez Prezydenta W. decyzja z [...] maja 2008 r. odmawiająca zwrotu nieruchomości, została z przyczyn formalnych uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z [...] grudnia 2008 r. a sprawa skierowana została do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powodem uchylenia decyzji był brak udziału w postępowaniu jednej ze stron oraz wadliwe oznaczenie pełnomocnika uczestnika postępowania.
W następstwie ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezydent W. decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] po raz kolejny odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż cel wywłaszczenia, tj. budowa Ośrodka [...], został zrealizowany zgodnie z decyzją lokalizacyjną nr [...], w terminie, o którym mowa w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia z 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej "u.g.n."). Na potwierdzenie zachowania terminów wynikających z ww. przepisu organ wskazywał m.in. datę uzyskania przez inwestora – Z. "[...]" (działające w imieniu ww. Ośrodka) prawa użytkowania gruntu określonego w decyzji Urzędu Dzielnicowego W. z [...] sierpnia 1975 r. nr [...], rozpoczęcie realizacji inwestycji w rok po wywłaszczeniu (co wynika z tomu I dziennika budowy wydanego w dniu [...] września 1976 r.), a także sporządzone przez biegłego rewident W. J. zestawienia przyjęć poszczególnych budynków i urządzeń wzniesionych w ramach inwestycji na gruncie oraz załączoną do tej opinii mapę obrazującą ich usytuowanie. Wskazywał także na przedstawione przez pełnomocnika Centrum [...] SA informacje o realizacji inwestycji w latach 1976-1989. Jednocześnie, posiłkując się orzecznictwem sądów administracyjnych, Prezydent wywodził, iż część nieruchomości, będącej od samego początku poza lokalizacją inwestycji (dz. nr [...] i część dz. nr [...] o łącznej pow. [...] m2), nabyta przez Skarb Państwa na wniosek wywłaszczonych, nie może być zwrócona w sytuacji, gdy na nieruchomości objętej lokalizacją, cel publiczny został zrealizowany.
Od decyzji tej wniósł odwołanie J. L., podnosząc, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest niezasadne, a organ nie ustalił precyzyjnie, czy część nieruchomości położona poza celem wywłaszczenia jest obecnie wykorzystywana zgodnie z celem na jaki została przeznaczona. Podnosił także, że w sprawie spełnione są przesłanki z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., a tym samym zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jest zasadny.
W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, iż zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy daje podstawę do uznania, że został zrealizowany cel, dla którego przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., tj. została zrealizowana inwestycja objęta decyzją lokalizacyjną nr [...], polegająca na realizacji I etapu budowy Ośrodka [...].
W ocenie Wojewody, bezsprzeczne jest przy tym, że lokalizacją tą objęto jedynie część nabywanej przez Skarb Państwa nieruchomości o pow. [...] m2, zaś pozostała część o pow. [...] m2 nabyta została na żądanie właścicieli, wobec braku możliwości jej racjonalnego wykorzystania, a więc w ramach tzw. "dowłaszczenia" przewidzianego w art. 5 ust. 3 ustawy z 12 marca 1958 r. Oznacza to, że przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności zbędności na realizację celu wywłaszczenia, można oceniać jedynie w odniesieniu do nieruchomości, która została przejęta przez Skarb Państwa, w znaczeniu o jakim mowa w art. 216 u.g.n., tj. objętej lokalizacją inwestycji. Zbycie nieruchomości w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. nie wymagało bowiem określenia celu wywłaszczenia w akcie notarialnym. Nabywca miał zatem swobodę w decydowaniu o jej wykorzystaniu. Nieruchomość "dowłaszczona" była od samego początku zbędna dla Skarbu Państwa, dlatego też nie jest możliwy jej samodzielny zwrot.
Organ odwoławczy podzielił jednocześnie ocenę Prezydenta W., że cel inwestycji na nieruchomości, w części w jakiej objęta ona była decyzja lokalizacyjną, został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 u.g.n. Wskazują na to liczne zgromadzone w aktach dowody, w tym m.in. opinia biegłego rewidenta W.J. z dnia [...] czerwca 2001 r., dziennik budowy Ośrodka [...] z [...] września 1976 r., decyzja z [...] sierpnia 1975 r. o przekazaniu terenu inwestorowi. Wojewoda wskazał także na faktyczne aktualne wykorzystanie nieruchomości, podnosząc że w toku przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2006 r. oględzin nieruchomości stwierdzono, że przedmiotowa znajduje się częściowo poza ogrodzeniem C. (ta cześć jest niezabudowana i porośnięta trawą). Wewnątrz zaś ogrodzenia znajduje się budynek nr [...] (w decyzji omyłkowo podano nr [...]) i budynek nr [...], stanowiące zabudowę dużego zagospodarowanego terenu, znajdującego się w użytkowaniu C. Budynki [...] i [...] są stale użytkowane na cele związane z działalnością przedsiębiorstwa. Pomiędzy nimi znajdują się zaś urządzenia z wodorem i tlenem (strefa niebezpieczna). W budynku nr [...] wytwarzane są półprzewodniki, których produkcja wiąże się z emisją szkodliwych substancji (dz. [...]).
W tej sytuacji, wobec wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości (objętej decyzją lokalizacyjną) zgodnie z celem jej przejęcia, brak jest podstaw do zwrotu działek znajdujących się poza lokalizacją inwestycji. Ponadto organ wojewódzki podkreślił, że część nieruchomości nieobjęta decyzją lokalizacyjną nr [...], została objęta inną decyzją nr [...] z [...] sierpnia 1978 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej – zieleni ochronnej dla realizowanego Ośrodka [...].
Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. L., zarzucając jej: naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a w szczególności materiału dotyczącego rozpoczęcia i zakończenia inwestycji na przedmiotowych działkach; naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niewyjaśnieniu kwestii dotyczącej terminów określonych w art. 137 u.g.n. i tym samym naruszenie zasady pogłębiania zaufania; naruszenie art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieprzeprowadzeniu przez organ II instancji postępowania w celu uzupełnienia materiałów dowodowych zgromadzonych przez organ I instancji; naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na odmowie zwrotu części nieruchomości, która stała się zbędna do wykorzystania na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, iż w decyzji organu pierwszej instancji stwierdzone zostało, że inwestycja realizowana była w latach 1976-1989. Okres ten obejmuje zatem 13 lat, co przekracza czas realizacji inwestycji wskazany w art. 137 u.g.n. Zakwestionowane decyzje nie wskazują przy tym jednoznacznie daty, w której inwestycja na nieruchomości została rozpoczęta oraz zakończona. Tym samym skarżący pozbawiony jest możliwości zweryfikowania czy prace te zostały przeprowadzone w okresie wskazanym w art. 137 u.g.n. Zwrócił on jednocześnie uwagę, że strona może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w całości lub jej części jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji. W sytuacji zatem gdy część działki oznaczona nr [...] oraz działka nr [...] położone są poza lokalizacja inwestycji, cel na który miało miejsce wywłaszczenie nie został zrealizowany. Tym samym żądanie zwrotu części nieruchomości jest zasadne i powinno być zrealizowane.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł on o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. z [...] listopada 2010 r. nie naruszają prawa.
Zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uregulowane zostały w rozdziale 6 Działu III ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej "u.g.n."). W myśl art. 136 ust 3 tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższej regulacji wynika zatem, że podstawą uzyskania zwrotu nieruchomości przez jej dawnych właścicieli jest ustalenia, że inwestycji, która legła u podstaw wywłaszczenia nie rozpoczęto w ciągu siedmiu lat, bądź wprawdzie zaczęto ją realizować, ale nie została ona ukończona pomimo upływu 10 lat od wywłaszczenia. Przepisy te mają odpowiednie zastosowanie do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.), w związku z odesłaniem zawartym w art. 216 ust. 1 u.g.n.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że położona w W. w rejonie ul. [...] i [...] nieruchomość gruntowa oznaczona pierwotnie jako działka ew. nr [...] o pow. [...] m2 - obejmująca obecnie teren działki ew. nr [...] o pow. [...] m2 i część działek ew.: nr [...] o pow. całkowitej [...] m2 oraz nr [...] o pow. całkowitej [...] m2 - została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w wyniku umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] września 1975 r. Rep. Nr [...] w trybie art. 6 powołanej wyżej ustawy z 12 marca 1958 r. Nie jest również sporne, że tylko część z nabytej wówczas nieruchomości o pow. [...] m2 objęta była lokalizacją celu publicznego, jakim była realizacja I etapu budowy Ośrodka [...] zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z [...] grudnia 1974 r. nr [...], wydaną przez Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu W. Pozostała część nieruchomości o pow. [...] m2 nabyta została na wniosek jej współwłaścicieli, z uwagi na brak możliwości racjonalnego wykorzystania tej części nieruchomości zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem, tj. na cele rolne. Okoliczności te potwierdza treść ww. aktu notarialnego (vide § 2 aktu). Nie są one również kwestionowane przez skarżącego.
Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny, czy cel wywłaszczenia na terenie dawnej działki nr [...] został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 u.g.n. jak twierdzą organy, czy też nie - jak utrzymuje strona skarżąca, oraz czy wobec faktu, że część tej działki (o pow. [...] m2) od samego początku nie była objęta planowaną inwestycją, istnieje możliwość jej zwrotu jako zbędnej z punktu widzenia celu wywłaszczenia.
W ocenie Sądu przedmiotowa nieruchomość, wbrew temu co twierdzi strona skarżąca nie stała się zbędna, w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n, z punktu widzenia celu w jakim została ona nabyta przez Skarb Państwa w 1975 r., tj. realizacji inwestycji celu publicznego określonego decyzja lokalizacyjną z [...] grudnia 1974 r., do której treści odwoływał się akt notarialny.
Przede wszystkim podnieść należy, że objęta decyzja lokalizacyjną z [...] grudnia 1974 r. inwestycja, obejmująca łączny obszar [...] m2 gruntu położnego w rejonie ulic [...],[...] i [...], została zrealizowana, a wybudowane w jej ramach budynki i urządzenia infrastruktury technicznej są użytkowane do chwili obecnej przez Instytutu [...] z siedzibą w W. (powstały z przekształcenia Ośrodka [...]) oraz Centrum [...] SA (następcę prawnego p.p Centrum Naukowo [...], w ramach którego działał od 1978 r. Ośrodek [...]). W ramach tej inwestycji na terenie obejmującym dawną część działki ew. nr [...] (która była pod inwestycję nabyta), wybudowano dwa budynki oznaczone odp. nr [...] (budynek energetyczny, nr inwentarzowy [...]) i nr [...] (dla materiałów specjalnych, nr inwentarzowy [...]). Budynki te, jak wynika ze znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego rewidenta W. J. przyjęte zostały przez przedsiębiorstwo odp. w roku 1982 (budynek nr [...]) i 1983 (budynek nr [...]). Zestawienie dat oddania do użytkowania ww. budynków i daty wywłaszczenia nieruchomości wskazuje jednoznacznie, że zagospodarowanie terenu dawnej działki nr [...] zgodnie z celem wywłaszczenia nastąpiło przed upływem dziesięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Przeprowadzone w dniu [...] lipca 2006 r. oględziny nieruchomości potwierdziły, że nieruchomość jest w dalszym ciągu wykorzystywana zgodnie z celem w jakim został ona nabyta w 1975 r. (vide protokół z oględzin, k. 93-94 akt administracyjnych).
Bez znaczenia natomiast z punktu widzenia oceny zbędności nieruchomości jest fakt, że inwestycja realizowana poza obszarem działki nr [...] kontynuowana była do roku 1989 r. (a więc jak wskazuje strona przez 13 lat). Dziesięcioletni okres w jakim winna się ona zakończyć należy bowiem odnosić wyłącznie do tego fragmentu nieruchomości, który był w tym celu nabyty (wywłaszczony). Zbędność nieruchomości odnosi się wszak do nieruchomości wywłaszczonej w określonej dacie i w określonych jej granicach, a nie wszystkich nieruchomości, na których zaplanowana inwestycja (jako całość) była lub miała być realizowana. Przyjęcie odmiennej interpretacji, mogłoby w skrajnych wypadkach prowadzić do absurdalnych sytuacji skutecznego żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo zrealizowanego na niej celu w jakim została nabyta, tylko z tego względu, że część tej inwestycji realizowana na innych nieruchomościach (choćby nie były one nabywane przez inwestora w trybie wywłaszczeniowym) została zrealizowana w terminie późniejszym, niż termin określony w art. 137 ust. 1 u.g.n. Tak rozumiana instytucja zbędności nieruchomości sprzeczna by była z ratio legis art. 136 ust. 3 u.g.n., jakim jest umożliwienie odzyskania nieruchomości przez jej pierwotnych właścicieli ze względu na jej niewykorzystanie na cel w jakim została ona przez państwo przejęta.
Zgodzić się również należy z organami, iż w świetle dokumentacji archiwalnej dotyczącej przedmiotowej inwestycji, jej rozpoczęcie nastąpiło przed upływem siedmioletniego okresu od wywłaszczenia. Wprawdzie w toku postępowania administracyjnego, mimo czynionych w tym zakresie starań, nie udało się organom odszukać dokumentów jednoznacznie potwierdzających datę wejścia inwestora na teren nieruchomości, to jednak wobec treści zachowanej dokumentacji, znajdującej się w aktach sprawy, nie sposób przyjąć, że rozpoczęcie prac budowlanych mogło nastąpić później niż w 1976 r., a więc jak przyjęły organ już rok po wywłaszczeniu. Potwierdza to fakt wydania w dniu [...] września 1976 r. inwestorowi dziennika budowy, uzyskania przez niego pozwolenia na budowę w dniu [...] stycznia 1976 r. (na co wskazuje informacja zamieszczona w ww. dzienniku), a także wspomniane wyżej daty oddania wybudowanej infrastruktury do użytku. Potwierdza to także pośrednio decyzja Urzędu Dzielnicowego W. z [...] sierpnia 1975 r. nr [...] o przekazaniu przedmiotowego terenu inwestorowi w użytkowanie.
Skoro zatem na wywłaszczonej nieruchomości, w części objętej decyzją lokalizacyjną z [...] grudnia 1974 r., cel wywłaszczenia został zrealizowany w terminach określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., tj. inwestycję rozpoczęto przed upływem siedmiu lat od wywłaszczenia i zakończono przed upływem lat dziesięciu, to brak jest obecnie podstaw do dokonania jej zwrotu. Nie ma więc również podstaw do zwrotu tej części nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa, w ramach tzw. "dowłaszczenia" na zasadach określonych w art. 5 ust. 3 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. Zgodzić się należy z organem, że w odniesieniu do tej części gruntu dawnej działki nr [...] (o pow. [...] m2) nie można w ogóle mówić o "zbędności na cel wywłaszczenia", gdyż jej nabycie nie było uwarunkowane realizacją celu inwestycyjnego. Stanowiło jedynie konsekwencję uwzględnienia wniosku właścicieli, którzy po odjęciu własności nieruchomości przeznaczonej na inwestycję celu publicznego, pozostałej po wywłaszczeniu fragmentu działki nie mogliby racjonalnie wykorzystywać zgodnie z dotychczasowym jej przeznaczeniem. A skoro tak, to żądanie zwrotu takiej nieruchomości wchodzi w rachubę jedynie wówczas, gdy zwrotowi podlega choćby część nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa w ramach wywłaszczenia na realizację celu publicznego. W niniejszej sprawie miało by to miejsce, gdyby co najmniej część przeznaczonego pod realizację I etapu budowy Ośrodka [...] gruntu o pow. [...] m2 - pochodzącego z działki nr [...], a wchodzącego obecnie w skład działek nr nr [...] i [...] - uznana została za zbędną w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, jak już wyżej wskazano, nie zachodzi. Tym samym żądanie zwrotu części nieruchomości nabytej w ramach "dowłaszczenia", w ustalonym stanie faktycznym i prawnym, nie ma usprawiedliwionych podstaw. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ugruntowane w tym zakresie poglądy orzecznictwa sądów administracyjnych oraz doktryny, iż wyłączone jest stosowanie art. 136 ust. 3 u.g.n. do zwrotu części nieruchomości wywłaszczonej w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na wniosek właściciela, jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki zwrotu także innej części nieruchomości wywłaszczonej na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej (por. wyrok NSA z 13.01.2011 r. I OSK 430/10 Lex nr 952036). Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie nabyto na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości zbędną dla celu wywłaszczenia (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.), mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości, co z punktu widzenia celu uregulowania z art. 136 ust. 3 nie znajduje, żadnego logicznego uzasadnienia..
W tym stanie rzeczy za niezasadne uznać należy, podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przez organ wojewódzki art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. do jakich dojść miało, zdaniem strony, na skutek niezasadnego odmowy zwrotu części nabytej w 1975 r. przez Skarb Państwa nieruchomości. Zrealizowanie wszak celu na jaki grunty zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa oznacza, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka zbędności tej nieruchomości, a tym samym brak jest podstaw do jej zwrotu w oparciu o art. 136 ust 3 u.g.n., co prowadzić musi do wniosku, że nie ma także podstaw do zwrotu znajdującej się od samego początku poza celem wywłaszczenia, części nieruchomości nabytej na wniosek strony w trybie art. 5 ust. 3 ww. ustawy wywłaszczeniowej.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy został należycie wyjaśniony, a poczynione przez organ ustalenia znajdują pokrycie w zgromadzonym w aktach sprawy materiale dowodowym, który został poddany właściwej ocenie, zgodnie z zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Zarówno Prezydent W. jak też rozpoznający sprawę w drugiej instancji Wojewoda [...] nie naruszyli przy tym wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a. zasady oficjalności, przejawiającej się w obowiązku podejmowania przez organy administracji publicznej z urzędu wszelkich działań niezbędnych do zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego niezbędnego dla załatwienia sprawy. Tak więc zarzut naruszenia ww. art. 77 k.p.a. uznać należy za chybiony. Z powyższych względów nie można się również zgodzić ze skarżącym, że sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak też czynione przez organy ustalenia godzą w wyrażona w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. W toku postępowania zapewniono jego uczestnikom prawo czynnego udziału, a organy informowały strony o podejmowanych w sprawie czynnościach, kierując do ich wiadomości prowadzoną w trakcie postępowania korespondencję. Nie stanowi w realiach rozpoznawanej sprawy naruszenia tej zasady, jak też zasady oficjalności i korespondującej z nią zasady prawdy obiektywnej brak przeprowadzenia przez organ wojewódzki uzupełniającego postępowania dowodowego. Rozpoznanie sprawy w jej całokształcie przez organ odwoławczy nie oznacza bowiem każdorazowo prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 k.p.a. Można wszak od tej czynności odstąpić, gdy zgromadzony już w aktach materiał dowodowy jest wystarczający dla ustalenia stanu faktycznego sprawy niezbędnego dla jej załatwienia. Taka zaś sytuacja, w ocenie Sądu, miała miejsce w niniejszej sprawie. Z tego też względu, zarzut naruszenia art. 136 k.p.a. uznać należy za niezasadny.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło